Ethnoglobus » ЭТНОПОЛИТИКА » İran milli kimliyində fars dili üçün yaranan təhlükə

İran milli kimliyində fars dili üçün yaranan təhlükə

image

Foto: www.bing.com

Vidadi Mustafayev

13 esfənd 1397\4 mart 2019- cu il tarixində Taryana mədəni irsinin  dostları cəmiyyətinin tarix üzrə işçi qrupunun 8-ci iclası keçirilmişdir.

Taryana Əhəminilərin hakimiyyəti dövründə(e.ə.550-e.ə.330  ) indiki Əhvaz şəkhərinin yerində salınmış şahərin adıdır.

İclasda işçi qrupunun rəhbəri, universitet ustadı\professor Əşkan Zarei “ Milli kimlikdə  fars dilinin yeri“ mövzusunda uzun-uzadı  danışmışdır.Bədnam professorun çıxışında İranda hakim millətçi şovinizmin bütün eybəcərliklərini çılpaqlığı ilə öz əksini tapmışdır.Şovinizm yalan, saxtakarlıq,digər xalqlara həqarət üzərində qurulur.

  İşçi qrupunun  üzvləri də, çox güman ki,professor kimi düşündüklərindən onun  yalan-palanlarına həvəslə qulaq asıb  vəcdə gəlirdilər.

Çıxış edən fars dilinin milli kimlikdə yerindən,rolu və əhəmiyyətindən danışarkən elmdən çox uzaq fikirləri dinləyicilərinə  və internet izləyicilərinə sırımağa böyük həvəs göstərir.

O deyir ;” Milli kimlik  ərazi, dil, tarix, din və ortaq mədəniyyət kimi müxtəlif komponentlərdən( hissə və orqanlardan\əndam\)  meydana gəlir.Bunların arasında  dil  xüsusi rol oynayır“

Burada natiqin milli deyəndə  siyasi-vətəndaşlıq deyil  etnik kimlik nəzərdə tutduğu aydın görünür və həmin iddia İranın həqiqi elm adamları tərfindən də rədd edilir.Milli kimlik ilk növbədə   hər hansı bir dövlətin vətəndaşlığı ilə müəyyən olunur.Vətəndaşlar müxtəlif didlə danışa bilər,dinin ardıcılları ola bilərlır.Onları birləşdirən ən ümumi xüsusiyyət eyni dövlətin vətəndaşı olmaq,eyni siyasi və vətəndaş hüquqlarına malik olmalarıdır.İranın həqiqi alimləri iranlıların milli kimliyinin  XXəsrin əvvəllırindən,konstitusiyalı monarxiya təsis edildikdən sonra  formalaşdığını vurğulayırlar.


Natiq fars dilinin əhəmiyyətini göstərmək üçün  qeyd edir ki, İran “yunanların, monqolların, teymurilərin amansız hücumları və Əməvi və Abbasilərin irqçiliyi”nə məruz qalsa da, milli(?v.m)kimliyin komponentləri və ilk növbədə fars dili sayəsində  möhkəm və sabit qalmışdır.

Professor nə tez unudub ki,yunanların,yəni Makedoniyalı İsgəndərin  işğalından(e.ə. 330)  sonra  eranın 3-cü  əsrinə, yəni Sasanilərin  hakimiyyətinə (224-651) qədər İran analayışı  və fars dilidən bir xəbər olmamışdır.

Fars dilinə gəlincə,farsların ilk dövləti və imperiyası olan Həxaminələr dövlətində(e.ə550-e.ə,330) onların dilinin adının nə olduğu bəlli deyildir.Yunanların işğaından sonra dil özü isə köklü transormasiyaya  uğrayaraq yeni qrammatik  forma və leksik dəyişikliklərlə və artıq müəyyən adı ilə-pəhləvi dili adı  və arami əlifbası   ilə meydana çıxmışdır.Deməli, fars dili nəinki İranın(həmin dövrdə İran toponimi məlum deyildi),İran kimliyinin varlığını,hətta öz varlığını belə qoruya bilməmişdir.

Həmin proses İranın Ərəb İslam  xilafəti tərəfindən işğal edilməsindən(651) sonra da təkrar olmuşdur. İran toponimi  tarixi,rəsmi,dini, bədii ədbiyytdan çıxarılmış,pəhləvi dili  qeyd edilən sferalardan kənarlaşdırılmış və iki yüz davam edən, iranlı ımüəlliflərin “sükut “ dövrü adlandırdığı dördən sonra yeni əlifba(ərəb) , sadələşmiş  formada və yeni adla-dəri dili adı ilə meydana çıxmışdır.

Bu tarixi faktları göz ardı edən professor yazır:”İslamdan əvvəl və sonra fars dili iranlıların rəsmi, milli(?) və tarixi dili kimi xüsusi yer tutmuşdur”.

Dəri dili məsələsinə qayıdaraq qeyd etmək lazımdır ki,bu dil  Qəznəvilər sülaləsi(961-1186)) ilə başlayan türk dilli sülalərinin indiki İran və ətraf bölgələrdə hakimiyyəti illərində  həmin ərazilərdə geniş yayılmağa başlamışdır.Dəri dilinin ilkin vətəninin   Mərkəzi Asiya ,indiki Tacikistan və Əfqanıstan olduğundan həmin dilin nə vaxtdan fars dili adlanması tarixi dəqiq məlum deyildir.Burada ən maraqlı cəhət fars dilini geniş yayılmasında IX əsrin ortalarından –XI əsrin ortalarına qədərki dövrdə, əsasən  indiki İran ərazisində, irandilli xalqlar və tayfalar tərəfindən təsis edilmiş 10-a yaxın  irili-xırdalı, az və nisbətən uzun ömürlü dövlətlərin  elə bir rolu olmamasıdır.Onlar fars dilinin öz ərazilərində, necə deyərlər, hakim   və rəsmi ərəb dili ilə yanaşı funksional  azadlığına az çox şərait yaratmışdılar.

Türk sülalərinin hakimiyyəti illərində fars dili rəsmi, bədii, kargüzarlıq dili kimi, bir sözlə,məhdud işlənmə dairəsi olan yazılı sahədə geniş yayılmasına lazımi şərait yaradılmışdır.Başqa sözlə, fars dili farsların hakimiyyəti dövründə deyil,türklərin hakimiyyəti illərində çiçəklənmə mərhələsi yaşamışdır.Bu hadisənin fars dili ilə deyil, siyasi hakimiyyətin davranışı və onun əhatə dairəsilə  birbaşa əlaqəsi vardır.Həmin hadisənin tarixi səbəbləri artıq aydınlaşdırılmış və dünyada bu kimi hadisələrin dəfələrlə,müxtəlf dövrlərdə və areallarda  baş verdiyi təsbit edilmişdir

Bunu ilk nümunələrindən biri  ilk dünya dövləti hesab edilən Həxamənilərin hakimyyəyi illərində baş vermişdir.Belə ki, imperiyanın əsas  rəsmi və kargüzarlıq dili tamamilə yad,semit dillərindən  biri olan arami dili olmuşdur.

Arami dilinin daşıyıcıları əsasən ticarətlə məşğul olmuş və hakimiyyətdə iştirak etməmiş,əsasən dil xidməti göstərməklə məşğul olmuşlar.

Fars dilinin daşıyıcıları da hakim təbəqədə təmsil olunmamış,yalnız kargüzarlıq xidməti ilə məşğul olmuşlar.Farsların karfüzarlıqda geniş təmsil olunması hakim sinfin konkret tarixi şəraitdə  bir sıra mühüm maraqlarına cavab verdiyindən həmin siyasəti davam etdirmişlər.

Amma professor irqçilikdən çıxış edərək həmin hadisəni fars diinin qüdrəti ilə izah edir, hakim sülalərin dilini-türk dilini təhqir etməkdən çəkinmir.O , türk sülalərinin  türk dilini rəsmi dil  elan etməməsini real tarixi şəraitlə deyil,guya fars dilinin qüdrətli bir dil olması ilə izah edir.O yazır ki türk fatehləri “bilirdilər ki,  dilləri  boş bir dildir”.Yəni ,guya siyasi,fəlsfi,bədii sahələri ifadə etməyə yaramır.Bu, irqçi, şovinist və mədəniyyətdən uzaq yanaşmadan başqa bir şey deyildir.Çünki türk hökmdarları türk dili və türklərin gücü ilə böyük imperiyalar yaratmış,onu idarə etmiş və qorumuşlar. Fraslar isə yalnız xidmət sahəsində məşğul olurdular.

Bu şovinist professor eyni sözləri urdu dili haqqında da deyir.Fars dilinin öz gücü və qüdrəti hesabına yaılması ,lakin yad qüvvəlırin səyi ilə fəaliyyət sahələrinin məhdudlaşdırılması və sıradan çıxmasından danışarkən, Hibdistanı misal göstərir. Teymur nəslindən olan türklər Hindistanda hakimiyyətə gələrək böyük bir imperiya qurmuşlar.   Moğol sülaləsi  kimi təqdim edilən sülalə  burada fars dilini rəsmi dilə çevirmiş,lakin Hibdistanı öz müstəmləkısinə çevirən ingilislər fars dilini oradan sıxışdırıb çıxarmış və əvəzində” Çantasında heç nə olmayan urdu dilini gücləndirmişdilər”.

Natiq qeyd edir ki,ingilislər fars dilini Hindistandan sıxışdırıb çıxardığı kimi ruslar da  Cənubi Qafqazı “işğal edəndən sonra  əvvəlcə bu regionlarda İran dilinin(?v.m.) kökünü kəsməklə məşğul odular”

Professor qəsdən bütün tarixi həqiqətləri təhrif edir,çünki yaxşı bilir ki,Hindistanda və Cənubi Qafqazda son dərəcə məhdud sayda insan ana dili olmayan  fars dilin bilirdi.Ona görə də fars dilnin burda yayılmasından danışmaq əsl saxtakarlıqdır.Çünki Hindistanda 10-larla geniş yayılmış dil olduğu professora təbii k i, məlumdur,Cənubi Qafqazda əhalinin əksəriyyətinin türk dilində danışdığını da yəqin ki, bilməmiş deyil.

Çünki rusların 1918-ci ildəCənubi Qafqazda  hakimiyyətinə son qoyulduqdan sonra  xalqın fars və ya heç kimə məlum olmayan İran dilində deyil, türk dilində yazıb –oxuduğu və danışdığı məlum oldu.

 Amma burada bir maraqlı cəhəti də qeyd etmək olur.Belə ki fars dili hər yerdə daxili,sırf linqvistik keyfiyyətləri ilə qalib gəldiyi halda, rus və ingilis tərəfindən öz “yurd”undan asanlıqla qovulurdu. Bu necə olan işdir? Professor ,təbii ki bunu düşmənlərin əməlləri ilə izah edir.

Digər xalqların tarixinə və dillərinə hörmət etməyi rəva bilməyən professor  İran xalqlarına da eyni münasibət nümayiş etdirir.

İran xalqlarının etnik-milli.dil hüquqlarını inkar etmək üçün fars adlı etnosun mövcud olmadığını vurğulamaqdan başlayır.O yazır “İranda tarixən fars  etnosu adlı nəsə\bir şey  olmayıb.” Fars etnosu olmayıbsa,  onda fars dili də olmamalı idi.Ya da Fars ostanının adından yaranmalı idi.Çıxış edən bu məsələyə tam “elmi”bir aydınlıq gətirir.O yazır:” Fars termini bir millətin, bir coğrafiyanın və bir dilin nəticəsi deyil və fars dili həmişə o dilin adı olub və bütün İranın məhsuludur”.

Məlum olduğu kimi, konkret bir dil dil sosial-mədəni hadisə kimi  müəyyən qrup insan toplumunun –qəbilə,tayfa, xalqın dilidir,ərazinin yox.Fars dilinin də harda yarandığı  və hansı irandilli tayfa \və xalqın dili olduğu məlumdur.İndi durub demək ki,fars dili  bütün iranlıların dili olub və dilidir,saxtakarlıqdan başqa bir şey deyil.Bu iddia ilk növbədə İranda mövcud olan qeyri-fars xalqlarının dillərinin inkar edilməsinə yönəlib.Doğrudan da, professor son dərəcə həyasızlıqla iddia edir:” fars dilindən başqa ölkədə mövcud olan hər şey yalnız dialekt və ya ləhcə”dir.

Çıxış edən Əsas qanunun İranda etnik dillərin son dərəcə məhdud hüquqlarını təsbit edən 15-ci maddəsinin indiyə qədər yerinə yetirilməməsinə haqq qazandırmaq üçün son dərəcə cəfəng fikirlər söyləyir.O deyir ki,Qanun hökuməti həmin qanunu icra etməyə məcbur etmir,ona görə onun istənilən şəkildə davaranması ,yəni qanunu icra etməməsi təbbidir,hətta zəruridir.O, bir qədər də irəli gedərək, Qanunda ana dili termininin işlənməməsini yada salır və qeyd edir ki,birincisi, həmin maddədə yerli və etnik dil terminləri ləhcə və dialekt kimi başa düşülməlidir.İkincisi,” Qanunda yerli ədəbiyyat deyilir,  etnik dil deyilmir çünki yerli ədəbiyyat ilə  dil məsələsi fərqli mövzulardır “.Təəssüf ki, o həmin fərqi izah etməyi özünə rəva bilmir.

Bir sözlə,panfarsist,şovinist dairəlrin mövqeyini əks etdirən professor  hər vasitə ilə İran xalqlarının dillərinin hüquqlarının təmin edilməsinin əleyhinə  çıxış edir.

O,bunun əsl səbəbini isə fars dilinin miskinliyi ilə izah edir.O yazır :” Əgər… ana dilinin tədrisi ilə bağlı fikirləri qəbul etsək, hər bir xalq özdilində danışmağa başlasa, əmin ola bilərsiniz ki, yaxın əlli-yüz il ərzində …. nəinki milli birlik və inteqrasiya aradan qalxacaq, həm də ölkənin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü  ciddi təhlükə altında olacaq”.

Deməli, böyük imperiyaların İranı   işğal etməsinə baxmayaraq, fars dili onun varlığını,milli kimliyini, milli birliyini qoruyub  saxlamışdır,amma indi,farsların hakimiyyətdə olduğu bir dövrdə, fars dili etnik dillərin tədris olunması şəraitində onların qarşısında aciz qalaraq  tarix boyu yerinə yetirdiyi missiyanı yerinə yetirməkdən aciz qalacaq.Bəs hanı fars dilinin o qüdrəti,o zənginliyi.Bunlar, əlbəttə, ancaq fars şovinistlərinin  xəstə təxəyyülünün  uydurmasından başqa bir şey deyildir.

Farslar 651-ci ildə  ərəblərə bütün sahələrdə-dil,din, dövlət,siyasi,əlifba vəs.  qəti şəkildə məğlub olduqdan və bir subyekt kimi tarix səhnəısindən uzaqlaşdırıldıqdan  sonra yeganə təmsilçiləri kimi fars dili qaldığından, ona tarixi subyekt keyfiyyətləri şamil edirlər.Lakin bu gün onun həqiqi qüdrətini sınamaq üçün şəraitin yaradılmasından son dərəcə qorxu nümayiş etdirirlər.

Odur ki, fars dilinin qüdrəti iddiası fiksiya,miskinliyi isə real faktdır.




ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
19:52«Неожиданный шаг»: почему Таджикистан и Турция отменили безвизовый режим?13:46Иракские езиды отмечают Чаршама Сарсале (Çarşemа Serê Salê) «Праздник красной среды», в тяжелых лагерных условиях09:13Китайская философия: влияние на современную культуру и общество09:07Взгляды некоторых курдских писателей в отношении концепции Ницше о морали09:02Что можно ожидать от конфронтации Израиля с Ираном?20:17Экологи: Афганский канал Кош-Тепа ударит по водоснабжению всех стран в бассейне Амударьи18:15İranın əsl üzü22:59В Иране произошло нападение на военный объект КСИР и полицейские участки19:43ТЕОРИЯ КВАНТОВОГО СОЗНАНИЯ, ТРАНСЦЕНДЕНТНОСТЬ, КВАНТОВАЯ ПСИХОЛОГИЯ И КОРАНИЧЕСКИЕ АЯТЫ18:54İRANDA XALQ HÖKUMƏTİNİN XALQI VƏ ONUN "DÜŞMƏNLƏRİ"- DAXİLİ İSTİKBARI12:33«Пурым не свято, а троска не хвароба»: март 1924-го14:13Езиды отмечают праздник наступления нового года «Клоча Саре Сале»13:19Астрономы создали новую карту Вселенной с 1,3 млн сверхмассивных черных дыр18:13LƏZGİ ÇÖRƏYİ - ХЬРАН ФУ11:13Alagöz kəndində XIII əsrə aid Yəhudi (Xəzər?) qəbiristanlığı.21:38Что стоит за решением США построить порт в Газе?19:06İRAN ÖZ AMPLUASINDA20:44Цифровая зависимость ухудшает как физическое, так и психическое здоровье20:15Fransanın İrana qarşı tarixi düşmənçiliyi20:25С грустью вдыхая людей безразличие, Ангел страдает в собачьем обличии…21:58«ТРАДИЦИОННЫЕ КАЛЕНДАРНЫЕ ОБРЯДЫ ТАТАРСКОГО НАРОДА»21:12TATAR XALQININ BAHAR BAYRAMLARI22:59В Баку состоялся Фестиваль татарской кухни18:03Qonşun İran olsa12:35«Новруз» и «Эргенекон» в понимании наших предков11:30Русский праздник Навруз19:28Гагаузия меж двух огней: почему автономия оказалась в центре конфликта с Кишиневом.13:41Мэрцишор – мартовское очарование. О празднике, его символе, исторических находках, легендах и традициях13:18Казахстанский каллиграф, обучавшийся мастерству в Турции, представил свои работы в Астане20:55Армения, созданая как антиосманский и антиперсидский проект для современной России полностью утратил свое значение00:1528 февраля отмечается Всемирный день татарской кухни.16:24İRANIN SEÇİMSİZ SEÇKİLƏRİ16:18Межэтнические брачные союзы: чем они хороши или плохи16:41Novruzun ilk çərşənbəsi - Su çərşənbəsi günüdür16:05Казахстан превратился в важного торгового партнера ЕС в Центральной Азии17:50Айдар - особая традиция в Казахстане сохранять прядь волос на макушке у мальчиков14:06Англо-аргентинский территориальный спор вновь стал актуальным13:48İKİ TƏBRİZ ÜSYANI16:42Искусственно деформированный череп из некрополя Кухуроба22:02Ильхам Алиев: Тюркский мир - это наша семья21:50SEPAH MƏNTİQİ18:49İRAN DÜŞMƏNLƏRƏ “KİŞ(ŞAH)” DEYİB, “MAT” ETDİ16:31Турецкие ученые: Рост числа айсбергов в Южном океане - свидетельство изменения климата16:49ВРЕМЯ ЦВЕТЕНИЯ ЛЮБВИ16:37Почему Караван идет, ... или oбращение к российским ученым09:01Узбекистан создаёт новую национальную систему общественной безопасности09:00Узбекистан укрепляет основы политической стабильности, укрепляя межэтническое согласие и дружественную обстановку в Центральной Азии16:03Слово о Великом Устаде кумыкского народа15:04Праздник Саде в Иране: победа над силами тьмы, мороза и холода18:36Сагаалган (Цаган Сар) 2024: история и традиции буддийского праздника18:13Президент Монголии издал указ о продвижении музыкального инструмента морин хуур14:50Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 140 (I yazı): Rəsulzadə və İran inqilabı11:28İran’da Türk Kimliği10:22Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Mavi Vatan’daki önemi nedir18:49გულნარა ინანჯის ცხოვრება საზღვრების გარეშე08:52KİÇİK ÇİLLƏ –YALQUZAQ ayı başlayır18:33Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (ЧастьIII)18:20Будет снят узбекско-азербайджанский фильм о Максуде Шейхзаде13:33LAZLAR KİMDİR?18:41В античном городе Дара в Турции найден канал возрастом 1500 лет13:37Фильм иранских режиссеров номинирован на премию «Золотой медведь» Берлинского кинофестиваля17:12Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (Часть II)16:50Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней ( I часть)18:22Традиционные шоу в лесу баобабов в Сенегале предлагают туристам красочные фрагменты культуры страны18:42Первая пилотируемая космическая миссия - национальная гордость Турции15:38Страны Центральной Азии заявили о поддержке принципа «одного Китая»14:07Как талибы уничтожают память о самом известном полевом командире хазарейцев17:44RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 2.17:42RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 1.14:50Власти Казахстана исключили «Талибан» из списка запрещенных в стране организаций13:09Azər Cəfərov: Müasir İran cəmiyyəti iqtidarın bəhailərə qarşı talan və təzyiqlərinə qatılmır22:00İranda "Aşıqlar incəsənət ensiklopediyası"nın təqdimat mərasimi olacaq22:32В Украине ПЦУ впервые отмечает Рождество 25 декабря – а не 7 января11:29Gazze'deki savaşın Doğu Akdeniz'deki gaz sahalarının gelecekteki gelişimi üzerinde uzun vadeli sonuçları olabilir11:20Лефкоша отреагировала на шаги Южного Кипра по «Национальному морскому пространственному планированию»18:39İran milli kimliyində fars dili üçün yaranan təhlükə22:16Более 19,4 тысячи этнических казахов получили статус кандаса с начала года12:59TÜRKLERDE GÜNEŞE SAYGI: ÇİLE GECESİ19:31Разница империи и многонационального государства очень разительна с либеральным прочтением19:21Доходы Монголии от туризма впервые составили $1 млрд19:12Çılə id19:06“QARAQIŞ”, YƏNİ “BÖYÜK ÇİLLƏ” BAŞLAYIR20:28Pope Francis approves Catholic blessings for same-sex couples, but not for marriage20:04Papa Fransisk eyni cinsli izdivaclara İCAZƏ VERMƏYİB19:03Навруз как феномен мировой культуры. Часть II19:02Навруз как феномен мировой культуры. Часть I19:00Еврейская культура не всегда была ответом на нееврейскую культуру18:45Mossad's assassination threat and the reaction of Turkish intelligence16:30Vision of ‘Türkiye's century’: Türkiye as a system-building actor16:10В Москве прошла конференция: «Народы Молдовы в России - дружба на века».18:25Türkiye'nin ilk uzay yolcusu Gezeravcı'nın 9 Ocak'ta uzaya gönderilmesi planlanıyor16:10Sovet-İran danışıqlarının müvəffəqiyyətlə başa çatdırılması12:24В турецкой Конье чтят наследие великого поэта-мистика «Мевляны»12:19Никто из официальных лиц и спортивных чиновников России и Беларуси на Олимпиаду не будут приглашены16:15Узбекистан устремлен к «зеленой» экономике16:08Обеспечение конституционных прав граждан - основной вектор реализации социальной политики Узбекистана15:57Конституционные основы развития свободной рыночной экономики в Узбекистане15:46Усиление конституционных основ деятельности национальных институтов по правам человека в Узбекистане15:30Конституция Узбекистана в новой редакции — правовая основа устойчивого развития18:24Enhancing the Guarantees of Human Rights Protection in the New Constitution of Uzbekistan18:16Усиление гарантий защиты прав человека в новой Конституции Узбекистана11:13Uzbekistan is fortifying the foundations of political stability by strengthening interethnic harmony and friendship in Central Asia11:04Uzbekistan is creating a new national public security system21:40TÜRK BOYLARINDA KAMÇI21:50Президент Молдовы: Наш путь с Румынией общий – наше место вместе в ЕС21:41Klaipėdos I. Kanto viešosios bibliotekos direktorė Renata Rudienė: „Gimtasis Lazdijų kraštas visada užims dalelę širdies“13:44Xanlar Həmidin yeni şerləri "Ethnoglobus.az"-ın təqdimatında12:59Qarabağ xanlığı və ləzgilər11:21Антропологические материалы из Хошбулага (Азербайджанская Республика)18:08İnqilabçılar diyarı İran20:23Смерть и эволюция человека16:02Захватчики "Галактики": станут ли хуситы новой военной силой в Красном море17:00УРАРТСКАЯ «ДВОРЦОВАЯ КЕРАМИКА» НА ПОСЕЛЕНИИ ХУДУТЕПЕ (АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ РЕСПУБЛИКА)17:0640 yıllık varlık mücadelesi: KKTC dimdik ayakta11:46В Тегеране спорят о вариантах участия в войне против Израиля20:01İSLAM VƏ ƏRƏB DÜNYASININ HƏMAS- İSRAİL MÜHARİBƏSİNƏ MÜNASİBƏTİ14:38ИЗ ИСТОРИИ ИЗУЧЕНИЯ ТАЛЫШСКОГО ЯЗЫКА13:58Чи чIалан куьгьне къатар18:39Влияние Мирзы Фатали Ахундова на судьбу родного народа оказалось безмерным.18:28“EGYPTIAN STATUE”, REVEALED IN THE SOUTH-EASTERN REGION OF AZERBAIJAN, IN THE SYSTEM OF ANCIENT CULTURAL AND TRADE RELATIONS12:42Şöhrətpərəstlik bəladır20:14TALIŞ - MUĞAN BÖLGƏSİ ARXEOLOJİ TƏDQİQATLARDA11:10В Таджикистане официально и одновременно работают посольства двух афганских правительств10:56İsrail -Həmas qarşıdurması və fürsətcil İran14:34Институт Гэллапа признал Таджикистан самой безопасной страной в мире14:27Ташкентский саммит: новые перспективы для широкого сотрудничества стран ОЭС14:06Ethnic Russian Men Disappearing in Heartland and Being Replaced by Immigrants, Demographers Say13:58Ashgabat May Soon Follow Baku in Defining Ties with Turkey with the Formula ‘One Nation, Two States,’ Turkish and Russian Commentators Say15:43История жизни героя первой Карабахской войны издана в виде книги в Казахстане15:33Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi: 21. yüzyıl bir Türk yüzyılı olabilir mi?14:01Karabakh victory: Enhanced cooperation in region18:41Южно-Китайское море: новый зигзаг конфронтации?13:32В Стамбуле состоялся медиа-саммит информагентств тюркских государств14:51На острове Корфу хранятся артефакты культурного наследия Узбекистана12:29Azərbaycanca-haputca lüğət dərc olunub12:23Azərbaycanda "Talış dili" dərsliyi dərc olunub16:06Большая Евразия и Великий Туран: возможно ли взаимодействие?11:27В Китае открылся футуристичный Музей научной фантастики11:06Люди по всей Европе тысячелетиями ели «пищу маргиналов»20:32Древние карты Казахского государства показали на выставке17:22В Каратальском районе открыт новый историко-краеведческий музей17:02В Азербайджане продолжаются учения «Мустафа Кемаль Ататюрк - 2023»19:10Армия Израиля атаковала объекты «Хезболлы» на юге Ливана19:02«Хезболла» сообщила о новых атаках против Израиля18:56Türkiye’deki kazılarda yeni Hint-Avrupa dili keşfedildi19:46İRAN-AMERİKA MÜHARİBƏSİ19:24Истории казахстанских азербайджанцев19:16Как живут казахи в Азербайджане18:57Байден: Израиль не причастен к удару по больнице в Газе21:28KİMİN ƏRAZİSİ, KİMİN İQTİSADİYYATI DAHA BÖYÜKDÜR?12:49“Milli-mənəvi dəyərlərin və ictimai davranış qaydalarının təbliği” mövzusunda tədbir keçirilib12:15„Hamasi liidritel pole Gaza jaoks normaalset elu vaja, nemad elavad välismaal.“ Politoloog selgitab, kus on tänase konflikti juured11:26Why has the Gaza ground invasion been delayed since Friday?10:48Fələstin Dövlətinin Azərbaycan Respublikasındakı Səfiri Nassir Abdul Karim Abdul Rahimin bəyanatı10:40Statement by the Ambassador of the State of Palestine to Azerbaijan Nassir Abdul Karim Abdul Rahim18:02Жители Баку знакомятся с казахской культурой17:57Bakı sakinləri qazax mədəniyyəti ilə tanış olurlar17:51Баку тұрғындары қазақ мәдениетімен танысуда17:57Русский язык в школах стран ЕАЭС и Азербайджана17:50Израиль впервые с 2006 года применил РСЗО в Газе17:41Из каких стран ЕАЭС в Азербайджан чаще всего приезжают туристы18:37Азербайджанская полиция несет службу на пунктах, освобожденных российскими миротворцами в Карабахе18:211941-1946-cı illərdə Cənubi Azərbaycanda xalqın milli özünüdərk prosesinin yüksəlişi və Azərbaycan dilinin mövqeyi18:14Rza Azəri: Mühüm bir sənəd14:26Fələstin Xarici İşlər və Qürbətçilər Nazirliyinin Bəyanatı21:02Труби шофар!!!13:49ХАМАС объявил Израилю войну14:40На Ташкентском кинофестивале состоялся форум культурной организации ТЮРКСОЙ14:24İRANDA KAPİTALİST, YOXSA XALQ HÖKUMƏTİDİR?11:34“Milli-mənəvi dəyərlərin və ictimai davranş qaydalarının təbliği” mövzusunda tədbir keçirilib.13:30İSLAM İLƏ XRİSTİANLIQ ARASINDA SÜLHÜN ELÇİSİ - ASSİZİLİ FRANSİSK18:57По случаю праздника Середины осени и Дня образования КНР оффшорные беспошлинные продажи в провинции Хайнань составили 426 млн юаней14:21МИД Турции: Организация тюркских государств служит делу мира и стабильности14:08Şuşalı qəhrəman İsrafil İbrahimova həsr olunmuş "Yalnız irəli-4" sənədli filmi nümayiş olunub10:07В Азербайджане издана монография "Этнокультурные сообщества Шахдага: между прошлым и будущим"09:43" Şaxdağın etnomədəni cəmiyyətləri: keçmiş ilə gələcək arasında" adlı monoqrafiya dərc olunub.17:42Peşmerge Kerkük'e geri mi dönüyor?17:23Путь урегулированию на Кипре - принцип двух государств17:15Beynəlxalq radio Qarabağda fəaliyyətə başladı: xəbərlər həm də erməni dilində təqdim ediləcək18:53Президент Байден встречается с премьер-министром Нетаниягу и оказывает на него давление18:24В Анкаре стартовал Фестиваль мировых культур с участием посольств 55 стран20:59Азербайджанцы Молдовы выступают против минного терроризма Армении15:16Антитеррористическая операция Азербайджана в Карабахе15:10В Евлахе завершилась встреча представителей властей Азербайджана и армянских жителей Карабаха19:19Туранские пустыни включены в список Всемирного природного наследия ЮНЕСКО17:28İmadəddin Nəsimi haqqında İranda tədqiqatlar16:26A Human Rights Report on the Azerbaijani Turks in Iran: April-June 202316:14Минобороны Азербайджана: В Карабахе начаты локальные антитеррористические мероприятия17:09Веха турецко-японской дипломатии: фрегат «Эртугрул»20:20В Баку состоялось праздничное мероприятие, посвященное еврейскому Новому году19:50Türk-Japon diplomasisinin miladı: Ertuğrul Fırkateyni18:24Ильхам Алиев рассказал о новой сфере сотрудничества между Азербайджаном и странами Центральной Азии19:00В Кыргызстане пройдет Конгресс «История тюркских государств»17:25Путин отметил важность реализации масштабных проектов на Дальнем Востоке13:24Карстовые воронки в Турции: причины их возникновения19:31Президент Алиев принял министров тюркских государств17:53В столице Татарстана продолжается фестиваль мусульманского кино11:2331 Ağustos günü çekilen iki telgraf14:40На матрице истины:Родословная армян и урартийская концепция (Продолжение)14:33На матрице истины:Родословная армян и урартийская концепция
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. «Новруз» и «Эргенекон» в понимании наших предков
  2. Alagöz kəndində XIII əsrə aid Yəhudi (Xəzər?) qəbiristanlığı.
  3. Русский праздник Навруз
  4. İranın əsl üzü
  5. Fransanın İrana qarşı tarixi düşmənçiliyi
  6. TATAR XALQININ BAHAR BAYRAMLARI
  7. Qonşun İran olsa
  8. Novruzun ilk çərşənbəsi - Su çərşənbəsi günüdür
  9. В Баку состоялся Фестиваль татарской кухни
  10. Экологи: Афганский канал Кош-Тепа ударит по водоснабжению всех стран в бассейне Амударьи
  11. Армения, созданая как антиосманский и антиперсидский проект для современной России полностью утратил свое значение
  12. Айдар - особая традиция в Казахстане сохранять прядь волос на макушке у мальчиков
  13. Мэрцишор – мартовское очарование. О празднике, его символе, исторических находках, легендах и традициях
  14. 28 февраля отмечается Всемирный день татарской кухни.
  15. «ТРАДИЦИОННЫЕ КАЛЕНДАРНЫЕ ОБРЯДЫ ТАТАРСКОГО НАРОДА»
  16. Казахстан превратился в важного торгового партнера ЕС в Центральной Азии
  17. Межэтнические брачные союзы: чем они хороши или плохи
  18. Гагаузия меж двух огней: почему автономия оказалась в центре конфликта с Кишиневом.
  19. ТЕОРИЯ КВАНТОВОГО СОЗНАНИЯ, ТРАНСЦЕНДЕНТНОСТЬ, КВАНТОВАЯ ПСИХОЛОГИЯ И КОРАНИЧЕСКИЕ АЯТЫ
  20. İRANIN SEÇİMSİZ SEÇKİLƏRİ
  21. İRAN ÖZ AMPLUASINDA
  22. С грустью вдыхая людей безразличие, Ангел страдает в собачьем обличии…
  23. «Пурым не свято, а троска не хвароба»: март 1924-го
  24. Цифровая зависимость ухудшает как физическое, так и психическое здоровье
  25. Казахстанский каллиграф, обучавшийся мастерству в Турции, представил свои работы в Астане
  26. Что стоит за решением США построить порт в Газе?
  27. LƏZGİ ÇÖRƏYİ - ХЬРАН ФУ
  28. Езиды отмечают праздник наступления нового года «Клоча Саре Сале»
  29. İRANDA XALQ HÖKUMƏTİNİN XALQI VƏ ONUN "DÜŞMƏNLƏRİ"- DAXİLİ İSTİKBARI
  30. Астрономы создали новую карту Вселенной с 1,3 млн сверхмассивных черных дыр
  31. В Иране произошло нападение на военный объект КСИР и полицейские участки
  32. Взгляды некоторых курдских писателей в отношении концепции Ницше о морали
  33. Что можно ожидать от конфронтации Израиля с Ираном?
  34. Иракские езиды отмечают Чаршама Сарсале (Çarşemа Serê Salê) «Праздник красной среды», в тяжелых лагерных условиях
  35. Китайская философия: влияние на современную культуру и общество
  36. «Неожиданный шаг»: почему Таджикистан и Турция отменили безвизовый режим?
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Aprel 2024    »
B.e.Ç.a.ÇC.a.CŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930 
ГАЛЕРЕЯ