Ethnoglobus » КОНФЕРЕНЦИИ » Salamankadan salamlar. Rəsulzadənin “Azərbaycan savaşı” (3-cü yazı)

Salamankadan salamlar. Rəsulzadənin “Azərbaycan savaşı” (3-cü yazı)

image

Solmaz Rüstəmova-Toqidi, professor

İranşünasların  XIII Beynəlxalq konqresinin 2-ci və 3-cü günləri panellər saat 9-dan axşam 6-ya qədər demək olar ki, fasiləsiz işləyir. Əslində saat 1 və 4-də Salamanka universitetinin qədim tədris korpusunun iç həyətində kofe-çay fasilələri var, amma burada da  alimlər ünsiyyətdədir, fikir mübadiləsi gedir, eşidə bilmədikləri məruzələrlə maraqlanırlar.   Nigarla mən də öz elmi maraqlarımıza uyğun məruzələri dinləmək üçün ayrı-ayrı panellərə gedirik. Səfəvilər, Qacarlar dövrlərinə aid eyni vaxtda bir neçə panel  olduğundan Nigar hələ onların da arasında seçim etməli olur.  Məruzəçilərin bəzilərini artıq əvvəl getdiyi konfranslardan tanıyır. Onun fikrincə bu konfransda eşitdiyi ən parlaq məruzəni XVIII əsr İranda hakimiyyət simvolları mövzusunda gənc  macar oriyentalisti Andras  Barati edib.  


Fasilədə Nigar məni də öz “həmkarları” - orta əsrlər üzrə tarixçilərlə tanış edir. Onların arasında rusiyalı alim Qennadiy Kurin elmi yaşına görə hələ gənc sayılsa da  müxtəlif dilli Şərq əlyazmaları mütəxəssisi kimi  artıq  çox məşhurdur. Nigar onu gələcəyin Minorskisi adlandırır. Bu dəfə konqresə Rusiyadan  cəmi 3 nəfər qatılıb, onlardan da 2- si, o cümlədən Qennadiy Oksforddan gəliblər. Rusiyanın özündən cəmi bir nəfər, Yuriy Demin İrkutsk Universitetində çalışır, İran Xalq Partiyası – Tudənin İran İslam inqilabından sonrakı dövr fəaliyyətini öyrənir, amma bir qədər fərqli yanaşması var, partiyanın durumu, rəhbərləri və s. haqda məlumatlar verir, amma sanki bu partiyanın Sov.İKP ilə heç əlaqəsi yoxmuş, müstəqil solçu-siyasi təşkilatdır.  Əslində İranın ən qədim – 1904-ci ildə Bakıda əsası qoyulmuş sosial-demokrat, sonra kommunist  təşkilatının davamçısı kimi  bu partiyanın 1982-ci ildə yaşanan son dərəcə acınacaqlı və faciəli taleyində bilavasitə Sovet İttifaqının İrandakı səfirliyinin bir əməkdaşı həlledici rol oynamışdı. Daha çox Avropa marksistlərinə yaxın (Leninçi yox) mövqedə duran, qərargahı Leypsikdə yerləşən, çox  təcrübəli və klassik solçu sayılan bu partiya, bununla belə siyasi və maddi  dəstəyi digər sol hərəkatlar kimi  Sov.İKP-dən alırdı.  İslam inqilabından sonra  İXP-Tudə İranda nisbətən açıq fəaliyyətə başlamışdı və ölkənin siyasi həyatında öz yerini tutmağa çalışırdı. Belə bir vaxtda Sovet  diplomatı bu təşkilatın ən məxfi sənədlərini, o cümlədən uzun illər İranda yarı-leqal və gizli fəaliyyət göstərən özəklərinin üzvlərinin siyahılarını İngilis və İran kəşfiyyatına verərək İngiltərəyə qaçmışdı və partiyaya qarşı ciddi irtica başlamışdı.  Rusiyadan gələn məruzəçi bunları bilsə belə, təbii ki, bu haqda danışmayacaqdı. Odur ki, çıxışı vaxtı Yuriy Deminə sual vermirəm, amma fasilədə bu barədə onunla ətraflı danışırıq. Deyir ki, bütün bunlardan xəbəri yoxdur. Bu  sovet-rus diplomatı Sov.İKP Siyasi Bürosu üzvlərindən birinin kürəkəni idi,  qaynatasını dərhal vəzifədən çıxarmış, portretlərini isə elə gecəykən bütün şəhərlərin, o cümlədən Bakının küçələrindən yığışdırmışdılar. Bu hadisə o zaman Bakıda da, İran demokratları arasında böyük əks-səda doğurmuşdu. Belə ki, zərbə yalnız Tudənin gizli üzvlərinə (aralarında xeyli İran ordusunun yüksək rütbəli zabitləri var idi)  deyil, ümumən bütün partiyaya dəymişdi. İran İslam inqilabından sonra ölkəyə qayıdan bütün partiya rəhbərliyi, o cümlədən müxtəlif ölkələrdə yaşayan keçmiş tudəçilər həbs edilmiş, işgəncələrə məruz qalmış və böyük əksəriyyəti öldürülmüşdü. Bu sonuncular arasında bizim Şərqşünaslıq institutunun iki professoru, mənim İranşünaslıq elminə gəlməyimdə böyük zəhmətləri olmuş Ə.Agahi və M.Pənahi kimi tanınmış alimlər var idi. Hər ikisi həbs vaxtı müqavimət göstərmişdi. Kübar, nəcabətli Agahi müəllim hətta kiçik tapançası ilə atışmışdı, yaralanmışdı və əməliyyat zamanı keçindiyini demişdilər. Hatəmi müəllimi isə həbsxanada güllələmişdilər.

  Bunları Yuriyə danışıram, gözləri əsl alim marağı ilə alışır, ürəkdən gələn təəssüflə Rusiya Dövlət Siyasi Sənədlər arxivinin bütün bu fondları yenidən bağladığını söyləyir, Bakıya gəlmək istəyir, köməyimi vəd edirəm, bu sənədlərin böyük əksəriyyəti həqiqətən  əlimizdədir.  Yuriyə Ukrayna ilə bağlı suallar verirəm, müharibənin əleyhinədir, amma deyəsən hadisələrin gedişindən çox xəbəri yoxdur, yalnız təbliğatçı rus kanallarına baxır, ayrı informasiya mənbəyinin olmadığını və  buna cəhd etməyin  həqiqətən təhlükəli olduğunu deyir. İspaniyaya da rəsmi dəvət olduğu üçün viza ala bilib.  
  Qeyd edim ki, Yurinin məruzəsi bu sıradan heç də tək deyil. İranşünasların bu ilki toplantısında ənənəvi tarixi dövrlərlə yanaşı ən populyar mövzu İranda sol hərəkatlardır. Təbii ki, bu sahənin araşdırıcısı kimi mənə bu mövzunun müasir iranşünaslıqda necə işıqlandırıldığı çox maraqlıdır. Məruzəçilər əsasən xaricdə yaşayan və çalışan iranlı alimlərdir.  Onlardan biri, Nyu-York universitetinin əməkdaşı  Araş Əzizi  mənə yaxınlaşaraq, özünü təqdim edir,  hələ Vyana konfransında görüşdüyümüzü, mənim  İran kommunist mətbuatına və Kominternin İran siyasətinə dair monoqrafiyalarımla və digər məqalələrimlə tanış olduğunu, xeyli məlumatlandığını bildirir. İki dəfə Bakıda olub, amma bu dəfə məhz bu mövzular ətrafında fikir mübadiləsi etmək üçün görüşmək istərdi.  Mütəmadi əlaqə saxlamağa qərar veririk.
    Yeni nəsil iranşünaslardan belə sözlər eşitmək çox xoşdur. Belə ki, konqresin bu ilki tərkibi onun xeyli “gəncləşdiyini” göstərir. Yaşlı nəsil, tanınmış, nüfuzlu iranşünaslar, AİS-in əsas idarə heyəti üzvləri də daxil olmaqla sayca azdırlar, artıq bütün idarəçilik  orta nəslin əlindədir və yekun iclasında bütün bu məsələlər daha aydın nəzərə çarpır. Bizim ənənəvi xarici iranşünas dost və həmkarlardan Hollandadan  Turac Atabəki, ABŞ-dan  Nairə xanım Tohidi, Fransadan Mehdi Səfəri və daha bir neçə nəfər var. Maraqlıdır ki, əvvəlki illərə nisbətən erməni iranşünasları demək olar ki, görünmür (xaricdən 1-2 cavan gəlib).Eləcə də türkiyəli iştirakçılar da sayca çox az olmaqla Avropadan gəliblər. Zənnimcə,  Kovid bəlası həqiqətən AİS-in fəaliyyətinə nəzərəçarpacaq dərəcədə təsir qoyub.  Gürcüstan Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru, çox tanınmış iranşünas, şərqşünas alim,  illərlə əməkdaşlıq etdiyimiz Qeorgi Sanikidze ilə hələ İstanbul aeroportunda  rastlaşmışıq, Madridə və sonra Salamankaya birlikdə gəlmişik. Əslində mediavist olan Qeorgiy bu konfransda nədənsə müasir mövzuda  - 2020-ci ildə bizim 44 günlük müharibəmizdən sonra İranın Cənubi Qafqaz siyasəti haqda məruzə edəcək. Çıxışı konfransın son, 3-cü gününə, səhər  saat 9 panelinə salınıb. Bir qayda olaraq dostlara qulaq asmaq və dəstək vermək ənənəmiz olsa da mən həmin günün ağır proqramını nəzərə alaraq bu erkən vaxtda  onu dinləyə bilməyəcəyim üçün əvvəlcədən Georgiya üzrxahlıq edirəm. “Elə bir söz demirəm, bildiyiniz şeylərdir, narahat olma” – cavabını verir. Nigar daha məsuliyyətlidir və təbiət etibarilə də “səhər” adamı olduğu üçün Georgiyə qulaq asmağa gedir və deyəsən eşitdiklərindən bir az pərt olub. Əslində pərtliyə elə bir səbəb yoxdur. Gürcü həmkarımız bütün bu zaman ərzində İranın Gürcüstan və Ermənistanla normal, Azərbaycanla isə gərginliklərlə müşayiət olunan münasibətlərindən bəhs edib.
  Mənim üçün həmin gün ən maraqlı panel prof. Turaj Atabəkinin apardığı, özünün və Nairə xanım Tohidinin də məruzələri olduğu “Pəhləvi erasında dövlət və cəmiyyət” panelidir. Həm də bu paneldə Amerikalı iranşünas, əslən iranlı Mehrzad Borocerdinin  Seyid Həsən Tağızadəyə həsr olunmuş məruzəsi var. XX əsr İranın siyasi tarixinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri, əslən ordubadlı,  Təbrizdə doğulmuş Seyid Həsən Tağızadənin adı Azərbaycanda tanınır, neçə illər əvvəl aspirantım Əfşan Şəfiyeva  “İranın modernləşməsində Seyid Həsən Tağızadənin rolu” mövzusunda PhD dissertasiyası müdafiə edib, bu adda monoqrafiyası var. İndi görək bu amerikalı-iranlı alim İran İslam rejiminin adını yasaq etdiyi, amma indiyədək çox məşhur və daim tədqiqat obyekti olan bu tarixi şəxsiyyət haqqında nə deyəcək.
   Turaj Atabəkinin nüfuzu və məruzələrin geniş mövzu dairəsi qarşısında auditoriya dinləyicilərlə tam doludur. Atabəkinin İranda fəhlə - əməkçi zümrəsinin durumunun müxtəlif göstəricilərə dair dinamikası mövzusunda, eləcə də Nairə xanımın İranda qadın hüquqlarına həsr edilmiş məruzələri öz akademik səviyyələri ilə seçilirlər. Digər, daha iki maraqlı məruzədən sonra söz Mehrzad Borocerdiyə verilir.  Məruzə çox maraqlı süjet üzərində qurulub. Seyid Həsən Tağızadənin uzun və geniş fəaliyyətinin əsas dövrləri onun hər zaman kəsiyində həyatından keçən görkəmli, tanınmış insanların adları fonunda təqdim edilir. Bu siyahıda İranın 4 şahından başlamış, sonda yazıçı və alim Əhməd Kəsrəviyə qədər, çox məşhur , o cümlədən xarici dövlət, siyasət adamları, ictimai xadimlər, alimlər, ruhanilər və s.  isimlər var. Mehrzad Borocerdini böyük maraq və səbirsizliklə dinləyirəm, gözlədiyim adı çəkib-çəkməyəcəyini izləyirəm. Məruzə bitir, o ad çəkilmir.
    Suallar başlayır,  məruzəçilər və sualverənlər çox uzun danışır, vaxt keçir, az sonra bu otaqda növbəti panel işə başlamalıdır. Turac Atabəki diskussiyanı qurtarmağı təklif edir. Mənim qalxan əlimi görür və “sonuncu sual bu xanımındır” – deyir. “Seyidzadə” deyə sualımın ünvanına üz tuturam. Hamı elə bil yenidən canlanır, çünki verilən sualların əksəriyyəti elə bu məruzə ilə bağlı olub.  Sualımın məğzi: “Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin adını eşitmsinizmi ? (Mehrzad dərhal qayğılanmış tərzdə “əlbəttə” mənasında başını tərpədir).  Əgər çıxışınızda Tağızadənin həyatına müəyyən təsir, iz qoymuş şəxslərdən bəhs edirsinizsə, bəs nə əcəb onun birbaşa dəvəti ilə Tehrana gəlmiş, Seyidzadə ilə birgə İran Demokrat Partiyasını yaratmış və bu partiyanın mətbu orqanı  “İrane-nou” qəzetinin redaktoru olmuş Rəsulzadənin adını çəkmədiniz? Yox əgər, əsas meyarınız o adamların mənsəb və vəzifələri idisə, bəs  Rəsulzadə də axı Transqafqazda və bütün müsəlman Şərqində  ilk  demokratik dövlətin rəis-i cümhuru olub. Bu sıradan da adı çəkilməzmi?”


    Mehrdad Borocerdi dərhal cavab verir, amma nə cavab! “Mən  bu adı eşitmişəm, Tağızadə öz xatirələrində bu cənabla birgə Türkiyədə ağır günlər yaşadığını, Rəsulzadənin xahişi ilə ona maddi yardım göstərdiyini yazır...”
  Mən: “Siz niyə daha əvvəlki dövrlərə getmirsiniz ? Tağızadənin İran məclisində fəaliyyətini birbaşa bu cənab “İrane-nou” qəzetində işıqlandırıb. Yox, əgər Tağızadənin xatirələrinə söykənirsinizsə, onun Rəsulzadə haqqında başqa fikirləri var: “Rəsulzadə kimi dürüst, əqidəli, təmiz, pak adam həyatımda görmədim, biz tərəflərdə indiyədək belə adamlar tapılmaz” rəyi var. Maraqlanmadınız ki, bu sözlər kimin haqqında deyilib? Olsun, əgər Azərbaycan Cümhuriyyətinin ilk dövlət başçısı da sizin üçün münasib fiqur deyilsə, elə isə Tağızadənin Azərbaycana münasibətini neçə görürsünüz?”
   Mehrzad Borocerdinin  cavabı: “Xanım, sizə açıq deməliyəm ki, Tağızadənin Azərbaycan məsələsinə münasibəti heç də birmənalı deyildir. Yəqin ki, bilirsiniz, o İran dövlətçiliyinin simvoludur və Əhməd Kəsrəvi kimi Xiyabani hərəkatına olduqca mənfi münasibət bəsləyirdi, o, Xiyabanini separatçı, İranın parçalanmasına çalışan bir adam kimi qəbul edirdi və..."
Mən, onun sözünü kəsirək: "İran Azərbaycanını soruşmuram, Qafqaz Azərbaycanı..."
  Birdən-birə zaldan qopan uğultudan və mənə rəğbət,  iranlı alimə isə “cavab ver” mənasında yönəlmiş sədalardan həm mən, həm də Mehrzad Borocərdi sanki  özümüzü itiririk. Borocərdi sonra  təbəssümlə "cavabım yoxdur” mənasında əllərini yana açaraq “təslim” olduğunu bildirir. Cavabımı yoxdur, ya vermək istəmir ?!!!  Əslində münasibət bəllidir və  bu baxımdan bizim paneldəki Zəhra Kazeminin mövqeyindən heç də fərqli deyil...
    Turac Atabəki vəziyyəti “xilas edir”. Vaxtın bitdiyini bildirib, hamıya təşəkkürlə panelə yekun vurur. Mehrzad Borocerdiyə yaxınlaşıb, bəzi məsələlərə aydınlıq gətirirəm, danışırıq, münasibəti bəllidir, son sözü o olur ki, əslində “Tağızadə”  onun tədqiqat mövzusu deyil, bu məruzəni də konqres  üçün hazırlayıb. Səmimi olmadığı aydın görünür. Fasilədə Turac Atabəkidən  də niyə Mehrzadın  mənim sualıma cavab verməyini gözləmədiyini soruşuram. “Özün görmədinmi cavab verə bilmirdi”- deyir və indiki İran rejiminə ən müxalif iranlıların, o cümlədən xaricdəki alimlərin də Azərbaycan məsələsində çox  həssas olduğunu vurğulayır. Dediklərinə nümunə kimi özünün Bi-Bi-Si radiosunun fars dili redaksiyasının daimi siyasi müşaviri kimi Azərbaycanın 2020-ci ildə apardığı 44 günlük müharibəyə İranın münasibətinə dair suallarına Azərbaycanın özünün işğal altında olan torpaqlarını azad etdiyi, buna tam haqqı olduğu kimi fikirlər  söylədiyini, az sonra İrandan, ən müxtəlif dairələrdən “sözlərinə fikir vermək”dən tutmuş  “İrana gəlişinin bağlanacağı” və  “ehtiyatlı olmaq” kimi sifarişlər aldığını bildirir. İrana onsuz da neçə illərdir gedə bilmir, amma Azərbaycanla İranın münasibətlərinin kəskinləşməsindən də narahatdır.
     Bu iclas bizim iştirak etdiyimiz sonuncu paneldir. Daha iclaslara girmirik, dostlarla ümumi rəylərimizi bölüşürük.  Saat 7-də AİD  XIII konqresinin bağlanış toplantısı başlayır, görülən işlərə yekun vurulur, maliyyə xərcləri barədə hesabatlar verilir, İdarə heyətinin tələbələrin bu toplantılarda iştirakını  dəstəkləmək üçün vəsait ayırması təqdir edilir və s. AİS-in əvvəlki sədri missiyasını bitirərək səlahiyyətlərini yeni sədrə -  “İranian studies” jurnalının redaktoru, çox ciddi, işgüzar xanıma verir, konqresin keçiriləcəyi yeni məkanın adının yaxın zamanlarda açıqlanacağı bildirilir. Bağlanş mərasimindən sonra İran musiqisi konserti başlayır və ifaçıların əksəriyyətinin ispan olduğu hamını xoş mənada heyrətləndirir.


   Konqres öz işini başa vurub, hamı bir-biri ilə 2 ildən sonra XIV  konqresdə görüşmək arzusu ilə vidalaşır.
    Ertəsi gün Nigarla Salamankadan Madridə yola düşürük, qatarda konqresdə tanış olduğumuz Zeynəb adlı gənc bir xanımla və artıq yuxarıda adını çəkdiyim Araş Əzizi ilə rastlaşırıq və 2 saat yarımlıq yolu maraqlı söhbətlərlə keçiririk. Birdən Araş təbəssümlə, “Xanım Tohidi, yəqin eşitdiniz ki, Azərbaycan söhbəti gedən panel Konqresin ən “yaddaqalan” iclası qiymətini alıb”. Mən əvvəlcə söhbətin Janetin panelindən getdiyini düşünürəm. Nigar sözü göydə tutub, təbəssümlə: “Turacın, Atabəkinin paneli” deyir. Beləliklə, məlum olur ki, konqresə  ümumi rəsmi yekunlarla yanaşı, həm də,  “ən maraqlı ...”, “ən kütləvi” və s. kimi panellər ayrıca vurğulanır və bu dəfə  ən “yaddaqalan” ( yaxşı mənada elmi qalmaqallı) panel kimi məhz Rəsulzadə və Qafqaz Azərbaycanına aid sualın verildiyi və  məruzəçinin  cavablandıra  bilmədiyi həmin iclas “seçilib”...
       Sonu var
ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
14:35Qasım Qasımzadənin ədəbi-elmi portreti16:02MULTİKULTURALİZM MƏRKƏZİNDƏ “AZƏRBAYCANDA YAŞAYAN TATLARIN ETNO-KONFESSİONAL TARİXİ” MÖVZUSUNDA TƏDBİR KEÇİRİLİB15:37А.Клесов: Древние арии - кто они были и откуда?12:33В Монголии проходит VII Международный фестиваль исполнителей на Морин Хууре15:09Исторические традиции кыргызского народа: «Кыргызское кочевье»14:47Pulu necə cəlb etməli və saxlamalı?14:33MÜKEMMELLİK13:16От кыпчаков к казахам. Политическая история Восточного Дешт-и-Кыпчака в XIII – начале XVI в.13:27"Эй, джони ман". Как Полад Бюльбюль-оглы и Орифшо Орифов дали концерт в Таджикистане13:12Как вызвать дождь в Таджикистане? Проводим специальные таджикские обряды12:52Христианство в Кавказской Албании17:05Состоялся первый Курултай по этнотуризму "Кочевой путь Гянджабасара и традиции кочевья: по следам предков"11:36CAMAL LƏLƏZOƏ - ƏDİB, ŞAİR, TƏNĞIDƏKƏ...11:17Кыпчаки в христианском мире (вопросы адаптации и ассимиляции).15:54İsrail'in askere almaya çalıştığı Ultra Ortodoks Yahudiler kimler, neden direniyorlar?15:19آگاهی «متفاوت» انسان دشت نشین زمان و مکان را تعریف می کند15:06Moscow’s New Language Policy Document Drops All References to Problems of Non-Russian Languages Contained in 2021 Draft12:33Cостоится первое официальное заседание Satellite Rotary Club Baku İnternational Shahdag Qusar15:34Iran recruits former Afghan soldiers for Middle East conflicts10:32İranda 14-cü prezident seçkiləri keçirilir19:15Битвы империй за Азербайджан (XIII-XV вв.)19:00Наследники культуры Золотой Орды. Опыт исторической биографистики деятелей культуры тюрко-татарских государств15:45Башкортостан в ХХ – XXI вв.21:15Турецкий преподаватель изготавливает тюркские музыкальные инструменты в мастерской вуза в Бишкеке21:06Гнезда, насчитывающие столетия: «птичьи дворцы» Османской империи18:52Национальный татарский праздник Сабантуй отметили в Азербайджане17:32Туркменская литература. Попытка исторической биографистики17:05Праздник "Тун пайрам" прошел в Хакасии16:04Bir İranlıyla İletişim Kurmak Şatranç Oyununa Benzer Veya İranlıların Psikolojik Portresi15:57Стремление к совершенству – естественное желание09:58İranda 14-cü prezident seçkiləri18:36Крымскотатарская поэзия ханского периода. Опыт исторической биографистики12:49ЧЕРКЕСЫ МЕЖДУ ТЮРКАМИ И РУССКИМИ19:04İRANDA İSLAHATÇILAR İSLAHATÇI OLSALAR, MƏSUD MƏSUD OLAR19:18Суть еврейских праздников. Шавуот: обретение свободы19:15Суть еврейских праздников. Шавуот: Тора жизни23:4412 ИЮНЯ-ДЕНЬ НЕЗАВИСИМОСТИ РОССИИ15:03Социально-философское наследие Махтумкули Фраги: преемственность идей мира, гуманизма и национального единства13:50КАБАРДИНЦЫ МЕЖДУ ТЮРКАМИ И РУССКИМИ16:57Bəhai icması və Dini Komitənin birgə “Qlobal sülh: Elm və dinin vəhdəti” mövzusunda elmi-praktik konfransı keçirilib16:01DÖVLƏT KOMİTƏSİNİN SƏDRİ BEYNƏLXALQ BƏHAİ İCMASININ BMT-DƏKİ BAŞ NÜMAYƏNDƏSİ İLƏ GÖRÜŞÜB15:01КРЫМСКИЕ ТАТАРЫ И КНЯЖЕСТВА ЦЕНТРАЛЬНО-ВОСТОЧНОЙ ЕВРОПЫ 1538-1713.09:06Bozkır insanının "farklı" bilinci zamanı ve mekanı tanımlar18:52ТАЛАНТ, ПРЕДАННОСТЬ И СОСТРАДАНИЕ ХИРУРГА КАМИЛЯ АБДУЛЛАЕВА15:32Татары под властью русских 1552-1913 гг.10:08Qüds, Azərbaycan və Dağlıq Qarabağ17:01“ANAJ” saytının beynəlxalq məsələlər qrupu Azərbaycan Respublikasını Şah İsmayıl Xətaiyə sahib çıxmaq əzmində ittiham edir.15:32«АЗ ХУРОСОНАМ КАШИДӢ, ТО БАРИ ЮНОНИЁН…». Ба гиромидошти хотираи мутафаккири бузурги тоҷик мавлоношиносони ҷаҳон дар Париж ҷамъ меоянд15:00Изучение этнических стереотипов в среде грузинской молодежи («свои – чужие” в обществе)13:53Məqtəl ədəbiyyatının nümunəsi kimi Məhəmməd Füzulinin “Hədiqətüs-süəda” əsərinə metodoloji yanaşmanın özəllikləri09:27Osmanlı dövlətində qeyri-müsəlmanlara qarşı münasibət09:17Раскрытие сокровенного: Общее и частное при даровании Торы09:06Недельная глава «Бемидбар». Лиминальное пространство21:21«КОХИ НАВРУЗ» – СОВРЕМЕННОЕ ТУРИСТИЧЕСКОЕ ЧУДО ТАДЖИКИСТАНА22:43В Таджикистане заблокированы сайты террористических и экстремистских организаций, также запрещён ввоз их литературы21:06В Азербайджане прошел прекрасный татарский национальный праздник "Карга боткасы".20:42İran prezident seçkilərinə hazırlaşır09:27როგორია აკაკი წერეთლისა და ნატალია ბაზილევსკაიას ერთადერთი ვაჟის ისტორია21:07İRAN ASSİMİLYASİYA SİYASƏTİNİ DAHA İSRARLA DAVAM ETDİRİR19:29Ləzgi-Azərbaycan ədəbi əlaqələrinin möhkəm dayaqlara söykənmiş zəngin tarixi əsrlərin dərinliklərinə gedib çıxır.19:21В Шуше состоялось заседание министров образования Организации тюркоязычных государств19:11Irak Türkleri – Azerbaycan İlişkilerinde Yeni Ufuklar18:33Azerbayacan’nın resmi olarak KKTC’yi tanımak için kendi ülke çıkarlarına uygun bir zamanı beklediğine işaret etmektedir.21:11Загрязненный воздух и шум в раннем возрасте увеличивают риск психологических расстройств20:28Bab və babilik: Bir tarixi hadisənin izi ilə17:37DOKUZ OĞUZ DESTANI BAZINDA TÜRK DESTANLARINDA VE KUTSAL KİTAPLARDA İNSANIN YARATILIŞI12:53Talış folklor mahnılarının tədqiqatçıları arasında xalq artisti və pedaqoq Zümrüd xanım Məmmədovanın rolu12:39Политическая ситуация в Иране после гибели Раиси15:13SÜLEYMAN STALSKİ "DƏRƏYƏ SU GƏLDİ DEYƏ"-СТIАЛ СУЛЕЙМАН "КlАМУ САДРА СЕЛНА ЛУГЬУЗ"15:06Dahi rus şairi haqqında yeni kitab - “Bəşəri poeziyanın əbədiyyət günəşi”12:26MƏHƏMMƏD HÜSEYN ŞƏHRİYARIN ANASI20:53“Ekoloji mədəniyyət, mənəvi dəyərlər və vətəndaş cəmiyyətinin həmrəyliyi”» mövzusunda respublika kulturoloji seminar keçirilib.11:55Derheqa nivîskar Şamîlê Sêlim Esgerov (1928-20.05.2005)09:53Zümrüd Məmmədovanın yubileyinə həsr olunmuş elmi-seminar keçirilmişdir.19:58Европейские страны и палестинское государство: на пути к коллективному признанию?19:44İRADƏ MƏLİKOVANIN “MƏN FƏXR EDİRƏM Kİ, AZƏRBAYCANLIYAM” KİTABININ TƏQDİMATI KEÇİRİLİB20:13Бронзовый медальон Султана Мехмета Фатиха продан на аукционе в Лондоне за 1,4 миллиона фунтов стерлингов13:28Çöl adamının “fərqli” şüuru zamanı və məkanı müəyyən edir00:31İRANDA HAKİMİYYƏTİN YENİ SOSİAL BAZA AXTARIŞI19:15Türkiye, Greece strengthening mutual understanding on fighting terrorism: President Erdogan18:58Сможет ли Греция правильно оценить видение Турцией перспектив сотрудничества?18:48AZERBAYCAN DEMOKRAT FIRKASININ DEVLETÇİLİK SİYASETİ (1945-1946)18:25AZƏRBAYCAN DEMOKRAT FİRQƏSİNİN DÖVLƏTÇİLİK SİYASƏTİ (1945-1946-CI İLLƏR)19:41RUSİYA ATOM BOMBASI ATMAQLA, İRAN DA ONU YARATMAQLA TƏHDİD EDİR19:44Пробуждение природы в Турции отмечают традиционным цыганским фестивалем Какава21:20Güney Azerbaycan folklorunda halkın hayatı ve ulusal kimlik işaretleri21:123.Mikro Dünya Savaşı16:46Şərqşünaslıq İnstitutunda “44 günlük Vətən müharibəsi İran mediasında” kitabı çapdan çıxıb14:42MİLLİ ADƏT-ƏNƏNƏLƏRİN QORUNMASI MULTİKULTURALİZMİN BAŞLICA ŞƏRTİDİR14:35FARS SÖZÜ FƏ BU SÖZ OLAN SÖZ BİRLƏŞMƏSİ FARSLARIN MİLLİ KİMLİYİNİN QORUYUCUSUDUR17:21KANT VƏ TANRI MÖVCUDLUĞUNU SÜBUT ÜÇÜN PRAKTİKİ SƏBƏB17:09İRANIN DOSTU KİM, DÜŞMƏNİ KİM19:31ASELSAN меняет ситуацию в области радиоэлектронной борьбы13:21Новые горизонты в отношениях Турции и Ирака16:38В Центральной Азии появился запрос на новое региональное объединение10:59Закрыли ли Иран и Израиль вопрос взаимного противостояния?21:30Təzadlı İran19:52«Неожиданный шаг»: почему Таджикистан и Турция отменили безвизовый режим?13:46Иракские езиды отмечают Чаршама Сарсале (Çarşemа Serê Salê) «Праздник красной среды», в тяжелых лагерных условиях09:13Китайская философия: влияние на современную культуру и общество09:07Взгляды некоторых курдских писателей в отношении концепции Ницше о морали09:02Что можно ожидать от конфронтации Израиля с Ираном?20:17Экологи: Афганский канал Кош-Тепа ударит по водоснабжению всех стран в бассейне Амударьи18:15İranın əsl üzü22:59В Иране произошло нападение на военный объект КСИР и полицейские участки19:43ТЕОРИЯ КВАНТОВОГО СОЗНАНИЯ, ТРАНСЦЕНДЕНТНОСТЬ, КВАНТОВАЯ ПСИХОЛОГИЯ И КОРАНИЧЕСКИЕ АЯТЫ18:54İRANDA XALQ HÖKUMƏTİNİN XALQI VƏ ONUN "DÜŞMƏNLƏRİ"- DAXİLİ İSTİKBARI12:33«Пурым не свято, а троска не хвароба»: март 1924-го14:13Езиды отмечают праздник наступления нового года «Клоча Саре Сале»13:19Астрономы создали новую карту Вселенной с 1,3 млн сверхмассивных черных дыр18:13LƏZGİ ÇÖRƏYİ - ХЬРАН ФУ11:13Alagöz kəndində XIII əsrə aid Yəhudi (Xəzər?) qəbiristanlığı.21:38Что стоит за решением США построить порт в Газе?19:06İRAN ÖZ AMPLUASINDA20:44Цифровая зависимость ухудшает как физическое, так и психическое здоровье20:15Fransanın İrana qarşı tarixi düşmənçiliyi20:25С грустью вдыхая людей безразличие, Ангел страдает в собачьем обличии…21:58«ТРАДИЦИОННЫЕ КАЛЕНДАРНЫЕ ОБРЯДЫ ТАТАРСКОГО НАРОДА»21:12TATAR XALQININ BAHAR BAYRAMLARI22:59В Баку состоялся Фестиваль татарской кухни18:03Qonşun İran olsa12:35«Новруз» и «Эргенекон» в понимании наших предков11:30Русский праздник Навруз19:28Гагаузия меж двух огней: почему автономия оказалась в центре конфликта с Кишиневом.13:41Мэрцишор – мартовское очарование. О празднике, его символе, исторических находках, легендах и традициях13:18Казахстанский каллиграф, обучавшийся мастерству в Турции, представил свои работы в Астане20:55Армения, созданая как антиосманский и антиперсидский проект для современной России полностью утратил свое значение00:1528 февраля отмечается Всемирный день татарской кухни.16:24İRANIN SEÇİMSİZ SEÇKİLƏRİ16:18Межэтнические брачные союзы: чем они хороши или плохи16:41Novruzun ilk çərşənbəsi - Su çərşənbəsi günüdür16:05Казахстан превратился в важного торгового партнера ЕС в Центральной Азии17:50Айдар - особая традиция в Казахстане сохранять прядь волос на макушке у мальчиков14:06Англо-аргентинский территориальный спор вновь стал актуальным13:48İKİ TƏBRİZ ÜSYANI16:42Искусственно деформированный череп из некрополя Кухуроба22:02Ильхам Алиев: Тюркский мир - это наша семья21:50SEPAH MƏNTİQİ18:49İRAN DÜŞMƏNLƏRƏ “KİŞ(ŞAH)” DEYİB, “MAT” ETDİ16:31Турецкие ученые: Рост числа айсбергов в Южном океане - свидетельство изменения климата16:49ВРЕМЯ ЦВЕТЕНИЯ ЛЮБВИ16:37Почему Караван идет, ... или oбращение к российским ученым09:01Узбекистан создаёт новую национальную систему общественной безопасности09:00Узбекистан укрепляет основы политической стабильности, укрепляя межэтническое согласие и дружественную обстановку в Центральной Азии16:03Слово о Великом Устаде кумыкского народа15:04Праздник Саде в Иране: победа над силами тьмы, мороза и холода18:36Сагаалган (Цаган Сар) 2024: история и традиции буддийского праздника18:13Президент Монголии издал указ о продвижении музыкального инструмента морин хуур14:50Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 140 (I yazı): Rəsulzadə və İran inqilabı11:28İran’da Türk Kimliği10:22Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Mavi Vatan’daki önemi nedir18:49გულნარა ინანჯის ცხოვრება საზღვრების გარეშე08:52KİÇİK ÇİLLƏ –YALQUZAQ ayı başlayır18:33Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (ЧастьIII)18:20Будет снят узбекско-азербайджанский фильм о Максуде Шейхзаде13:33LAZLAR KİMDİR?18:41В античном городе Дара в Турции найден канал возрастом 1500 лет13:37Фильм иранских режиссеров номинирован на премию «Золотой медведь» Берлинского кинофестиваля17:12Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (Часть II)16:50Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней ( I часть)18:22Традиционные шоу в лесу баобабов в Сенегале предлагают туристам красочные фрагменты культуры страны18:42Первая пилотируемая космическая миссия - национальная гордость Турции15:38Страны Центральной Азии заявили о поддержке принципа «одного Китая»14:07Как талибы уничтожают память о самом известном полевом командире хазарейцев17:44RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 2.17:42RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 1.14:50Власти Казахстана исключили «Талибан» из списка запрещенных в стране организаций13:09Azər Cəfərov: Müasir İran cəmiyyəti iqtidarın bəhailərə qarşı talan və təzyiqlərinə qatılmır22:00İranda "Aşıqlar incəsənət ensiklopediyası"nın təqdimat mərasimi olacaq22:32В Украине ПЦУ впервые отмечает Рождество 25 декабря – а не 7 января11:29Gazze'deki savaşın Doğu Akdeniz'deki gaz sahalarının gelecekteki gelişimi üzerinde uzun vadeli sonuçları olabilir11:20Лефкоша отреагировала на шаги Южного Кипра по «Национальному морскому пространственному планированию»18:39İran milli kimliyində fars dili üçün yaranan təhlükə22:16Более 19,4 тысячи этнических казахов получили статус кандаса с начала года12:59TÜRKLERDE GÜNEŞE SAYGI: ÇİLE GECESİ19:31Разница империи и многонационального государства очень разительна с либеральным прочтением19:21Доходы Монголии от туризма впервые составили $1 млрд19:12Çılə id19:06“QARAQIŞ”, YƏNİ “BÖYÜK ÇİLLƏ” BAŞLAYIR20:28Pope Francis approves Catholic blessings for same-sex couples, but not for marriage20:04Papa Fransisk eyni cinsli izdivaclara İCAZƏ VERMƏYİB19:03Навруз как феномен мировой культуры. Часть II19:02Навруз как феномен мировой культуры. Часть I19:00Еврейская культура не всегда была ответом на нееврейскую культуру18:45Mossad's assassination threat and the reaction of Turkish intelligence16:30Vision of ‘Türkiye's century’: Türkiye as a system-building actor16:10В Москве прошла конференция: «Народы Молдовы в России - дружба на века».18:25Türkiye'nin ilk uzay yolcusu Gezeravcı'nın 9 Ocak'ta uzaya gönderilmesi planlanıyor16:10Sovet-İran danışıqlarının müvəffəqiyyətlə başa çatdırılması12:24В турецкой Конье чтят наследие великого поэта-мистика «Мевляны»12:19Никто из официальных лиц и спортивных чиновников России и Беларуси на Олимпиаду не будут приглашены16:15Узбекистан устремлен к «зеленой» экономике16:08Обеспечение конституционных прав граждан - основной вектор реализации социальной политики Узбекистана15:57Конституционные основы развития свободной рыночной экономики в Узбекистане15:46Усиление конституционных основ деятельности национальных институтов по правам человека в Узбекистане15:30Конституция Узбекистана в новой редакции — правовая основа устойчивого развития18:24Enhancing the Guarantees of Human Rights Protection in the New Constitution of Uzbekistan18:16Усиление гарантий защиты прав человека в новой Конституции Узбекистана11:13Uzbekistan is fortifying the foundations of political stability by strengthening interethnic harmony and friendship in Central Asia11:04Uzbekistan is creating a new national public security system
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. Talış folklor mahnılarının tədqiqatçıları arasında xalq artisti və pedaqoq Zümrüd xanım Məmmədovanın rolu
  2. Iran recruits former Afghan soldiers for Middle East conflicts
  3. Социально-философское наследие Махтумкули Фраги: преемственность идей мира, гуманизма и национального единства
  4. Национальный татарский праздник Сабантуй отметили в Азербайджане
  5. В Азербайджане прошел прекрасный татарский национальный праздник "Карга боткасы".
  6. Zümrüd Məmmədovanın yubileyinə həsr olunmuş elmi-seminar keçirilmişdir.
  7. Турецкий преподаватель изготавливает тюркские музыкальные инструменты в мастерской вуза в Бишкеке
  8. В Таджикистане заблокированы сайты террористических и экстремистских организаций, также запрещён ввоз их литературы
  9. Состоялся первый Курултай по этнотуризму "Кочевой путь Гянджабасара и традиции кочевья: по следам предков"
  10. ЧЕРКЕСЫ МЕЖДУ ТЮРКАМИ И РУССКИМИ
  11. DOKUZ OĞUZ DESTANI BAZINDA TÜRK DESTANLARINDA VE KUTSAL KİTAPLARDA İNSANIN YARATILIŞI
  12. Məqtəl ədəbiyyatının nümunəsi kimi Məhəmməd Füzulinin “Hədiqətüs-süəda” əsərinə metodoloji yanaşmanın özəllikləri
  13. MƏHƏMMƏD HÜSEYN ŞƏHRİYARIN ANASI
  14. Moscow’s New Language Policy Document Drops All References to Problems of Non-Russian Languages Contained in 2021 Draft
  15. Azerbayacan’nın resmi olarak KKTC’yi tanımak için kendi ülke çıkarlarına uygun bir zamanı beklediğine işaret etmektedir.
  16. Derheqa nivîskar Şamîlê Sêlim Esgerov (1928-20.05.2005)
  17. İRANDA İSLAHATÇILAR İSLAHATÇI OLSALAR, MƏSUD MƏSUD OLAR
  18. Dahi rus şairi haqqında yeni kitab - “Bəşəri poeziyanın əbədiyyət günəşi”
  19. Политическая ситуация в Иране после гибели Раиси
  20. DÖVLƏT KOMİTƏSİNİN SƏDRİ BEYNƏLXALQ BƏHAİ İCMASININ BMT-DƏKİ BAŞ NÜMAYƏNDƏSİ İLƏ GÖRÜŞÜB
  21. SÜLEYMAN STALSKİ "DƏRƏYƏ SU GƏLDİ DEYƏ"-СТIАЛ СУЛЕЙМАН "КlАМУ САДРА СЕЛНА ЛУГЬУЗ"
  22. Стремление к совершенству – естественное желание
  23. İRAN ASSİMİLYASİYA SİYASƏTİNİ DAHA İSRARLA DAVAM ETDİRİR
  24. «КОХИ НАВРУЗ» – СОВРЕМЕННОЕ ТУРИСТИЧЕСКОЕ ЧУДО ТАДЖИКИСТАНА
  25. “ANAJ” saytının beynəlxalq məsələlər qrupu Azərbaycan Respublikasını Şah İsmayıl Xətaiyə sahib çıxmaq əzmində ittiham edir.
  26. ТАЛАНТ, ПРЕДАННОСТЬ И СОСТРАДАНИЕ ХИРУРГА КАМИЛЯ АБДУЛЛАЕВА
  27. İran prezident seçkilərinə hazırlaşır
  28. Bozkır insanının "farklı" bilinci zamanı ve mekanı tanımlar
  29. Наследники культуры Золотой Орды. Опыт исторической биографистики деятелей культуры тюрко-татарских государств
  30. როგორია აკაკი წერეთლისა და ნატალია ბაზილევსკაიას ერთადერთი ვაჟის ისტორია
  31. Bab və babilik: Bir tarixi hadisənin izi ilə
  32. Татары под властью русских 1552-1913 гг.
  33. “Ekoloji mədəniyyət, mənəvi dəyərlər və vətəndaş cəmiyyətinin həmrəyliyi”» mövzusunda respublika kulturoloji seminar keçirilib.
  34. 12 ИЮНЯ-ДЕНЬ НЕЗАВИСИМОСТИ РОССИИ
  35. Ləzgi-Azərbaycan ədəbi əlaqələrinin möhkəm dayaqlara söykənmiş zəngin tarixi əsrlərin dərinliklərinə gedib çıxır.
  36. Osmanlı dövlətində qeyri-müsəlmanlara qarşı münasibət
  37. КАБАРДИНЦЫ МЕЖДУ ТЮРКАМИ И РУССКИМИ
  38. В Шуше состоялось заседание министров образования Организации тюркоязычных государств
  39. Раскрытие сокровенного: Общее и частное при даровании Торы
  40. Изучение этнических стереотипов в среде грузинской молодежи («свои – чужие” в обществе)
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    İyul 2024    »
B.e.Ç.a.ÇC.a.CŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031 
ГАЛЕРЕЯ