Ethnoglobus » ЭТНОПОЛИТИКА » Avraham Shmulevich; İsrail Ermeni Soykırımı’nı Tanıdı: Ermeniler Neden Öfkeli ve Bu Neye Yol Açabilir?

Avraham Shmulevich; İsrail Ermeni Soykırımı’nı Tanıdı: Ermeniler Neden Öfkeli ve Bu Neye Yol Açabilir?

image

Tam bir sorumlulukla ifade ettiğim tahminim şudur: Ermeni radikal gruplarının silahlı terör faaliyetlerini yeniden başlatması oldukça muhtemeldir ve bu kez geleneksel Türk ve Azerbaycanlı hedeflerinin yanı sıra İsrail ve diasporadaki Yahudi kurumları da hedef haline gelebilir.
8 Haziran 2026’da İsrail hükümeti, Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar’ın Ermeni Soykırımı’nın resmen tanınması teklifini oybirliğiyle onayladı; kararname onay için Knesset’e (İsrail Parlamentosu) gönderildi. İsrail, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Ermenilerin yok edilişini resmen soykırım olarak tanıyan 32. BM üyesi devlet oldu. Görünüşte, Ermeni dünyasının on yıllardır Kudüs’ten talep ettiği şey gerçekleşmişti. Ancak teşekkür yerine, sosyal medyadaki isimsiz yorumculardan en büyük Ermeni diaspora örgütlerine kadar İsrail’in üzerine bir lanet yağmuru boşaldı. Bu paradoksal tepki analiz edilmeyi hak ediyor, çünkü altında kırgınlıktan çok daha fazlası yatıyor: Bu, oldukça pratik ve hatta şiddet içeren sonuçları olabilecek süreçlerin sinyalini veriyor.
#### Ne Oldu?
Gideon Sa’ar, kararnameyi sunarken motivasyonunu şöyle açıkladı: “Doğru olanı yapmak için asla geç değildir. Bu hem ahlaki hem de  tarihi bir borçtur. Ve benim görüşüme göre, bundan kaçınmak için geçerli bir neden yok.” Bakan ayrıca, bu tanımanın “Türkiye’nin Erdoğan liderliğindeki İsrail’e yönelik açık düşmanlığına ve korkunç söylemlerine karşı bir misilleme eylemi olmadığını”, ancak “İsrail’in bir Yahudi devleti olarak bu konumu resmileştirmesinin zamanının geldiğini” özellikle vurguladı.
Kısa bir bağlam: 1915 soykırımının uluslararası alanda tanınması kampanyası, on yıllardır Ermeni diasporasının politikasının merkezinde yer alıyordu. Soykırımı devlet düzeyinde tanıyan ilk ülke 1965 yılında Uruguay oldu, onu 1982’de Kıbrıs izledi; bugün bu listede Fransa, Almanya, Rusya, ABD ve Vatikan bulunuyor.
Şunu not edelim: Bu benzersiz bir durumdur. Başka hiçbir diaspora, kendisine karşı işlenen soykırımın tanınması için sistematik bir kampanya yürütmemektedir. İsrail’in kendisi bile diğer devletlerden “Holokost’un tanınmasını”, bırakın geçmiş çağlardaki Yahudilere yönelik sayısız soykırım kampanyasının tanınmasını, hiçbir zaman talep etmemiştir.
Yine de, herhangi bir Ermeni aktivistle yapılan İsrail-Ermeni ilişkileri üzerine hemen hemen her konuşma kaçınılmaz olarak şu sitemi içeriyordu: “Neden soykırımı tanımıyorsunuz? Ne zaman tanıyacaksınız?”
Ve işte tanıma gerçekleşti. Tepki sadece soğuk değil, aynı zamanda düşmanca oldu. Neredeyse tüm büyük Ermeni örgütlerinin ve önde gelen blog yazarlarının İngilizce, Ermenice ve Rusça dillerindeki tepkilerini inceledim. Bu konudaki kendi röportajımın altındaki tipik bir yorum şuydu: “İsrail, küstah Ermeni karşıtlığı ve sahte tanıma için çok ağır bedel ödeyecek.” Genel ton, sanki İsrail hükümeti Ermeni trajedisini tanıma değil de, Ermenistan Cumhuriyeti’nin yok edilmesini talep eden bir karar almış gibiydi.
#### Erivan’ın Sessizliği
Resmi Erivan, dikkat çekici bir sessizlikle tepki verdi. Başbakan Nikol Paşinyan, gazetecilerin sorularını yanıtlarken şunları söyledi:
> “Ermeni soykırımının  siyasi bir silah olarak kullanılması meselesine dahil olmamanın Ermenistan Cumhuriyeti’nin çıkarlarına uygun olduğunu düşünüyoruz. Bu nedenle herhangi bir tepki görme gereği duymuyoruz.”
> *Nikol Paşinyan, 29 Haziran 2026 (The Times of Israel)*
>
Türkiye ve Azerbaycan ise beklendiği üzere sert tepki gösterdi. Erdoğan, “ellerinde Gazze’deki 73 bin masum insanın kanı olan bu suç örgütünün iftiralarına” aldırış etmediğini belirterek, devlet inkarı antolojilerine girecek şu ifadeyi ekledi: “Tarihimiz soykırım, katliam, baskı ve sömürgecilikten uzaktır.” Bakü, İsrail kabinesinin kararını “tarihi gerçeklerin çarpıtılması” olarak nitelendirdi ve iptal edilmesini talep etti.
#### ANC-International Bildirisi: İki “Soykırım” ve Talepler Listesi
Diaspora ise en dikkat çekici belgeyi ortaya koydu. Amerika Ermeni Ulusal Komitesi’nin (ANCA) uluslararası yapısı olan Armenian National Committee – International, 28 Haziran 2026’da resmi bir bildiri yayınladı. Kilit bölümlerden doğrudan alıntı yapacağım:
Sa’ar’ın tanımanın Türkiye’ye karşı bir “misilleme” olmadığına dair sözlerini yorumlayan bildiride yazarlar, bakanın şunları ima ettiğini savunuyor:
> “…muhtemelen sadece Türkiye’nin değil, aynı zamanda uluslararası toplumun büyük bir kısmının, İsrail’in Gazze’deki Filistin halkına karşı soykırım işlediğine dair gerekçeli iddialarına atıfta bulunuyordu.”
>
Ardından örgüt, Knesset’teki gelecekteki oylamayı memnuniyetle karşılarken, böyle bir tanımanın İsrail’e “tarihi gerçeklerden muafiyet sağlamadığını”, buna “Artsakh (Karabağ) Ermeni nüfusuna karşı işlenen suçlardaki ortaklığının da dahil olduğunu” belirterek şerh düştü.
Ve nihayet final:
> “Aynı zamanda, Ermeni Soykırımı’nı tanıyarak İsrail’in, onun anısını koruyarak ve inkarıyla mücadele ederek sorumluluk almasını bekliyoruz.”
> *ANC-International Bildirisi, 28 Haziran 2026 (Asbarez)*
>
Dikkatli okuyalım. Tek bir kısa metinde İsrail aynı anda iki “soykırımla” suçlanıyor: Gazze’deki “Filistinlilere” karşı (buna dair iddialar “gerekçeli” olarak adlandırılıyor) ve Karabağ Ermenilerine karşı işlenen suçlarda “ortaklık”. Ve henüz iki kez soykırımcı devlet olarak damgalanan aynı İsrail, bundan böyle tüm dünyada Ermeni soykırımının “inkarıyla mücadele etmekle” yükümlü tutuluyor. Yazarlar, bunun nasıl yapılacağını, yani İsrail ordusunun (TSAHAL) inkar eden devletlerin başkentlerine inip inmeyeceğini belirtmiyorlar.
“Karabağ’daki ortaklık” konusuna gelince: Artsakh, SSCB döneminde Azerbaycan SSC’nin bir parçası olan ve ağırlıklı olarak Ermenilerin yaşadığı Dağlık Karabağ’ın Ermenice adıdır. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Ermeni güçleri, Erivan’ın desteğiyle tüm Karabağ’ı ve çevresindeki bölgeleri kontrol altına aldı; Azerbaycanlı nüfus sürüldü. Azerbaycan’da ise, ilerleyen Ermeni birlikleri tarafından nüfusu katledilen Hocalı kentinin kurbanları için resmi bir anma günü düzenlenmektedir. İsrail’in bu soykırımı da tanımadığını ve kimsenin de bunu talep etmediğini belirtelim. 2020-2023 yıllarında Azerbaycan Karabağ’ı kontrolü altına aldı; Ermeni nüfus bölgeyi terk etti. Ermeni sakinler için bir trajedi mi? Kesinlikle. Ancak bunu 1915 olaylarıyla bir tutmak ve Rusya’nın Ermenistan’a silah tedarik ettiği gibi Azerbaycan’a silah tedarik eden İsrail’e “ortaklık” suçlaması yöneltmek,  tarihi değil, propaganda amaçlı bir operasyondur.
Talepler bununla da bitmiyor. Aralık 2025’te, Binyamin Netanyahu’nun bir röportajda Ermeni soykırımını kişisel olarak tanımasından sonra Amerika Ermeni Asamblesi yönetimi bir metin yayınladı. Metnin anlamı şuydu: Bu yeterli değil; İsrail, Azerbaycan ile ittifakını reddetmeli, Ermenistan’a silah tedarikine başlamalı ve Türkiye ile ilişkilerini kesmelidir. Yani tanıma, ancak İsrail dış politikasında tam bir eksen değişikliği ile birlikte kabul edilebilir görülüyor.
#### Kudüs’ten Sesler: Teşekkür ile Kırgınlık Arasında
Genel tablo içerisinde Kudüs’teki Ermeni Kilisesi’nin tepkisi keskin bir şekilde öne çıkıyor. Ermeni Kilisesi Patrikhanesi, Sa’ar’a resmi bir teşekkür mektubu gönderdi; bu, kayıtsız şartsız nazik tek resmi tepkiydi.
Ancak Ermeni Patrikhanesi dekanı ve soykırımdan kurtulanların torunu Piskopos Koryun Baghdasaryan, The Jerusalem Post’a verdiği röportajda şunları söyledi:
> “Bu, İsrail Devleti ve Yahudi halkı için çok şey ifade ediyor. Holokost’tan geçen ve hemen ardından İsrail Devleti’ni kuran bir ulus için Ermeni soykırımının tanınması gerçek bir ahlaki borçtu… Biz Ermeniler her zaman hatırlayacağız. Hatırlayacağız ve talep edeceğiz.”
> *Piskopos Koryun Baghdasaryan (The Jerusalem Post, 29 Haziran 2026)*
>
Piskoposun birkaç kez tekrarladığı “ahlaki borç” formülüne dikkat edelim. Bu ifade ANC-International’ın açıklamasında da yer alıyor. Oysa İsrail’in veya herhangi bir devletin başkalarının soykırımlarını tanımak gibi bir “borcu” yoktur. Devletler bunu kendi değerlendirmelerine göre yaparlar ve İsrail burada bir istisna değildir. Ayrıca, Ermeni yapıların İsrail’in ne yapması gerektiğine karar verme hakkını kendilerinde görmeleri ve İsrail bu mevcut olmayan “borcu” “ödediğinde” hemen yeni bir fatura çıkarmaları oldukça dikkat çekicidir.
İsrail’deki Ermeni toplumunun tepkisi daha da şaşırtıcıydı. İsrail Ermenileri Birliği Başkanı Kristina Movsesyan, hükümetin soykırımı tanımasının “üzücü ve oldukça alaycı” olduğunu söyledi:
> “Duygularımız çok bölünmüş durumda. Bir yandan, uzun zaman önce olmalıydı: bu tarihi bir tanıma ve nihayet gerçekleşti. Diğer yandan, bu üzücü ve oldukça alaycı. Hükümet, trajedimizi  siyasi bir araç olarak kullanmak için Türkiye ile ilişkilerinin tamamen kopmasını mı bekledi?.. Yine de toplum minnettar.”
> *Kristina Movsesyan (TPS-IL, Haziran 2026)*
>
“Siyasi araç olarak kullanma” sitemi hemen hemen her Ermeni yorumunda tekrarlanıyor. Ancak herhangi bir hükümetin herhangi bir eylemi tanımı gereği siyasidir. Ermeni soykırımını İsrail’den önce tanıyan devletler de bunu siyasi nedenlerle yaptılar ve çok iyi belgelenmiş vakalar mevcut: Fransa’daki tanıma doğrudan seçimlerde Ermeni topluluklarının oyları için verilen mücadeleyle bağlantılıydı, ki bunu kimse gizlemedi; Amerikan Ermeni lobicilerinin kongre üyeleriyle çalışma yöntemleri literatürde onlarca kez anlatıldı. “Bunu siyasi nedenlerle yaptınız” iddiası sadece İsrail’e yöneltiliyor.
#### “Çok Geç”: Itay Mak’ın Araştırması
En sık yapılan sitemlerden biri: Tanıma “çok geç”, “110 yıl sonra” geldi. Bu da tuhaf görünüyor. İsrail’in soykırımı tanıması için belirlenmiş bir süre mi vardı? 110 yıl önce İsrail Devleti’nin var olmadığı ve ahlaki bir jestin zaman aşımı olmayacağı gerçeğinden bahsetmiyoruz bile.
Gerçi geçmişte İsrail hükümeti, gerçekten de Türk hükümetiyle birlikte, 1915 olaylarının soykırım olarak nitelendirilmesinin yayılmasını engellemeye çalışmıştı.
29 Haziran 2026’da The Wire’da İsrailli avukat, tarihçi ve sol aktivist Itay Mak’ın “İsrail’in Ermeni soykırımını tanımasına giden yol sırlar ve yalanlarla döşeli” başlıklı makalesi yayınlandı. Mak, yıllardır bu konuyla ilgileniyor; soykırım araştırmacısı Profesör Yair Auron ile birlikte dışişleri bakanlığına karşı arşivlerin gizliliğinin kaldırılması için dava açtı ve alıntıladığı belgelerin bir kısmı ilk kez yayınlanıyor. Gerçekler doğrudur ve ağırdır.
İsrail Devlet Arşivi tarafından açıklanan diplomatik telgraflardan, Dışişleri Bakanlığı’nın sadece on yıllardır “trajedi ama soykırım değil” formülüne bağlı kalmadığı (bunu 2001 yılında dışişleri bakanıyken Şimon Peres alenen dile getirmişti), bakanlığın aynı zamanda aktif bir susturma kampanyasına katıldığı anlaşılıyor. 1970’lerin başında İsrailli diplomatlar, Franz Werfel’in “Musa Dağ’da Kırk Gün” romanının ekran uyarlamalarını ve Yahudi aktör Chaim Topol’un başrol oynadığı bir prodüksiyonu engellemek için çalıştılar. İroniye bakın: Ermeni trajedisini dünyaya duyuran Yahudi yazar Werfel’di ve bu ekran uyarlamasını engelleyen de Yahudi devletiydi.
1980’lerin telgrafları daha da etkileyici. 8 Temmuz 1987’de Dışişleri Bakanlığı Diaspora Departmanı başkanı şunları yazdı:
> “İsrail’in, Ermeni faaliyetlerine alenen karşı çıkan biri olarak görünme çıkarı yok. Ancak prensipte, büyük Yahudi Holokost’unun benzersizliğini zayıflatacak ‘Holokostların’ çoğalmasını önlemekle ilgileniyoruz… Bir de Türk hassasiyeti ve Ermenilere karşı onlara yardım etmemizi beklemeleri konusu var… Ermeni Holokost’una destek amacıyla bilinçli bir Yahudi seferberliğini önlemek için azami dikkatle çaba gösterilmesi gerektiği konusunda hemfikiriz.”
>
Mart 1988’de Dışişleri Bakanlığı Genel Müdür Yardımcısı Yitzhak Lior, Washington’da inşa edilmekte olan Holokost Müzesi’nin mütevelli heyetine “ağır baskı kampanyası” uygulandığını bildirdi: “Yönetim kurulunda ‘temiz bir müze’ için savaşacak bir muhalefet bloğu oluşturduk.” Benzer baskılar Los Angeles’taki Simon Wiesenthal Merkezi’nin Hoşgörü Müzesi’ni kuranlara da yapıldı. Telgraflardan anlaşıldığı üzere İsrailli diplomatlar, soykırımın tanınmasına ilişkin oylamaları boşa çıkarmada da yer aldılar: ABD Kongresi’nde Ağustos 1987’deki Ermeni Soykırımı’nı Anma Günü karar tasarısının başarısızlığından sonra, Ankara’daki büyükelçilik Türk Dışişleri Bakanlığı’nın teşekkürlerini bildirdi ve İsrail misyonu başkanı Yehuda Milo şu özeti çıkardı: “Onlar için büyük çaba sarf ettik… Olağanüstü ve istisnai bir siyasi karar aldık. Neyse ki konu henüz kamuoyuna yansımadı.” Adaletli olmak gerekirse: bu durum katılımcıların hepsinin hoşuna gitmiyordu. Washington’daki büyükelçi yardımcısı Oded Eran 12 Ağustos 1987’de şunları yazdı: “Aniden kendimi çok rahatsız edici bir duygu içinde yakaladım: şartlar ne olursa olsun, Ermeni halkının soykırım günü anma teşebbüsüne karşı çalışmak… Yahudi devleti temsilcisine bu işlerle uğraşmak yakışmaz.”
Akademik araştırmalar tabloyu tamamlıyor. Tarihçi Eldad Ben Aharon, “A Unique Denial: Israel’s Foreign Policy and the Armenian Genocide” (British Journal of Middle Eastern Studies, 2015) adlı makalesinde, arşiv belgeleri ve röportajlarla 1982’de İsrail’in, İran ve Suriye’den kaçan Yahudilerin Türk sınırından geçişi için Türk garantileri karşılığında uluslararası Holokost ve soykırım konferansı organizatörlerine baskı yapmayı kabul ettiğini gösterdi. Meselenin bedeli buydu: petrol veya silah değil, yaşayan Yahudilerin kurtarılmasıydı.
Bunların hepsi doğru ve ben bazı meslektaşlarımın aksine bunları rötuşlamaya niyetli değilim. İsrail’in Türkiye ile bir ittifakı vardı ve bu bedel, kısmen, sessizlikle ödeniyordu.
Ancak önemli olan şudur: Bugün İsrail’i lanetleyen Ermeni yorumcular bu belgeleri bilmiyordu, bunlar İsrailli bir araştırmacı tarafından birkaç gün önce yayınlandı. Nefret arşivlerden doğmadı. Ve “önceden tanımadıkları için alçaklar, şimdi tanıdıkları için alaycılar” mantığı  siyasi analiz kategorileriyle değil, haham ve hamamdaki yerler hakkındaki eski bir fıkrayla açıklanabilir. Büyük Polonyalı-Yahudi hicivci Stanislaw Jerzy Lec’in belirttiği gibi: “Yahudilerin zenginliği efsanesinin nereden geldiğini biliyorum: Yahudiler her şeyin bedelini ödüyor.” Eskiden İsrail soykırımı tanımadığı için bedel ödemeliydi; şimdi ise tanıdığı için bedel ödemeli.
#### “Yahudi Suçluluğu” Miti ve Yeni Ermeni Antisemitizmi
Mevcut tepki boşlukta doğmadı. Ermeniler arasında, hem diasporada hem de cumhuriyette, 1915 soykırımının arkasında Yahudilerin olduğu miti yaygındır. Versiyonlar değişiyor: Yahudilerin kendi devletleri için yer açmak istedikleri; Yahudilerin dünya toplumunun dikkatini dağıtmak istedikleri; Atatürk’ün “gizli Yahudi” olduğu (bu komplo teorisi çizgisi dönme konusunu istismar ediyor) iddiaları. Bu kurgular sadece sosyal medyada değil: gazetecilerde ve maalesef akademik derecelere sahip bazı şahıslarda da rastlanabilir.
Saçmalık ortadadır, bunu çürütmek bile gariptir. Henry Morgenthau’dan Franz Werfel’e kadar Ermeni felaketini dünyaya duyuranların tam da Yahudiler olduğundan ve “soykırım çalışmalarının babası” Polonyalı Yahudi Raphael Lemkin’in “soykırım” kelimesini hem Holokost’u hem de Ermeni vakaasını aklında tutarak girdiğinden bahsetmiyoruz bile.
Daha kötüsü, bu mitin hızla artan antisemitizm toprağına düşmüş olmasıdır. 1980-90’larda Kafkasya’yı kelimenin tam anlamıyla köyleriyle gezdim ve şahitlik edebilirim: orada gündelik antisemitizm yoktu, Yahudilere karşı tutum vurgulu bir şekilde saygılıydı.
Bugün tablo farklı. Ermenistan’da yaşayan Yahudi arkadaşlarım sokaktaki hakaretlerden, kipa takmanın provokasyona dönüştüğünden bahsediyor. Erivan sinagogu ve Yahudi merkezi birkaç kez kundaklandı; Holokost kurbanları anıtına defalarca saldırıldı. Ermeni polisi ve güvenlik servisi bu olayların hiçbirini çözemedi; sinagogun kameraları tam o anda “çalışmıyordu”, polis noktası yoktu. Ermenistan’da kalan Yahudilerin kendilerinden alıntı yapılmamasını ve isimlerinin verilmemesini istemeleri de oldukça dikkat çekicidir: insanlar korkuyor. Son İran-İsrail savaşı sırasında Ermeni sosyal ağları, İran’ın saldırılarıyla ilgili bir sevinç dalgasıyla çalkalandı: İran propagandasının “bombalanmış Kudüs limanı” ve “batırılmış İsrail uçak gemisi” gibi her türlü fantezisi gerçek kabul edildi.
#### ASALA’nın Gölgesi: Neden Sadece Sözden İbaret Değil?
Şimdi neden tüm bunların ciddiye alınması gerektiğine gelelim. Ermeni ulusal hareketinin uzun ve iyi belgelenmiş bir terör geleneği var. 1970-1990 yılları arasında Ermenistan’ın Kurtuluşu İçin Ermeni Gizli Ordusu (ASALA) ve ona bağlı yapılar, dünya çapında Türk diplomatlarını ve iş insanlarını öldürdü. ASALA Lübnan’da üslenmişti, Filistin Kurtuluş Örgütü’nün (FKÖ) kamplarında eğitim görüyor ve ondan yardım alıyordu; FKÖ’nün arkasında ise bilindiği gibi KGB vardı. İsrail ordusu 1982’de Lübnan’a girdiğinde, TSAHAL diğerlerinin yanı sıra FKÖ tarafında savaşan Ermeni silahlı oluşumlarıyla karşı karşıya geldi. Ermenistan’ın ulusal kahramanı, Kaliforniyalı bir Amerikalı Ermeni olan Monte Melkonyan, tam da bu yolu izledi: Lübnan’da ASALA militanı, ardından 1993’te hayatını kaybettiği Karabağ’da saha komutanı; bugün caddelere adı verilmiş, heykelleri dikilmiştir.
Bu terörün mekaniği her zaman aynıydı: Dış bir destekçisi olduğu sürece yaşadı. 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Ermeni mücadele örgütleri, Rus askeri istihbaratına ve Amerikan, özellikle Hıristiyan hayır kurumlarına güveniyordu (Ermenilere yardım kampanyası, o dönem Amerikan tarihindeki en büyük hayır toplama kampanyasıydı). Dış destek ortadan kalktığında, silahlı mücadele de sona erdi. Aynı şey SSCB’nin çöküşünden sonra ASALA’nın da başına geldi: atalet, düşüş ve sessizlik.
Bugün dış koşullar tekrar değişiyor. Erivan, Ankara ve Bakü ile normalleşme yürütüyor ve bu, Ermenistan’ın Rus-İran şemsiyesinden çıkması anlamına geliyor: bu iki güç de Ermenistan ekonomisini ve güvenliğini fiilen kontrol ediyor ve her ikisi de Ermenistan’ın Batı’ya yönelmesinden son derece rahatsız. Her ikisinin de sistematik bir İsrail karşıtı propaganda yürüttüğünü ve Ermeni antisemitizmi dalgasının büyük ölçüde onlar tarafından beslendiğini ekleyelim. Lübnan’da Ermeni yapılar “Hizbullah” ile sıkı bağlara sahip; Suriye’nin kuzeyindeki Kürt oluşumlarında bir Ermeni taburu faaliyet gösteriyordu; İran’ın büyük ve etkili Ermeni topluluğu mevcut rejime sadık ve mecliste temsil ediliyor. Başka bir deyişle, silahlı faaliyetlerin yeniden başlaması için gereken tüm altyapı: kadrolar, kanallar, sponsorlar, ideolojik gerekçe mevcut.
Dahası, ilk zil zaten çaldı. Erivan’daki bir Yahudi dini merkezinin kundaklanması olaylarından birinin sorumluluğunu, kendisine “Genç ASALA” diyen bir grup üstlendi. Hakkında başka hiçbir şey bilinmiyor ama bilinen bir şey var: Ermeni güvenlik servisleri bu saldırıyı çözemedi. Yani, ASALA markasına atıfta bulunan ve en az bir terör eylemi gerçekleştirmiş, artık Türklere değil Yahudilere yönelik en az bir örgüt var.
#### Sonuç
Parçaları birleştirelim: Tanımadan sonra Ermeni medyasını ve sosyal ağlarını saran, yoğunluğu irrasyonel düzeydeki İsrail nefreti. On yıllardır dolaşımda olan 1915 için “Yahudi sorumluluğu” miti. Çözülemeyen sinagog kundaklamaları ve Holokost kurbanları anıtına yapılan saldırılar. Moskova ve Tahran’ın Ermeni-Türk normalleşmesini bozma ve herhangi bir baskı aracını kullanma konusundaki çıkarı. Lübnan, Suriye ve İran’da hazır altyapıya sahip, yaşayan bir terör geleneği. Ve kendini zaten ilan etmiş olan “Genç ASALA”.
Buradan, tam bir sorumlulukla ifade ettiğim şu tahmini çıkarıyorum: Ermeni radikal gruplarının silahlı terör faaliyetlerini yeniden başlatması oldukça muhtemeldir ve bu kez geleneksel Türk ve Azerbaycanlı hedeflerinin yanı sıra İsrail ve diasporadaki Yahudi kurumları da hedef haline gelebilir. İsrail güvenlik servisleri, bu senaryo henüz analitik düzlemden operasyonel düzleme geçmeden, şimdiden ciddiyetle ele almalıdır.
Avraham Shmulevich
Doğu bilimci tarihçi, Doğu Ortaklığı Enstitüsü Başkanı (Kudüs)

kaynak:Avraham Shmulevich; İsrail Ermeni Soykırımı'nı Tanıdı: Ermeniler Neden Öfkeli ve Bu Neye Yol Açabilir? - KAFKASSAM - Kafkasya Stratejik Araştırmalar Merkezi 




ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
18:44Avraham Shmulevich; İsrail Ermeni Soykırımı’nı Tanıdı: Ermeniler Neden Öfkeli ve Bu Neye Yol Açabilir?20:30İRAN ŞƏHİD RƏHBƏRİ İLƏ VİDALAŞIR11:33İRAN YENƏ DƏ ORTA ƏSRLƏRDƏ QALMAQ İSTƏYİR.13:34Bir daha Azərbaycan milli kimliyini okeanlara çıxarmaq istəyən balaca qara balığın taleyi haqqında…20:08Tərəddüdlü iran19:19Fələstin və İslam İnkişaf Bankı Fələstinin enerji sektorunun maliyyələşdirilməsi üçün 37 milyon ABŞ dolları dəyərində saziş imzalayıb18:56"FARS " ƏLİFBASI TACİKLƏRİN QƏDİM MİLLİ KİMLİYİNİ BƏRPA EDƏCƏK17:33İRAN TƏRANƏLƏRİ17:16Молчаливое свидетельство эпохи14:16Fələstinin Bakıdakı səfirliyinin bəyanatı08:01Welatparêzekî kurd ji Azirbêcanê08:17Когда рукопись становится практикой08:08Heydər Əliyev və Cənubi Azərbaycan problemi10:32“QALİB” İRAN19:04Fələstin Dövlətinin Azərbaycandakı səfirliyinin Nəkbə Anım Günü münasibəti ilə Bəyanatı10:35HEYDƏR ƏLİYEVİN MULTİKULTURALİZM VƏ TOLERANTLIQ İDEYALARI19:06Böyük Muğan-Suqovuşan Qurultayının 290 illiyi münasibətilə21:09SEPAH: BÖYÜK İDDİADAN BÖYÜK UĞURSUZLUĞA15:07XHAR – LƏZGİ OCAĞI15:05В интересах общей безопасности страны Центральной Азии налаживают связи с Афганистаном16:06Yadulla Kərimipur: İran üçün təhlükəli bir dəyişiklik barədə söhbət; ölkə daxilindən gözlənilməz bir təhlil15:44Война, религия и политика: напряженность в отношениях между Папой и Трампом11:30"Qarabağ", Milli futbol komandası və milli ideologiya17:08Avraham Şmuleviç: Budapeşte’deki Değişim Tiflis’i ve Güney Kafkasya’yı Nasıl Sarsabilir?16:58Неизбежная реальность евроатлантической обороны: без Турции это невозможно14:55XUZİSTANDA "SEPARATİST", ŞƏRQİ AZƏRBAYCANDA ŞAHPƏRƏST14:19Что происходит в Юго-Восточной Азии?18:24«Шеш кнафаим»: книга, потерянная по дороге18:17НЕКОТОРЫЕ ОСОБЕННОСТИ ПЕРЕВОДА ФРАЗЕОЛОГИЗМОВ12:29İran'dan Babül Mendeb uyarısı: Altı yönüne dikkat edin16:33YouTube-каналы «трех грандов» Турции по футболу — в первой двадцатке Европы16:23«Красная среда»: Праздник творения и начало жизни в езидской вере15:54Отменено празднование езидского нового года Чаршама Сор (Красная Среда) в храме Лалиш15:00Скрытая архитектура Торы: взгляд через схему (Часть I I I )12:23Risky Partnership09:06Iranın və ABŞ-ın "iki həftəlik qələbəsi" ,və ya tarixin bu günü18:53Rəhbər Xameneyinin başına nə gəldi?12:39Hazırki münaqişə dövründə İranda vətənpərvərlik təbliğatı10:53Седакъет Керимова : СА ХАХАДИЗ10:35Нисону — Песах10:30Евреи в Азербайджане это взаимоуважение и взаимодоверие11:03Fələstin Torpaq Gününün 50 illiyi18:36Fələstin Dövlətinin Azərbaycandakı səfirliyinin Mətbuat Açıqlaması13:06Скрытая архитектура Торы: взгляд через схему (Часть II)09:36Скрытая архитектура Торы: взгляд через схему (Часть I)13:29İranın Qafqazda nüfuz davası07:28Gülnara İnanc: Gürcü Toplumunun Birleştiricisi Olarak II. İlya18:38ილია II – როგორც ქართული საზოგადოების გამაერთიანებელი - გულნარა ინანჯი10:31Илия II как объединитель грузинского общества18:13ƏSL ACLIQ-RUHİ-MƏNƏVİ ACLIQDIR, CİSMANİ YOX.21:15İRAN İKİ CƏBHƏDƏ VURUŞUR21:06Война США-Израиля и Ирана: взгляд сквозь призму глобальной системы18:56От Claude до Starlink: цифровое оружие в войне между США, Израилем и Ираном12:13ФРАЗЕОЛОГИЯ КАК ОТРАЖЕНИЕ ЭТНОКУЛЬТУРОЛОГИЧЕСКИХ ОСОБЕННОСТЕЙ РУССКОГО, АЗЕРБАЙДЖАНСКОГО И ТАЛЫШСКОГО ЯЗЫКОВ15:07TRUMP İRANI VURACAQ YA VURMAYACAQ.14:57İki ənənənin dialektikası: Novruz və Ramazan16:49Узбекистан: красочное наследие традиционного костюма от прошлого к настоящему18:59Переписка и рукописи раввинов17:55İRAN"MİLLİ İNQİLAB"DAN SONRA NƏLƏR OLDU17:48Что означает NAVTEX Турции в Эгейском море?13:25İranda islahatçıların həbsi; təxribatçı müxalifətdən təcrid olunmuş müxalifətə keçid?15:08Турецкие ученые прибыли в Антарктиду в 10 раз14:59Qonşuların maraqları İranı tərkisilah etmək yox, rejimi dəyişməyi tələb edir.17:07ИСТОРИЧЕСКИЕ КОРНИ ИМПЕРСКОГО МЫШЛЕНИЯ В РОССИИ13:59Kahinəti təğdis kardə bey12:53Геополитические приоритеты США: Иран — это больше, чем просто Иран17:52Аба-Саво, Аба-Сава, Абас-Оба или Аба-Сово? (Часть II)17:48Аба-Саво, Аба-Сава, Абас-Оба или Аба-Сово? (часть I)17:42Дональд Трамп: «Гренландия — территория США с 2026 года»08:42Why Iran’s Protest Movement Cannot Succeed Without the Kurds08:37İRANDA NƏ BAŞ VERİR?16:25Эксперты провели параллели между вторжением США в Венесуэлу и планами Трампа на Гренландию11:49Кем были люди, бросившие вызов наследникам Чингисхана08:30"Лезгинка",Танхо Израилов и Игорь Моисеев: столкновение талантов19:33Movses Dasxurantsi or Movses Kalankatuatsi: who was the author of the «History of the Country of Aluank»?16:54Böyük Çillə-Qaraqış başladı15:58İRAN VƏ ZAMANIN İRONİYASI19:50Ханукои-Ханука17:54Энергетическая и дипломатическая активность в отношениях Турции и Туркменистана17:03IRAN ÜÇÜN ƏSAS MƏSƏLƏ: HİCAB YA HİCABSIZLIQ12:27Горские евреи и Эрец Исраэль в период британского мандата (1918-1948) Третий Этап Часть III12:16FARS DİLİ ÜÇÜN "XƏTƏR SOVUŞDU"18:11В Японии разработали новый метод «описание мыслей»15:54Горские евреи и Эрец Исраэль в период британского мандата (1918-1948)14:01Литовские татары в XVII-XX вв.09:03Əbülfəz Rəcəblinin talış dilinin leksikası kitabından (FRAZEOLOGİYA)08:59TOLIŞƏ ZIVONİ LEKSİKƏ PROFESSOR RƏCƏBİ ƏBULFƏZ FRAZEOLOQİYƏ10:57დავით ხოსიტაშვილის წიგნის “კლასიკური მუსიკის ჩაწერის ხელოვნების ასპექტები“ პრეზენტაცია14:57Bakıda “Ronahi” Kürd Mədəniyyət Mərkəzinin yaranmasının 35 illiyi qeyd olunub12:10TBİLİSİDƏ QAFQAZ KÜRDLƏRİNİN II ELMİ-PRAKTİKİ KONFRANSI KEÇİRİLİB08:52Паломники и Старый ишув Первый этап, часть II15:59Второй этап: горские евреи, сионизм и алия (репатриация) до Первой мировой войны - 1890 - 1914 годы ( Часть I)17:21Турция является одним из важнейших партнеров Срединного коридора16:34ترک ها در احادیث پیامبر16:24Рабби Иосиф бен Хаим Шур16:59Оша’на Рабба – Араво - ГIэрево16:46Страсти за Каспием17:38İrana növbəti hərbi hücum olacaqmı?14:29İRANIN QARA SENTYABRLARI20:00Azərbaycanda və Balkan ölkələrində multikulturalizm və tolerantlıq ənənələrinin müqayisəli təhlili.15:31Rza Pəhləvinin “Kuruş paktı” daxili analitikin mikroskopunda18:47В Баку прошел вечер, посвященный истории татар Азербайджана18:37ترک ها در احادیث پیامبر17:12Xameneinin müşaviri Azərbaycana xəbərdarlıq edib14:27İRAN RƏHBƏRİNİN NÜFUZSUZ MÜŞAVİRİ18:05Gökhan Güler: KKTC bayrağının Türk dünyasındaki nazlı yolculuğu18:59UEFA Şampiyonlar Ligi 3. Ön Eleme Turu Fenerbahçe-Feyenoord maçının psikolojik analizi (12 Ağustos 2025)16:31Запуск Зангезурского коридора увеличит энергетический потенциал Турции09:48CƏNUBİ AZƏRBAYCAN TƏHLÜKƏ DEYİL10:30AZƏRBAYCAN DEMOKRAT FIRQƏSININ MƏRAMNAMƏSİ08:35İRANLI MÜƏLLİF:"DƏRİN TƏƏSSÜF DOĞURUR VƏ ÇOX TƏHLÜKƏLİDİR".19:05Мовсес Дасхуранци или Мовсес Каганкатваци: кто был автором “Истории страны Агванк»?10:32İranın yeni və gözlənilməyən qonşusu12:54İranın Demokrat Türkmənləri: Ali Rəhbərin hakimiyyəti sosial həmrəyliyə mane olur12:51İranın Türkmənsəhra əyalətində türkmənlər arasındakı sosial fenomen haqqında07:50Новый баланс в Евразии и стратегическое положение Турции19:21Kafkasyada barışın önündeki engel11:53Дипломатия Трампа в Овальном кабинете: не стол переговоров, а распределение сил17:05UEFA Çempionlar liqası 3-cü seçmə Fənərbaxça-Feyenoord oyununun ( 12 avqust 2025) psixoloji təhlili17:48Обнародован текст «Соглашения о мире и установлении межгосударственных отношений» между Азербайджаном и Арменией13:37«DƏRBƏNDNAMƏ»LƏR HAQQINDA13:23Şamaxı rayonuna antropoloji ekspedisiyanın bəzi nəticələri haqqında (01-30 iyul 2025)18:13Keçmiş diplomat Abbas Məleki İran-İsrail müharibəsindən əvvəl müşahidə edilməli olan və edilməməli olanlar haqda15:21ТАВАТАР МАНИЙРИН МЕЛЕ18:51Что такое война.11:07BİR DAHA "LEZGİNKA" RƏQSİ HAQDA10:57QONAQPƏRVƏRLİK LƏZGİLƏRİN HƏYAT TƏRZİDİR23:54Эссе к письму 40 каббалиста Рабаша18:59Новый этап энергетического кризиса в Сирии: стратегическая роль Турции20:09Зангезурский коридор: новый геополитический баланс на Южном Кавказе?15:59Dodo İradə Məlikova haqqında bir neçə söz22:11საქართველო-თურქმენეთის თანამშრომლობა: ორმხრივი ურთიერთობების დინამიკა და პერსპექტივები22:02SABIR DINDARLIĞI19:18ЕТИМ ЭМИНАН ГУЬМБЕТ ХКАЖАЙ ЮГЪ15:33В Казахстане растет спрос на традиционный казахский напиток кымыз18:12В Казахстане состоялся фестиваль «Кумыс»14:12ABŞ dövlət katibi Marko Rubiodan vacib sözlər16:16Azərbaycanın iki siyasi təşkilatının İrandakı mövcud kritik vəziyyət və xüsusilə Azərbaycanın əyalətlərində ictimai sayıqlıq və təşkilatlanma ehtiyacı ilə bağlı birgə bəyanatı12:07В Азербайджане издана книга «Грузинский язык»11:33Azərbaycanda “Gürcü dili” kitabı nəşr olunub.18:49Израиль расценивает иранских азербайджанцев как своих союзников13:56Росток надежды20:36Израиль делает ставку на протестное настроение иранцев и на Рза Шаха Пехлеви14:15Güneş olmak istiyorum ,anne09:25ترک ها در احادیث پیامبر21:31İranın əsas elita dayağı erroziyaya uğrayır19:38По следам культурного наследия: стратегия Турции в отношении исторических артефактов18:29Трехсторонняя встреча Турция-Россия-Украина, направленная на прекращение российско-украинской войны завершилась17:05Prezidentlərin Laçın görüşü geosiyasi start nöqtəsidir09:24VƏHY TƏHKİYƏÇİSİNİN MÜƏLLİF “BİZ”İ09:08Каково значение Будапештской декларации ОТГ для ТРСК?20:04Bakıda “Əvəsor” folklor qrupunun 60 illiyinə həsr olunan “Talış folkloru konserti” keçirilib19:45В Стамбуле стартовал VII Фестиваль культуры этноспорта15:08Tehran hakimiyyəti təbrizlilərin çempionluğundan niyə təşvişə düşüb?14:15وقتی فوتبال هویت می‌شود؛ از تبریز تا مرکز13:35Traktor SC İran sistemini alt-üst edib tarixi çempionluğu qazandı13:26Tractor SC complete journey to upset Iran’s establishment and claim historic title07:36Günəş olmaq istəyirəm, ay ana, yaxud, arzular necə həyata keçir20:01İRANDA DEPUTATLAR NİYƏ TEZ-TEZ İMPİÇMENTƏ ƏL ATIRLAR17:22می‌خواهم خورشید باشم، مادر.17:13خلاقیت از بعد مادی و معنوی09:59HEYDƏR ƏLİYEV - MİLLİ MƏDƏNİYYƏT TARİXİMİZ16:23Сохранение уникальности каждого народа и содействие их диалогу через ознакомление с другими культурами и изучение их языка.18:20Карты в различных проекциях могут искажать восприятие мира, или Гренляндия меньше ,чем на карте19:18Про диктат родителей в Азербайджане20:41Изобретение караимов20:27Современные евреи-тюркофоны: караимы Крыма и Восточной Европы.20:09Rəsul Həmzətovun "Qorxuram"--"Tarsedəm" şeri talış dilində16:58Регионализация в Европе: трансформация «Инициативы трех морей»11:14АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ МЕНТАЛЬНОСТЬ: ОТ ЛИБЕРАЛИЗМА ДО КОНСЕРВАТИЗМА10:47Acıdan "zevk” alanlar16:03İran-ABŞ danışıqlarının üçüncü raundu Maskatda başa çatıb; Tehran danışıqların ciddiliyini vurğulayır15:59İki iranlı-israilli ekspert: Bəndər-Rəcai partlayışları İran rejimini ciddi şəkildə zəiflətdi15:43İranın dəniz ticarətinin onurğa sütunu qırılıb15:36Bəndər Abbasdakı partlayışların mənşəyi: “New York Times”-ın xəbəri və İran Müdafiə Nazirliyinin bəyanatı13:14REİNKARNASIYA VƏ KABBALA13:01Səməd Vurğun "Qəhrəmanın ölümü " _ "Qəhrəmani maq" şeri talış dilində06:51Nizami Gəncəvinin “Sənsiz” qəzəli talış dilində-“Be tı”16:21محمودی: هواداران تراکتور در دنیا بی‌همتا هستند/ ورزشگاه یادگار امام، بهشت فوتبال است18:29Армейский раввин и выжившие узники08:27Отношения Азербайджана и ТРСК: история и перспективы развития15:19Парфянское царство – государство иранцев-зороастрийцев в Иране и Центральной Азии11:45کسانی که از رنج "لذت می برند"18:25Orucun sosiologiyası: onlayn sorğunun statistik təhlili14:07Savaşsonrası psixoloji problemləri cəmiyyət birgə aşmalıdır15:26Təbrizdə Beşinci Milli Muğam Musiqi Festivalı keçirilib17:04Согдийцы и хорезмийцы - иранские оседлые народы доисламской Центральной Азии14:32Детские воспоминания о праздниках: евреи и славяне о Песахе14:12Xamneinin istefası üçün ictimai tələb artır20:22İranda Azərbaycan əleyhinə mövqelər davam edir12:08GENETİK İRQÇİLİK VƏ AŞIRI MİLLƏTÇİLİK10:59Dərddən "ləzzət" alanlar19:22Сумаляк — главное блюдо Новруза в Узбекистане12:16Urmidə nələr baş verib19:37Дорога слез. Ассирийцы и их эмиграция в XIX-XXI вв.13:02Нишалда - популярный десерт на Рамазан в Узбекистане15:21კვანტური ცნობიერების თეორია და კვანტური ფსიქოლოგია19:51Место встречи – бакинский бульвар19:41Кто такая Латифа аш-Шараа — первая леди Сирии?19:54Несторианское христианство и его распространение в Центральной и Внутренней Азии в эпоху Средневековья
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    İyul 2026    »
B.e.Ç.a.ÇC.a.CŞB
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031 
ГАЛЕРЕЯ