Ethnoglobus » КОНФЕРЕНЦИИ » Salamankadan salamlar. Rəsulzadənin “Azərbaycan savaşı” (3-cü yazı)

Salamankadan salamlar. Rəsulzadənin “Azərbaycan savaşı” (3-cü yazı)

image

Solmaz Rüstəmova-Toqidi, professor

İranşünasların  XIII Beynəlxalq konqresinin 2-ci və 3-cü günləri panellər saat 9-dan axşam 6-ya qədər demək olar ki, fasiləsiz işləyir. Əslində saat 1 və 4-də Salamanka universitetinin qədim tədris korpusunun iç həyətində kofe-çay fasilələri var, amma burada da  alimlər ünsiyyətdədir, fikir mübadiləsi gedir, eşidə bilmədikləri məruzələrlə maraqlanırlar.   Nigarla mən də öz elmi maraqlarımıza uyğun məruzələri dinləmək üçün ayrı-ayrı panellərə gedirik. Səfəvilər, Qacarlar dövrlərinə aid eyni vaxtda bir neçə panel  olduğundan Nigar hələ onların da arasında seçim etməli olur.  Məruzəçilərin bəzilərini artıq əvvəl getdiyi konfranslardan tanıyır. Onun fikrincə bu konfransda eşitdiyi ən parlaq məruzəni XVIII əsr İranda hakimiyyət simvolları mövzusunda gənc  macar oriyentalisti Andras  Barati edib.  


Fasilədə Nigar məni də öz “həmkarları” - orta əsrlər üzrə tarixçilərlə tanış edir. Onların arasında rusiyalı alim Qennadiy Kurin elmi yaşına görə hələ gənc sayılsa da  müxtəlif dilli Şərq əlyazmaları mütəxəssisi kimi  artıq  çox məşhurdur. Nigar onu gələcəyin Minorskisi adlandırır. Bu dəfə konqresə Rusiyadan  cəmi 3 nəfər qatılıb, onlardan da 2- si, o cümlədən Qennadiy Oksforddan gəliblər. Rusiyanın özündən cəmi bir nəfər, Yuriy Demin İrkutsk Universitetində çalışır, İran Xalq Partiyası – Tudənin İran İslam inqilabından sonrakı dövr fəaliyyətini öyrənir, amma bir qədər fərqli yanaşması var, partiyanın durumu, rəhbərləri və s. haqda məlumatlar verir, amma sanki bu partiyanın Sov.İKP ilə heç əlaqəsi yoxmuş, müstəqil solçu-siyasi təşkilatdır.  Əslində İranın ən qədim – 1904-ci ildə Bakıda əsası qoyulmuş sosial-demokrat, sonra kommunist  təşkilatının davamçısı kimi  bu partiyanın 1982-ci ildə yaşanan son dərəcə acınacaqlı və faciəli taleyində bilavasitə Sovet İttifaqının İrandakı səfirliyinin bir əməkdaşı həlledici rol oynamışdı. Daha çox Avropa marksistlərinə yaxın (Leninçi yox) mövqedə duran, qərargahı Leypsikdə yerləşən, çox  təcrübəli və klassik solçu sayılan bu partiya, bununla belə siyasi və maddi  dəstəyi digər sol hərəkatlar kimi  Sov.İKP-dən alırdı.  İslam inqilabından sonra  İXP-Tudə İranda nisbətən açıq fəaliyyətə başlamışdı və ölkənin siyasi həyatında öz yerini tutmağa çalışırdı. Belə bir vaxtda Sovet  diplomatı bu təşkilatın ən məxfi sənədlərini, o cümlədən uzun illər İranda yarı-leqal və gizli fəaliyyət göstərən özəklərinin üzvlərinin siyahılarını İngilis və İran kəşfiyyatına verərək İngiltərəyə qaçmışdı və partiyaya qarşı ciddi irtica başlamışdı.  Rusiyadan gələn məruzəçi bunları bilsə belə, təbii ki, bu haqda danışmayacaqdı. Odur ki, çıxışı vaxtı Yuriy Deminə sual vermirəm, amma fasilədə bu barədə onunla ətraflı danışırıq. Deyir ki, bütün bunlardan xəbəri yoxdur. Bu  sovet-rus diplomatı Sov.İKP Siyasi Bürosu üzvlərindən birinin kürəkəni idi,  qaynatasını dərhal vəzifədən çıxarmış, portretlərini isə elə gecəykən bütün şəhərlərin, o cümlədən Bakının küçələrindən yığışdırmışdılar. Bu hadisə o zaman Bakıda da, İran demokratları arasında böyük əks-səda doğurmuşdu. Belə ki, zərbə yalnız Tudənin gizli üzvlərinə (aralarında xeyli İran ordusunun yüksək rütbəli zabitləri var idi)  deyil, ümumən bütün partiyaya dəymişdi. İran İslam inqilabından sonra ölkəyə qayıdan bütün partiya rəhbərliyi, o cümlədən müxtəlif ölkələrdə yaşayan keçmiş tudəçilər həbs edilmiş, işgəncələrə məruz qalmış və böyük əksəriyyəti öldürülmüşdü. Bu sonuncular arasında bizim Şərqşünaslıq institutunun iki professoru, mənim İranşünaslıq elminə gəlməyimdə böyük zəhmətləri olmuş Ə.Agahi və M.Pənahi kimi tanınmış alimlər var idi. Hər ikisi həbs vaxtı müqavimət göstərmişdi. Kübar, nəcabətli Agahi müəllim hətta kiçik tapançası ilə atışmışdı, yaralanmışdı və əməliyyat zamanı keçindiyini demişdilər. Hatəmi müəllimi isə həbsxanada güllələmişdilər.

  Bunları Yuriyə danışıram, gözləri əsl alim marağı ilə alışır, ürəkdən gələn təəssüflə Rusiya Dövlət Siyasi Sənədlər arxivinin bütün bu fondları yenidən bağladığını söyləyir, Bakıya gəlmək istəyir, köməyimi vəd edirəm, bu sənədlərin böyük əksəriyyəti həqiqətən  əlimizdədir.  Yuriyə Ukrayna ilə bağlı suallar verirəm, müharibənin əleyhinədir, amma deyəsən hadisələrin gedişindən çox xəbəri yoxdur, yalnız təbliğatçı rus kanallarına baxır, ayrı informasiya mənbəyinin olmadığını və  buna cəhd etməyin  həqiqətən təhlükəli olduğunu deyir. İspaniyaya da rəsmi dəvət olduğu üçün viza ala bilib.  
  Qeyd edim ki, Yurinin məruzəsi bu sıradan heç də tək deyil. İranşünasların bu ilki toplantısında ənənəvi tarixi dövrlərlə yanaşı ən populyar mövzu İranda sol hərəkatlardır. Təbii ki, bu sahənin araşdırıcısı kimi mənə bu mövzunun müasir iranşünaslıqda necə işıqlandırıldığı çox maraqlıdır. Məruzəçilər əsasən xaricdə yaşayan və çalışan iranlı alimlərdir.  Onlardan biri, Nyu-York universitetinin əməkdaşı  Araş Əzizi  mənə yaxınlaşaraq, özünü təqdim edir,  hələ Vyana konfransında görüşdüyümüzü, mənim  İran kommunist mətbuatına və Kominternin İran siyasətinə dair monoqrafiyalarımla və digər məqalələrimlə tanış olduğunu, xeyli məlumatlandığını bildirir. İki dəfə Bakıda olub, amma bu dəfə məhz bu mövzular ətrafında fikir mübadiləsi etmək üçün görüşmək istərdi.  Mütəmadi əlaqə saxlamağa qərar veririk.
    Yeni nəsil iranşünaslardan belə sözlər eşitmək çox xoşdur. Belə ki, konqresin bu ilki tərkibi onun xeyli “gəncləşdiyini” göstərir. Yaşlı nəsil, tanınmış, nüfuzlu iranşünaslar, AİS-in əsas idarə heyəti üzvləri də daxil olmaqla sayca azdırlar, artıq bütün idarəçilik  orta nəslin əlindədir və yekun iclasında bütün bu məsələlər daha aydın nəzərə çarpır. Bizim ənənəvi xarici iranşünas dost və həmkarlardan Hollandadan  Turac Atabəki, ABŞ-dan  Nairə xanım Tohidi, Fransadan Mehdi Səfəri və daha bir neçə nəfər var. Maraqlıdır ki, əvvəlki illərə nisbətən erməni iranşünasları demək olar ki, görünmür (xaricdən 1-2 cavan gəlib).Eləcə də türkiyəli iştirakçılar da sayca çox az olmaqla Avropadan gəliblər. Zənnimcə,  Kovid bəlası həqiqətən AİS-in fəaliyyətinə nəzərəçarpacaq dərəcədə təsir qoyub.  Gürcüstan Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru, çox tanınmış iranşünas, şərqşünas alim,  illərlə əməkdaşlıq etdiyimiz Qeorgi Sanikidze ilə hələ İstanbul aeroportunda  rastlaşmışıq, Madridə və sonra Salamankaya birlikdə gəlmişik. Əslində mediavist olan Qeorgiy bu konfransda nədənsə müasir mövzuda  - 2020-ci ildə bizim 44 günlük müharibəmizdən sonra İranın Cənubi Qafqaz siyasəti haqda məruzə edəcək. Çıxışı konfransın son, 3-cü gününə, səhər  saat 9 panelinə salınıb. Bir qayda olaraq dostlara qulaq asmaq və dəstək vermək ənənəmiz olsa da mən həmin günün ağır proqramını nəzərə alaraq bu erkən vaxtda  onu dinləyə bilməyəcəyim üçün əvvəlcədən Georgiya üzrxahlıq edirəm. “Elə bir söz demirəm, bildiyiniz şeylərdir, narahat olma” – cavabını verir. Nigar daha məsuliyyətlidir və təbiət etibarilə də “səhər” adamı olduğu üçün Georgiyə qulaq asmağa gedir və deyəsən eşitdiklərindən bir az pərt olub. Əslində pərtliyə elə bir səbəb yoxdur. Gürcü həmkarımız bütün bu zaman ərzində İranın Gürcüstan və Ermənistanla normal, Azərbaycanla isə gərginliklərlə müşayiət olunan münasibətlərindən bəhs edib.
  Mənim üçün həmin gün ən maraqlı panel prof. Turaj Atabəkinin apardığı, özünün və Nairə xanım Tohidinin də məruzələri olduğu “Pəhləvi erasında dövlət və cəmiyyət” panelidir. Həm də bu paneldə Amerikalı iranşünas, əslən iranlı Mehrzad Borocerdinin  Seyid Həsən Tağızadəyə həsr olunmuş məruzəsi var. XX əsr İranın siyasi tarixinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri, əslən ordubadlı,  Təbrizdə doğulmuş Seyid Həsən Tağızadənin adı Azərbaycanda tanınır, neçə illər əvvəl aspirantım Əfşan Şəfiyeva  “İranın modernləşməsində Seyid Həsən Tağızadənin rolu” mövzusunda PhD dissertasiyası müdafiə edib, bu adda monoqrafiyası var. İndi görək bu amerikalı-iranlı alim İran İslam rejiminin adını yasaq etdiyi, amma indiyədək çox məşhur və daim tədqiqat obyekti olan bu tarixi şəxsiyyət haqqında nə deyəcək.
   Turaj Atabəkinin nüfuzu və məruzələrin geniş mövzu dairəsi qarşısında auditoriya dinləyicilərlə tam doludur. Atabəkinin İranda fəhlə - əməkçi zümrəsinin durumunun müxtəlif göstəricilərə dair dinamikası mövzusunda, eləcə də Nairə xanımın İranda qadın hüquqlarına həsr edilmiş məruzələri öz akademik səviyyələri ilə seçilirlər. Digər, daha iki maraqlı məruzədən sonra söz Mehrzad Borocerdiyə verilir.  Məruzə çox maraqlı süjet üzərində qurulub. Seyid Həsən Tağızadənin uzun və geniş fəaliyyətinin əsas dövrləri onun hər zaman kəsiyində həyatından keçən görkəmli, tanınmış insanların adları fonunda təqdim edilir. Bu siyahıda İranın 4 şahından başlamış, sonda yazıçı və alim Əhməd Kəsrəviyə qədər, çox məşhur , o cümlədən xarici dövlət, siyasət adamları, ictimai xadimlər, alimlər, ruhanilər və s.  isimlər var. Mehrzad Borocerdini böyük maraq və səbirsizliklə dinləyirəm, gözlədiyim adı çəkib-çəkməyəcəyini izləyirəm. Məruzə bitir, o ad çəkilmir.
    Suallar başlayır,  məruzəçilər və sualverənlər çox uzun danışır, vaxt keçir, az sonra bu otaqda növbəti panel işə başlamalıdır. Turac Atabəki diskussiyanı qurtarmağı təklif edir. Mənim qalxan əlimi görür və “sonuncu sual bu xanımındır” – deyir. “Seyidzadə” deyə sualımın ünvanına üz tuturam. Hamı elə bil yenidən canlanır, çünki verilən sualların əksəriyyəti elə bu məruzə ilə bağlı olub.  Sualımın məğzi: “Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin adını eşitmsinizmi ? (Mehrzad dərhal qayğılanmış tərzdə “əlbəttə” mənasında başını tərpədir).  Əgər çıxışınızda Tağızadənin həyatına müəyyən təsir, iz qoymuş şəxslərdən bəhs edirsinizsə, bəs nə əcəb onun birbaşa dəvəti ilə Tehrana gəlmiş, Seyidzadə ilə birgə İran Demokrat Partiyasını yaratmış və bu partiyanın mətbu orqanı  “İrane-nou” qəzetinin redaktoru olmuş Rəsulzadənin adını çəkmədiniz? Yox əgər, əsas meyarınız o adamların mənsəb və vəzifələri idisə, bəs  Rəsulzadə də axı Transqafqazda və bütün müsəlman Şərqində  ilk  demokratik dövlətin rəis-i cümhuru olub. Bu sıradan da adı çəkilməzmi?”


    Mehrdad Borocerdi dərhal cavab verir, amma nə cavab! “Mən  bu adı eşitmişəm, Tağızadə öz xatirələrində bu cənabla birgə Türkiyədə ağır günlər yaşadığını, Rəsulzadənin xahişi ilə ona maddi yardım göstərdiyini yazır...”
  Mən: “Siz niyə daha əvvəlki dövrlərə getmirsiniz ? Tağızadənin İran məclisində fəaliyyətini birbaşa bu cənab “İrane-nou” qəzetində işıqlandırıb. Yox, əgər Tağızadənin xatirələrinə söykənirsinizsə, onun Rəsulzadə haqqında başqa fikirləri var: “Rəsulzadə kimi dürüst, əqidəli, təmiz, pak adam həyatımda görmədim, biz tərəflərdə indiyədək belə adamlar tapılmaz” rəyi var. Maraqlanmadınız ki, bu sözlər kimin haqqında deyilib? Olsun, əgər Azərbaycan Cümhuriyyətinin ilk dövlət başçısı da sizin üçün münasib fiqur deyilsə, elə isə Tağızadənin Azərbaycana münasibətini neçə görürsünüz?”
   Mehrzad Borocerdinin  cavabı: “Xanım, sizə açıq deməliyəm ki, Tağızadənin Azərbaycan məsələsinə münasibəti heç də birmənalı deyildir. Yəqin ki, bilirsiniz, o İran dövlətçiliyinin simvoludur və Əhməd Kəsrəvi kimi Xiyabani hərəkatına olduqca mənfi münasibət bəsləyirdi, o, Xiyabanini separatçı, İranın parçalanmasına çalışan bir adam kimi qəbul edirdi və..."
Mən, onun sözünü kəsirək: "İran Azərbaycanını soruşmuram, Qafqaz Azərbaycanı..."
  Birdən-birə zaldan qopan uğultudan və mənə rəğbət,  iranlı alimə isə “cavab ver” mənasında yönəlmiş sədalardan həm mən, həm də Mehrzad Borocərdi sanki  özümüzü itiririk. Borocərdi sonra  təbəssümlə "cavabım yoxdur” mənasında əllərini yana açaraq “təslim” olduğunu bildirir. Cavabımı yoxdur, ya vermək istəmir ?!!!  Əslində münasibət bəllidir və  bu baxımdan bizim paneldəki Zəhra Kazeminin mövqeyindən heç də fərqli deyil...
    Turac Atabəki vəziyyəti “xilas edir”. Vaxtın bitdiyini bildirib, hamıya təşəkkürlə panelə yekun vurur. Mehrzad Borocerdiyə yaxınlaşıb, bəzi məsələlərə aydınlıq gətirirəm, danışırıq, münasibəti bəllidir, son sözü o olur ki, əslində “Tağızadə”  onun tədqiqat mövzusu deyil, bu məruzəni də konqres  üçün hazırlayıb. Səmimi olmadığı aydın görünür. Fasilədə Turac Atabəkidən  də niyə Mehrzadın  mənim sualıma cavab verməyini gözləmədiyini soruşuram. “Özün görmədinmi cavab verə bilmirdi”- deyir və indiki İran rejiminə ən müxalif iranlıların, o cümlədən xaricdəki alimlərin də Azərbaycan məsələsində çox  həssas olduğunu vurğulayır. Dediklərinə nümunə kimi özünün Bi-Bi-Si radiosunun fars dili redaksiyasının daimi siyasi müşaviri kimi Azərbaycanın 2020-ci ildə apardığı 44 günlük müharibəyə İranın münasibətinə dair suallarına Azərbaycanın özünün işğal altında olan torpaqlarını azad etdiyi, buna tam haqqı olduğu kimi fikirlər  söylədiyini, az sonra İrandan, ən müxtəlif dairələrdən “sözlərinə fikir vermək”dən tutmuş  “İrana gəlişinin bağlanacağı” və  “ehtiyatlı olmaq” kimi sifarişlər aldığını bildirir. İrana onsuz da neçə illərdir gedə bilmir, amma Azərbaycanla İranın münasibətlərinin kəskinləşməsindən də narahatdır.
     Bu iclas bizim iştirak etdiyimiz sonuncu paneldir. Daha iclaslara girmirik, dostlarla ümumi rəylərimizi bölüşürük.  Saat 7-də AİD  XIII konqresinin bağlanış toplantısı başlayır, görülən işlərə yekun vurulur, maliyyə xərcləri barədə hesabatlar verilir, İdarə heyətinin tələbələrin bu toplantılarda iştirakını  dəstəkləmək üçün vəsait ayırması təqdir edilir və s. AİS-in əvvəlki sədri missiyasını bitirərək səlahiyyətlərini yeni sədrə -  “İranian studies” jurnalının redaktoru, çox ciddi, işgüzar xanıma verir, konqresin keçiriləcəyi yeni məkanın adının yaxın zamanlarda açıqlanacağı bildirilir. Bağlanş mərasimindən sonra İran musiqisi konserti başlayır və ifaçıların əksəriyyətinin ispan olduğu hamını xoş mənada heyrətləndirir.


   Konqres öz işini başa vurub, hamı bir-biri ilə 2 ildən sonra XIV  konqresdə görüşmək arzusu ilə vidalaşır.
    Ertəsi gün Nigarla Salamankadan Madridə yola düşürük, qatarda konqresdə tanış olduğumuz Zeynəb adlı gənc bir xanımla və artıq yuxarıda adını çəkdiyim Araş Əzizi ilə rastlaşırıq və 2 saat yarımlıq yolu maraqlı söhbətlərlə keçiririk. Birdən Araş təbəssümlə, “Xanım Tohidi, yəqin eşitdiniz ki, Azərbaycan söhbəti gedən panel Konqresin ən “yaddaqalan” iclası qiymətini alıb”. Mən əvvəlcə söhbətin Janetin panelindən getdiyini düşünürəm. Nigar sözü göydə tutub, təbəssümlə: “Turacın, Atabəkinin paneli” deyir. Beləliklə, məlum olur ki, konqresə  ümumi rəsmi yekunlarla yanaşı, həm də,  “ən maraqlı ...”, “ən kütləvi” və s. kimi panellər ayrıca vurğulanır və bu dəfə  ən “yaddaqalan” ( yaxşı mənada elmi qalmaqallı) panel kimi məhz Rəsulzadə və Qafqaz Azərbaycanına aid sualın verildiyi və  məruzəçinin  cavablandıra  bilmədiyi həmin iclas “seçilib”...
       Sonu var
ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
19:52«Неожиданный шаг»: почему Таджикистан и Турция отменили безвизовый режим?13:46Иракские езиды отмечают Чаршама Сарсале (Çarşemа Serê Salê) «Праздник красной среды», в тяжелых лагерных условиях09:13Китайская философия: влияние на современную культуру и общество09:07Взгляды некоторых курдских писателей в отношении концепции Ницше о морали09:02Что можно ожидать от конфронтации Израиля с Ираном?20:17Экологи: Афганский канал Кош-Тепа ударит по водоснабжению всех стран в бассейне Амударьи18:15İranın əsl üzü22:59В Иране произошло нападение на военный объект КСИР и полицейские участки19:43ТЕОРИЯ КВАНТОВОГО СОЗНАНИЯ, ТРАНСЦЕНДЕНТНОСТЬ, КВАНТОВАЯ ПСИХОЛОГИЯ И КОРАНИЧЕСКИЕ АЯТЫ18:54İRANDA XALQ HÖKUMƏTİNİN XALQI VƏ ONUN "DÜŞMƏNLƏRİ"- DAXİLİ İSTİKBARI12:33«Пурым не свято, а троска не хвароба»: март 1924-го14:13Езиды отмечают праздник наступления нового года «Клоча Саре Сале»13:19Астрономы создали новую карту Вселенной с 1,3 млн сверхмассивных черных дыр18:13LƏZGİ ÇÖRƏYİ - ХЬРАН ФУ11:13Alagöz kəndində XIII əsrə aid Yəhudi (Xəzər?) qəbiristanlığı.21:38Что стоит за решением США построить порт в Газе?19:06İRAN ÖZ AMPLUASINDA20:44Цифровая зависимость ухудшает как физическое, так и психическое здоровье20:15Fransanın İrana qarşı tarixi düşmənçiliyi20:25С грустью вдыхая людей безразличие, Ангел страдает в собачьем обличии…21:58«ТРАДИЦИОННЫЕ КАЛЕНДАРНЫЕ ОБРЯДЫ ТАТАРСКОГО НАРОДА»21:12TATAR XALQININ BAHAR BAYRAMLARI22:59В Баку состоялся Фестиваль татарской кухни18:03Qonşun İran olsa12:35«Новруз» и «Эргенекон» в понимании наших предков11:30Русский праздник Навруз19:28Гагаузия меж двух огней: почему автономия оказалась в центре конфликта с Кишиневом.13:41Мэрцишор – мартовское очарование. О празднике, его символе, исторических находках, легендах и традициях13:18Казахстанский каллиграф, обучавшийся мастерству в Турции, представил свои работы в Астане20:55Армения, созданая как антиосманский и антиперсидский проект для современной России полностью утратил свое значение00:1528 февраля отмечается Всемирный день татарской кухни.16:24İRANIN SEÇİMSİZ SEÇKİLƏRİ16:18Межэтнические брачные союзы: чем они хороши или плохи16:41Novruzun ilk çərşənbəsi - Su çərşənbəsi günüdür16:05Казахстан превратился в важного торгового партнера ЕС в Центральной Азии17:50Айдар - особая традиция в Казахстане сохранять прядь волос на макушке у мальчиков14:06Англо-аргентинский территориальный спор вновь стал актуальным13:48İKİ TƏBRİZ ÜSYANI16:42Искусственно деформированный череп из некрополя Кухуроба22:02Ильхам Алиев: Тюркский мир - это наша семья21:50SEPAH MƏNTİQİ18:49İRAN DÜŞMƏNLƏRƏ “KİŞ(ŞAH)” DEYİB, “MAT” ETDİ16:31Турецкие ученые: Рост числа айсбергов в Южном океане - свидетельство изменения климата16:49ВРЕМЯ ЦВЕТЕНИЯ ЛЮБВИ16:37Почему Караван идет, ... или oбращение к российским ученым09:01Узбекистан создаёт новую национальную систему общественной безопасности09:00Узбекистан укрепляет основы политической стабильности, укрепляя межэтническое согласие и дружественную обстановку в Центральной Азии16:03Слово о Великом Устаде кумыкского народа15:04Праздник Саде в Иране: победа над силами тьмы, мороза и холода18:36Сагаалган (Цаган Сар) 2024: история и традиции буддийского праздника18:13Президент Монголии издал указ о продвижении музыкального инструмента морин хуур14:50Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 140 (I yazı): Rəsulzadə və İran inqilabı11:28İran’da Türk Kimliği10:22Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Mavi Vatan’daki önemi nedir18:49გულნარა ინანჯის ცხოვრება საზღვრების გარეშე08:52KİÇİK ÇİLLƏ –YALQUZAQ ayı başlayır18:33Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (ЧастьIII)18:20Будет снят узбекско-азербайджанский фильм о Максуде Шейхзаде13:33LAZLAR KİMDİR?18:41В античном городе Дара в Турции найден канал возрастом 1500 лет13:37Фильм иранских режиссеров номинирован на премию «Золотой медведь» Берлинского кинофестиваля17:12Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (Часть II)16:50Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней ( I часть)18:22Традиционные шоу в лесу баобабов в Сенегале предлагают туристам красочные фрагменты культуры страны18:42Первая пилотируемая космическая миссия - национальная гордость Турции15:38Страны Центральной Азии заявили о поддержке принципа «одного Китая»14:07Как талибы уничтожают память о самом известном полевом командире хазарейцев17:44RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 2.17:42RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 1.14:50Власти Казахстана исключили «Талибан» из списка запрещенных в стране организаций13:09Azər Cəfərov: Müasir İran cəmiyyəti iqtidarın bəhailərə qarşı talan və təzyiqlərinə qatılmır22:00İranda "Aşıqlar incəsənət ensiklopediyası"nın təqdimat mərasimi olacaq22:32В Украине ПЦУ впервые отмечает Рождество 25 декабря – а не 7 января11:29Gazze'deki savaşın Doğu Akdeniz'deki gaz sahalarının gelecekteki gelişimi üzerinde uzun vadeli sonuçları olabilir11:20Лефкоша отреагировала на шаги Южного Кипра по «Национальному морскому пространственному планированию»18:39İran milli kimliyində fars dili üçün yaranan təhlükə22:16Более 19,4 тысячи этнических казахов получили статус кандаса с начала года12:59TÜRKLERDE GÜNEŞE SAYGI: ÇİLE GECESİ19:31Разница империи и многонационального государства очень разительна с либеральным прочтением19:21Доходы Монголии от туризма впервые составили $1 млрд19:12Çılə id19:06“QARAQIŞ”, YƏNİ “BÖYÜK ÇİLLƏ” BAŞLAYIR20:28Pope Francis approves Catholic blessings for same-sex couples, but not for marriage20:04Papa Fransisk eyni cinsli izdivaclara İCAZƏ VERMƏYİB19:03Навруз как феномен мировой культуры. Часть II19:02Навруз как феномен мировой культуры. Часть I19:00Еврейская культура не всегда была ответом на нееврейскую культуру18:45Mossad's assassination threat and the reaction of Turkish intelligence16:30Vision of ‘Türkiye's century’: Türkiye as a system-building actor16:10В Москве прошла конференция: «Народы Молдовы в России - дружба на века».18:25Türkiye'nin ilk uzay yolcusu Gezeravcı'nın 9 Ocak'ta uzaya gönderilmesi planlanıyor16:10Sovet-İran danışıqlarının müvəffəqiyyətlə başa çatdırılması12:24В турецкой Конье чтят наследие великого поэта-мистика «Мевляны»12:19Никто из официальных лиц и спортивных чиновников России и Беларуси на Олимпиаду не будут приглашены16:15Узбекистан устремлен к «зеленой» экономике16:08Обеспечение конституционных прав граждан - основной вектор реализации социальной политики Узбекистана15:57Конституционные основы развития свободной рыночной экономики в Узбекистане15:46Усиление конституционных основ деятельности национальных институтов по правам человека в Узбекистане15:30Конституция Узбекистана в новой редакции — правовая основа устойчивого развития18:24Enhancing the Guarantees of Human Rights Protection in the New Constitution of Uzbekistan18:16Усиление гарантий защиты прав человека в новой Конституции Узбекистана11:13Uzbekistan is fortifying the foundations of political stability by strengthening interethnic harmony and friendship in Central Asia11:04Uzbekistan is creating a new national public security system21:40TÜRK BOYLARINDA KAMÇI21:50Президент Молдовы: Наш путь с Румынией общий – наше место вместе в ЕС21:41Klaipėdos I. Kanto viešosios bibliotekos direktorė Renata Rudienė: „Gimtasis Lazdijų kraštas visada užims dalelę širdies“13:44Xanlar Həmidin yeni şerləri "Ethnoglobus.az"-ın təqdimatında12:59Qarabağ xanlığı və ləzgilər11:21Антропологические материалы из Хошбулага (Азербайджанская Республика)18:08İnqilabçılar diyarı İran20:23Смерть и эволюция человека16:02Захватчики "Галактики": станут ли хуситы новой военной силой в Красном море17:00УРАРТСКАЯ «ДВОРЦОВАЯ КЕРАМИКА» НА ПОСЕЛЕНИИ ХУДУТЕПЕ (АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ РЕСПУБЛИКА)17:0640 yıllık varlık mücadelesi: KKTC dimdik ayakta11:46В Тегеране спорят о вариантах участия в войне против Израиля20:01İSLAM VƏ ƏRƏB DÜNYASININ HƏMAS- İSRAİL MÜHARİBƏSİNƏ MÜNASİBƏTİ14:38ИЗ ИСТОРИИ ИЗУЧЕНИЯ ТАЛЫШСКОГО ЯЗЫКА13:58Чи чIалан куьгьне къатар18:39Влияние Мирзы Фатали Ахундова на судьбу родного народа оказалось безмерным.18:28“EGYPTIAN STATUE”, REVEALED IN THE SOUTH-EASTERN REGION OF AZERBAIJAN, IN THE SYSTEM OF ANCIENT CULTURAL AND TRADE RELATIONS12:42Şöhrətpərəstlik bəladır20:14TALIŞ - MUĞAN BÖLGƏSİ ARXEOLOJİ TƏDQİQATLARDA11:10В Таджикистане официально и одновременно работают посольства двух афганских правительств10:56İsrail -Həmas qarşıdurması və fürsətcil İran14:34Институт Гэллапа признал Таджикистан самой безопасной страной в мире14:27Ташкентский саммит: новые перспективы для широкого сотрудничества стран ОЭС14:06Ethnic Russian Men Disappearing in Heartland and Being Replaced by Immigrants, Demographers Say13:58Ashgabat May Soon Follow Baku in Defining Ties with Turkey with the Formula ‘One Nation, Two States,’ Turkish and Russian Commentators Say15:43История жизни героя первой Карабахской войны издана в виде книги в Казахстане15:33Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi: 21. yüzyıl bir Türk yüzyılı olabilir mi?14:01Karabakh victory: Enhanced cooperation in region18:41Южно-Китайское море: новый зигзаг конфронтации?13:32В Стамбуле состоялся медиа-саммит информагентств тюркских государств14:51На острове Корфу хранятся артефакты культурного наследия Узбекистана12:29Azərbaycanca-haputca lüğət dərc olunub12:23Azərbaycanda "Talış dili" dərsliyi dərc olunub16:06Большая Евразия и Великий Туран: возможно ли взаимодействие?11:27В Китае открылся футуристичный Музей научной фантастики11:06Люди по всей Европе тысячелетиями ели «пищу маргиналов»20:32Древние карты Казахского государства показали на выставке17:22В Каратальском районе открыт новый историко-краеведческий музей17:02В Азербайджане продолжаются учения «Мустафа Кемаль Ататюрк - 2023»19:10Армия Израиля атаковала объекты «Хезболлы» на юге Ливана19:02«Хезболла» сообщила о новых атаках против Израиля18:56Türkiye’deki kazılarda yeni Hint-Avrupa dili keşfedildi19:46İRAN-AMERİKA MÜHARİBƏSİ19:24Истории казахстанских азербайджанцев19:16Как живут казахи в Азербайджане18:57Байден: Израиль не причастен к удару по больнице в Газе21:28KİMİN ƏRAZİSİ, KİMİN İQTİSADİYYATI DAHA BÖYÜKDÜR?12:49“Milli-mənəvi dəyərlərin və ictimai davranış qaydalarının təbliği” mövzusunda tədbir keçirilib12:15„Hamasi liidritel pole Gaza jaoks normaalset elu vaja, nemad elavad välismaal.“ Politoloog selgitab, kus on tänase konflikti juured11:26Why has the Gaza ground invasion been delayed since Friday?10:48Fələstin Dövlətinin Azərbaycan Respublikasındakı Səfiri Nassir Abdul Karim Abdul Rahimin bəyanatı10:40Statement by the Ambassador of the State of Palestine to Azerbaijan Nassir Abdul Karim Abdul Rahim18:02Жители Баку знакомятся с казахской культурой17:57Bakı sakinləri qazax mədəniyyəti ilə tanış olurlar17:51Баку тұрғындары қазақ мәдениетімен танысуда17:57Русский язык в школах стран ЕАЭС и Азербайджана17:50Израиль впервые с 2006 года применил РСЗО в Газе17:41Из каких стран ЕАЭС в Азербайджан чаще всего приезжают туристы18:37Азербайджанская полиция несет службу на пунктах, освобожденных российскими миротворцами в Карабахе18:211941-1946-cı illərdə Cənubi Azərbaycanda xalqın milli özünüdərk prosesinin yüksəlişi və Azərbaycan dilinin mövqeyi18:14Rza Azəri: Mühüm bir sənəd14:26Fələstin Xarici İşlər və Qürbətçilər Nazirliyinin Bəyanatı21:02Труби шофар!!!13:49ХАМАС объявил Израилю войну14:40На Ташкентском кинофестивале состоялся форум культурной организации ТЮРКСОЙ14:24İRANDA KAPİTALİST, YOXSA XALQ HÖKUMƏTİDİR?11:34“Milli-mənəvi dəyərlərin və ictimai davranş qaydalarının təbliği” mövzusunda tədbir keçirilib.13:30İSLAM İLƏ XRİSTİANLIQ ARASINDA SÜLHÜN ELÇİSİ - ASSİZİLİ FRANSİSK18:57По случаю праздника Середины осени и Дня образования КНР оффшорные беспошлинные продажи в провинции Хайнань составили 426 млн юаней14:21МИД Турции: Организация тюркских государств служит делу мира и стабильности14:08Şuşalı qəhrəman İsrafil İbrahimova həsr olunmuş "Yalnız irəli-4" sənədli filmi nümayiş olunub10:07В Азербайджане издана монография "Этнокультурные сообщества Шахдага: между прошлым и будущим"09:43" Şaxdağın etnomədəni cəmiyyətləri: keçmiş ilə gələcək arasında" adlı monoqrafiya dərc olunub.17:42Peşmerge Kerkük'e geri mi dönüyor?17:23Путь урегулированию на Кипре - принцип двух государств17:15Beynəlxalq radio Qarabağda fəaliyyətə başladı: xəbərlər həm də erməni dilində təqdim ediləcək18:53Президент Байден встречается с премьер-министром Нетаниягу и оказывает на него давление18:24В Анкаре стартовал Фестиваль мировых культур с участием посольств 55 стран20:59Азербайджанцы Молдовы выступают против минного терроризма Армении15:16Антитеррористическая операция Азербайджана в Карабахе15:10В Евлахе завершилась встреча представителей властей Азербайджана и армянских жителей Карабаха19:19Туранские пустыни включены в список Всемирного природного наследия ЮНЕСКО17:28İmadəddin Nəsimi haqqında İranda tədqiqatlar16:26A Human Rights Report on the Azerbaijani Turks in Iran: April-June 202316:14Минобороны Азербайджана: В Карабахе начаты локальные антитеррористические мероприятия17:09Веха турецко-японской дипломатии: фрегат «Эртугрул»20:20В Баку состоялось праздничное мероприятие, посвященное еврейскому Новому году19:50Türk-Japon diplomasisinin miladı: Ertuğrul Fırkateyni18:24Ильхам Алиев рассказал о новой сфере сотрудничества между Азербайджаном и странами Центральной Азии19:00В Кыргызстане пройдет Конгресс «История тюркских государств»17:25Путин отметил важность реализации масштабных проектов на Дальнем Востоке13:24Карстовые воронки в Турции: причины их возникновения19:31Президент Алиев принял министров тюркских государств17:53В столице Татарстана продолжается фестиваль мусульманского кино11:2331 Ağustos günü çekilen iki telgraf14:40На матрице истины:Родословная армян и урартийская концепция (Продолжение)14:33На матрице истины:Родословная армян и урартийская концепция
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. «Новруз» и «Эргенекон» в понимании наших предков
  2. Alagöz kəndində XIII əsrə aid Yəhudi (Xəzər?) qəbiristanlığı.
  3. Русский праздник Навруз
  4. İranın əsl üzü
  5. Fransanın İrana qarşı tarixi düşmənçiliyi
  6. TATAR XALQININ BAHAR BAYRAMLARI
  7. Qonşun İran olsa
  8. Novruzun ilk çərşənbəsi - Su çərşənbəsi günüdür
  9. В Баку состоялся Фестиваль татарской кухни
  10. Экологи: Афганский канал Кош-Тепа ударит по водоснабжению всех стран в бассейне Амударьи
  11. Армения, созданая как антиосманский и антиперсидский проект для современной России полностью утратил свое значение
  12. Айдар - особая традиция в Казахстане сохранять прядь волос на макушке у мальчиков
  13. Мэрцишор – мартовское очарование. О празднике, его символе, исторических находках, легендах и традициях
  14. 28 февраля отмечается Всемирный день татарской кухни.
  15. «ТРАДИЦИОННЫЕ КАЛЕНДАРНЫЕ ОБРЯДЫ ТАТАРСКОГО НАРОДА»
  16. Казахстан превратился в важного торгового партнера ЕС в Центральной Азии
  17. Межэтнические брачные союзы: чем они хороши или плохи
  18. Гагаузия меж двух огней: почему автономия оказалась в центре конфликта с Кишиневом.
  19. ТЕОРИЯ КВАНТОВОГО СОЗНАНИЯ, ТРАНСЦЕНДЕНТНОСТЬ, КВАНТОВАЯ ПСИХОЛОГИЯ И КОРАНИЧЕСКИЕ АЯТЫ
  20. İRANIN SEÇİMSİZ SEÇKİLƏRİ
  21. İRAN ÖZ AMPLUASINDA
  22. С грустью вдыхая людей безразличие, Ангел страдает в собачьем обличии…
  23. «Пурым не свято, а троска не хвароба»: март 1924-го
  24. Цифровая зависимость ухудшает как физическое, так и психическое здоровье
  25. Казахстанский каллиграф, обучавшийся мастерству в Турции, представил свои работы в Астане
  26. Что стоит за решением США построить порт в Газе?
  27. LƏZGİ ÇÖRƏYİ - ХЬРАН ФУ
  28. Езиды отмечают праздник наступления нового года «Клоча Саре Сале»
  29. İRANDA XALQ HÖKUMƏTİNİN XALQI VƏ ONUN "DÜŞMƏNLƏRİ"- DAXİLİ İSTİKBARI
  30. Астрономы создали новую карту Вселенной с 1,3 млн сверхмассивных черных дыр
  31. В Иране произошло нападение на военный объект КСИР и полицейские участки
  32. Взгляды некоторых курдских писателей в отношении концепции Ницше о морали
  33. Что можно ожидать от конфронтации Израиля с Ираном?
  34. Иракские езиды отмечают Чаршама Сарсале (Çarşemа Serê Salê) «Праздник красной среды», в тяжелых лагерных условиях
  35. Китайская философия: влияние на современную культуру и общество
  36. «Неожиданный шаг»: почему Таджикистан и Турция отменили безвизовый режим?
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Aprel 2024    »
B.e.Ç.a.ÇC.a.CŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930 
ГАЛЕРЕЯ