Ethnoglobus » КУЛЬТУРА » Novruz Sovet Azərbaycanında

Novruz Sovet Azərbaycanında

image
Solmaz-Rüstəmova-Toqidi, tarix elmləri doktoru, professor
Novruz əhval-ruhiyyəsi yaşadığımız bu günlərdə Nəriman Qasımzadənin atası, görkəmli ziyalımız Qasım Qasımzadə ilə bağlı maraqlı bir yazıya verdiyim şərh böyük marağa səbəb olub. Bunu nəzərə alaraq yalnız 1960-cı illərdə deyil, ümumən Rus İmperiyası və Sovet dönəmində hakimiyyətin Novruz bayramına münasibəti tarixinin sizlərə maraqlı olacağını düşünürəm.
XIX əsrin ilk onilliklərində Rusiya İmperiyası tərkibinə daxil olduqdan sonra azərbaycanlıların Novruzla bağlı üzləşdiyi ilk müşkülat təqvimin dəyişməsi – xristian miladi təqvimə keçilməsi ilə bağlı olur. Beləliklə, uzun əsrlər boyu birgə yaşadıqları İran xalqları və öz cənublu həmvətənlərindən fərqli olaraq Rusiya təbəəliyinə keçmiş azərbaycanlıların həyatında Novruz artıq rəsmi təqvimi yeni ilin başlanğıcı kimi deyil, yalnız el bayramı kimi qeyd olunmağa başlaynır.
Rus hökuməti yerli xalqların həyatına bir sıra əsaslı siyasi-sosial dəyişikliklər gətirsə də onların milli-dini ənənələrinə dözümlülük nümayiş etdirir. Çar Rusiyası tərkibində yaşadığı 100 ildən artıq dövr ərzində Novruz azərbaycanlıların ən çox sevdikləri və geniş qeyd etdikləri bayram olaraq qalır. Bu məqama diqqət yetirən rus ziyalıları, alim və məmurları Azərbaycanın ayrı-ayrı əyalət və qəzalarına ekspedisiyalar təşkil edərək Novruzla bağlı görüb-eşitdikləri və öyrəndiklərini müxtəlif məqalələr, toplular şəklində dərc edirlər. Xüsusilə hər Növruz qabağı rus dilli, daha sonralar Azərbaycan milli mətbuatında mütəmadi olaraq rus, xarici və azərbaycanlı müəlliflərin yazıları çıxırdı. Beləliklə, Novruza dair çar Rusiyası dövründə yazılmış çoxsaylı və maraqlı ədəbiyyat mövcuddur.
1920-ci ildə Sovet hakimiyyətinin qurilması ilə azərbaycanlıların siyasi-sosial, iqtisadi və mədəni həyatında bir daha köklü dəyişiklər baş verir, kommunist ideologiyası öz qayda-qanunları ilə birgə yeni məzmunlu bayramlar da gətirir. Lakin Azərbaycanın əsasən ruslar, ermənilər və qismən azərbaycanlılardan ibarət bolşevik hökuməti ilk gündən dinin siyasətdən ayrıldığını élan, dini müəssisələri və şəriət məhkəməsini isə ləğv etsə də, yeni hakimiyyətə qarşı çox passiv olan müsəlman əhalisinin dini görüşlərinə və bayramlarına dözümlülük nümayiş etdirməyə məcbur olur. Bu sıradan “inqilabi” bayramlarla yanaşı, yalnız müsəlman deyil, xristian, katolik, qriqorian əhalinin də dini-milli bayramları hökumət səviyyəsində saxlanılır və rəsmi olaraq istirahət günləri kimi təqvimə salınır. Belə ki, 1920-ci ildə Az.SSR Əmək Xalq Komissarlığı bir sıra dini bayramlar – Qurban, Ramazan, Aşura ilə birlikdə Novruzu da istirahət günləri élan edir. Beləcə 5 il keçir. 1925-ci ildə yenidən həmin məsələyə baxan Az.K(b)P Rəyasət Heyəti 14 mart tarixli qərarı ilə Az-da 10 inqilabi və hər dini qrup üçün 6 dini bayram günü təsdiq edir. Zaqafqaziya Əmək Komissarlığı inqlabi bayramların sayını 8-ə endirsə də dini bayramlara dəymir. Türklər üçün nəzərdə tutulan bayramların siyahısına Novruz – 21 mart, Orucluq – 25 aprel, Qurban – 2 iyul, Aşura – 31 iyul, Bist-Haştun – 14 sentyabr, Mövlude Nəbi – 30 sentyabr istirahət günləri élan edilir. Lakin 1924-cü ilə qədər 2 gün bayram edilən Novruz və Ramazan bayramlarının 1 gün keçirilməsi haqda yeni qərar qəbul olunur.
Bu sahədə son qərar verən Zaqafqaziya partiya təşkilatı 1925-ci ilin 27 martında hər Qafqaz respublikası üçün ümumdövlət bayramlarından başqa 2 inqilabi bayram (26 Bakı komissarlarının xatirəsi və Sovetləşdirilmə günü) və 6 milli-dini bayramlarla əlaqədar istirahət günü haqda qərar təsdiq edərək, bu sonuncuların inzibati qaydada inqilabi bayramlarla əvəz edilməsinə yol verilmədiyini xüsusi vurğulayır və bu məqamı ayrıca olaraq Azərbaycan hökumətinin diqqətinə çatdırır. Buna baxmayaraq, Azərbaycan kommunist hakimiyyəti bayram-istirahət günlərini müəyənləşdirərkən hər dini qrupun bir dini bayramını – türklər üçün “Bist-Həştun”, rus-ermənilərin “Voznesenye” günlərini ləğv edir, pasxa günlərini isə birləşdirir. Hər milli qrupun dini bayramlarından qalan bir gün isə 2 may tarixdə vətəndaş bayramı kimi istirahət günü élan edilir.
Bütün bu sənədlərdə Novruz türklərin istirahət-bayram günləri siyahısında birinci gəlsə də onun müsəlman əhalisinin dini bayramları siyahısına daxil edilməsi az sonra Novruzun rəsmi
bayram kimi keçirilməsinə öz mənfi təsirini göstərir.
Zaman keçdikcə kommunist ideologiyasının tərkib hissəsi olan ateist dünyagörüşü rəsmi dövlət siyasətində öz mövqelərini möhkəmlədir. 1925-ci ildə yaradılan “Allahsızlar İttifaqı” cəmiyyətinin adının qarşısına 1929-cu ildə “Mübariz” sözü də artırılır. Din əleyhinə başlanan və bu vaxta qədər bir qədər yumşaq aparılan mübarizə bu dövrdən kəskin şəkil alır və sırf islam dini mərasimlərinə, ilk növbədə məhərrəmliyə qarşı elan edilmiş açıq müharibə digər dini bayramlara və bu sıraya salınmış Novruza da şamil edilir. 1929-cu ildə AK(b)P Bakı Komitəsinin 13 fevral tarixli iclasında “Ramazan və Novruz bayramlarına qarşı Kampaniyanın keçirilməsi” adı ilə qəbul etdiyi sənədlə Novruzun rəsmi şəkildə hər hansı formada qeyd olunmasına qadağa qoyulur. 6 fevraldan 23 marta kimi keçirilməsi nəzərdə tutulan tədbirlər planında 7-14 mart günləri “zərbəçi” həftə elan edilərək bütün istehsalat sahələrində, fəhlə və digər klublarda, “Mübariz Allahsızlar İttifaqının” yerli özəklərində, mətbuatda, məktəblərdə, kitabxana və qiraətxanalarda tədbirlər keçirmək, dinin, o cümlədən islamın “sosializm quruculuğu yolunda maneə olduğunu” izah etmək və bu sıradan bir çox işlər zəruri sayılır. Bu kampaniyanın gedişində artıq Novruz və Ramazan bayramlarının istirahət günündən adi iş gününə çevrilməsi tələbi, bayram günlərində türk məktəblərində tam tədris məşğələlərinin keçirilməsinə nəzarət kimi dəqiq və konkret tapşırılar həyata keçirilir.
Beləliklə, Sovet Az-da ardıcıl şəkildə bütün milli bayramların xalqın həyat və məişətindən çıxarmaq, onları zorla yeni inqilabi və sosialist ruhlu bayramlarla əvəz etmək siyasətinə rəvac verilir. Bu siyasətin nəticəsi kimi, 30-cu illərdən başlayaraq Novruz bayramı nəinki rəsmi şəkildə dövlət səviyyəsində qeyd edilmir, hətta bu barədə bayram qabağı ölkə mətbuatında hər hansı müsbət xarakterli yazılar nəşr etmək təcrübəsinə də son qoyulur. Bu vəziyyət 1950-ci illərin ortalarına qədər davam edir.
Doğrudur, bütün qadağalara baxmayaraq Novruz xalq arasında yaşamaqda və öz məzmununun saxlamaqda davam edir. Sırf məişət zəminində onun bir çox atributları – son çərşənbələr keçirilməsi, səməni qoyulması, tonqallar qalanması, bayram süfrələri, bir-birinin evinə qonaq gedilməsi və s. öz əhəmiyyətini itirmir və bu və yas digər səviyyədə qorunur. Bu bayramla bağlı mərasimlər, şerlər, nəğmələr və s. isə artıq “Novruz” deyil, “Bahar bayramı”, “Yaz bayramı” adı ilə Azərbaycan ədəbiyyatında, məktəb dərsliklərində əks etdirilir.
Stalinin ölümündən sonra ölkədə siyasi iqlimin yumşalması ilə bütün Sovet İttifaqında olduğu kimi Azərbaycanda da milli xarakterli məsələlərlə – dil, tarix, ədəbiyyat sahələrində – yanaşı milli bayramlar və ilk növbədə Novruz mövzusu da gündəmə gəlir. Azərbaycan ziyalıları ehtiyatla olsa da yenidən Novruz bayramı ilə bağlı mətbuatda müxtəlif söhbətlər açır, elmi araşdırmalara başlayırlar. Məcburən marksizm-lenininizm metodologiyası çərçivəsində yazılan və Azərbaycan xalqının adət və ənənələri, bayram və dini mərasimləri tarixinə həsr edilən elm ədəbiyyatda tədricən bahar bayramının məhz Novruz adı ilə xalqa qaytarılması məsələsi qoyulmağa başlayır.
Burada qadağan olunmuş bayramların qaytarılması sahəsində ilk addımın İttifaq miqyasında, özü də Rusiya alimləri tərəfindən atıldığı və artıq 1957-ci ildən Moskvada «Масленнитса» adı ilə yazın qarşılanması münasibətilə çoxgünlük bayram təntənələrinin keçirildiyi qeyd edilməlidir. Lakin daha bir gözlənilməz hadisə Novruz qadağasının da götürülməsini xeyli sürətləndirir.
1961-ci ildə Sovet dövlətinin başçısı N.S.Xruşov Hindistana rəsmi səfərə gedir. Bu ölkənin baş naziri Cavaharlal Nehru ilə görüşündə Nehru SSRİ-nin müsəlman respublikalarında Novruz bayramının qeyd edilib-edilməməsi ilə maraqlanır. Bu bayram haqqında tam məlumatsız Xruşov Sovet nümayəndə heyətinin tərkibində olan Özbəkistan KP MK birinci katibi Ş.Rəşidovu çağıraraq söhbətə cəlb edir. Rəşidov bayram haqqında bilgiləri ilə məsələni yola verir. Lakin bu səfərdən sonra artıq Novruz barədə məlumatlandırılmış dövlət başçısından öz ölkəsində, daha sonra Orta Asiya respublikalarında Novruzun rəsmi bayram kimi keçirilməsi razılığı alınır. Beləliklə, 1964-cü ildə Novruz rəsmi dövlət səviyyəsində ilk dəfə Özbəkistanda və daha sonra Tacikistanda çox geniş qeyd olunur və beləliklə, bu günə qədər davam edən Novruz ənənəsi bərpa edilir.
Təbii ki, Azərbaycanda da bu hadisələrdən xəbərdar idilər və milli ruhlu ziyalılar, alimlər bu mövzularda kitablar, məqalələr, müraciətlərlə respublika rəhbərliyini əməli addımlar atmağa çağırırdılar. Lakin artıq Mərkəz tərəfindən “ifrat milliyyətçilikdə” “günahlandırılmış” əvvəlki Azərbaycan rəhbərliyinin aqibətindən və azərbaycanlılara etimadsız münasibətdən yaxşı xəbərdar olan Vəli Axundov bu məsələdə bir qədər ehtiyatlı mövqe tuturdu. Bu baxımdan respublika rəhbərliyinin atdığı addım və Novruzun Azərbaycanda rəsmən qeyd edilməsinə gətirəcək bir hadisə xüsusi diqqətə layiqdir.
Məlumdur ki, 1946-cı ildə Cənubi Azərbaycanda Milli hökumət devrildikdən sonra bu hərəkatın rəhbərliyi və on minlərlə iştirakçısı Şimali Azərbaycanda siyasi sığınacaq tapmışdı və Azərbaycan Demokrat Firqəsi (Partiyası) ətrafında fəaliyyətlərini davam etdirirdilər. 1965-ci ilin əvvəllərində ADF-nin sədri Qulam Yəhya Az.KP MK-ya müraciət edərək siyasi mühacirlərin bir sıra təminat məsələləri ilə yanaşı hər il qeyd etdikləri Novruz bayramının keçirilməsi üçün də maddi kömək xahiş edir. Az.KP MK katibliyinin 1965-ci il 17 mart tarixli iclasında bu xahişə əməl olunur, ADF MK-ya Qırmızı Xaç Cəmiyyəti vasitəsilə ödənmək şərti ilə Novruz bayramını keçirmək üçün 1500 manat vəsait ayrılır. Həmin dövr mühacirlər demək olar ki, Azərbaycanın bütün bölgələrində yaşadıqlarından ADF “houzələri” (şöbələri), əslində bütün ölkə ərazisində ilk dəfə Novruz bayramını leqal və təntənə ilə qeyd edir. Respublika və hətta mərkəzi mətbuatda Azərbaycanda Bahar bayramının keçirildiyinə dair yazılar dərc olunur və bu zaman həmin bayramın siyasi mühacirlər tərəfindən qeyd olunduğu, demək olar ki, vurğulanmır.
Bir müddət sonra isə, Vəli Axundov Az.KP MK-nın növbəti iclasında iştirakçıları qarşıdan gələn Novruz bayramı münasibətilə təbrik edərək Moskva ilə danışıqlarda Novruz bayramının respublikada rəsmi səviyyədə keçirilməsinə razılıq aldığını elan edir və bu tədbirin keçirilməsi - ssenaridən tutmuş təşkilati məsələlərə kimi - İdeoloji şöbənin katibi və dramaturq kimi Şixəli Qurbanova həvalə edilir. Qısa müddətdə Ş.Qurbanovun istedadı, tükənməz enerjisi və həvəsi ilə Novruzla bağlı səhnələşdirilmiş tamaşalar, yaradıcı kollektivlərin iştirakı, xalq gəzintisindən ibarət proqram hazırlanır. Və 1967-ci ilin martında Sovet hakimiyyəti dövründə ilk dəfə olaraq Novruz şənlikləri Bakının küçə və meydanlarını bürüyür və bütün respublika miqyasında geniş və çox təntənəli qeyd edilir.
Lakin bu mərasimin əhali arasında doğurduğu görünməmiş ruh yüksəkliyi bir tərəfdən, ölkənin dəyişməkdə olan ümumi ab-havası digər tərəfdən Mərkəzi hökuməti xeyli qayğılandırır və sosialist ideyaları yenidən ön plana çəkilərək, hər hansı milli hisslərin, düşüncələrin, bayramların və ümumən milli siyasətin yüksəlişinin qarşısı bütün vasitələrlə alınmağa başlanır. Sonralı illərdə də Novruz bayramı bu və ya digər səviyyədə şəhər şənlikləri kimi qeyd edilsə də tədricən daha çox əhalinin məişət səviyyəsində qeyd olunan bayramına çevrilir və 1990-cı illərin əvvəllərinə – Azərbaycanın öz müstəqilliyini bərpa edənə qədər bu statusda qalır.
“NOVRUZ bayramı müstəqillik dövründə” isə artıq başqa mövzudur.
Əziz dostlar, dəyərli soydaşlar, sizlərin hər birini ayrılıqda, bütün Xalq olaraq hamımızı birlikdə Novruz bayramı – Yeni Gün, Bahar, Oyanış, Ümid və Arzular – dolu yeni il münasibətilə təbrik edirəm. Xalqımızın heç bir şəraitdə, ən ağır təzyiqlər altında belə əldən vermədiyi, qoruyub saxladığı və bir buğda dənəsini göyərtməklə olsa da qeyd etdiyi bu Əziz bayramımız ölkəmizə, dövlətimizə, elimizə-yurdumuza əmin-amanlıq, millətimizə birlik və ruzu-bərəkət gətirsin. Torpaqlarımız tam azad olsun, Novruzu gələn il Xocalıda, Xankəndində, Xocavənddə, Əsgəranda keçirək, Şəhidlərimizin ruhunu baş ucalığı ilə yad edək, viran qalmış şəhərlərimizə, kəndlərimizə həyat verək, insanlarımız öz dədə-baba yurdlarına qayıtsın, Yeni Günə başlasın.
30 illik işğala yox demiş bir Xalq olaraq bu gözəl bayram günlərində dost və qəhrəman Ukrayna xalqına da üzləşdiyi bu fəlakətdən qurtulmaq, torpaqlarını yağı düşməndən azad etmək və ədalətsiz, qanlı müharibədə Qələbə çalmaq arzusu ilə dəstək verək.
Novruzunuz mübarək!
ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
09:14Kiçik Çillə ilə Böyük Çillənin mübahisəsi nə ilə bitib?09:53Abbas Mirzə Qacarın A.Qriboyedovun Tehranda qətli ilə bağlı imperatora yazdığı məktub15:49Мысли и синдром хронической усталости12:02Турецкая литература XIII-XVIII вв. Опыт исторической биографистики14:19Этномузыкадин проект14:13Министр: Страны выстраиваются в очередь для закупки турецких БПЛА13:51İRAN TERROR AKTINDAN SONRA AZƏRBAYCANA QARŞI İDEOLOJİ FƏALİYYƏTİNİ GENİŞLƏNDİRİR12:53Иранские СМИ: дроны-камикадзе, атаковавшие военный объект в Исфахане, в Иран доставили курды11:45МИНИСТР ОБОРОНЫ ИЗРАИЛЯ ПРОВЕЛ ТЕЛЕФОННЫЕ РАЗГОВОРЫ С ГЛАВАМИ МИНОБОРОНЫ И ГОСПОГРАНСЛУЖБЫ АЗЕРБАЙДЖАНА17:12Отчет миндиаспоры Израиля: российско-украинская война способствовала всплеску антисемитизма во всем мире19:02Бергман: атака в Исфахане была осуществлена «Мосадом»21:46Кто и зачем нанес удар по Ирану - и при чем здесь гиперзвуковое оружие10:35"Аль-Арабия": за атаками на военные объекты в Иране стоит Израиль19:49Allaha inanmaqla Onu həyatın mənası halına gətirmək arasındakı fərq19:05İran bizə nə edir?17:29Казахстан построит под Ташкентом транспортно-логистический терминал11:25Иран без хиджаба17:37Mübarək Rəcəb ayının əməlləri17:28В Швеции большинство преступлений на почве ненависти направлены против мусульман17:06Alban monastırlarının ən gözəl nümunəsi - Xudavəng16:46“Saya gəzdirmək” günü... Yəni qışın tən yarısıdır...17:20Почему РПЦ поддерживает войну за империю17:04Bayraktar TB2 – прорывные технологии 2023 года10:49İranda türk fəallar İran dərsliklərinə etiraz olaraq Türkcə kitabçalar paylaşıb21:14İRANDA TÜRK DİLİ21:06İranın 20 Yanvar hadisələrini görməzliyi13:42Azərbaycanın müxtəlif təbəqələri tərəfindən Tehrana göndərilmiş nümayəndələrə teleqraflar.13:34İSLAM İNQİLABI, SONRA NƏ10:26WP: чат-бот ChatGPT на основе ИИ дает продуманные и развернутые ответы на разные запросы20:09Протесты экоактивистов на Лачинской дороге: в 3 вопросах16:45Как война сказалась на влиянии России в Центральной Азии16:57Какова будет численность тюрков в 2050 году16:02Излюбленная конно-спортивная игра кыргызов: кок-бору16:44Спор о национальности Николая Коперника продолжается08:03Зангезурский коридор: роль и значимость16:25İrandakı indiki dünyəvi inqilabla 1978-79-cu illər antimonarxist inqilabın müqayisəsi16:40İRANIN REGİONUN GEOSİYASİ VƏZİYYƏTİNƏ RİYAKAR MÜNASİBƏTİ16:12Президент Ицхак Герцог посетил черкесское селение в Израиле10:29İRANLI “alim”in 21 AZƏR haqqında, daha doğrusu 23 Azərdə dediklərindən.17:39Тель-Авив признал связь с ноябрьским ударом по иранской колонне в Сирии16:39Акция азербайджанских активистов на Лачинской дороге продолжается09:49Западная пресса сообщает о двух десятках застрявших у Босфора танкеров09:34МВД Германии сообщило о росте числа сторонников «Граждан рейха»07:33İRANLILARIN ƏKSƏRİYYƏTİNİN NİFRƏT ETDİYİ REJİMİN KÖLƏ MÜDAFİƏÇİSİ07:24В Белом доме заявили о беспрецедентном военном сотрудничестве РФ и Ирана08:22“AĞILLI” ADAMLARIN AĞILSIZ İDDİALARI07:48Соглашение по морским зонам: вклад в суверенитет Турции и Ливии18:25İranda dünyəvi inqilab16:12Ташкент готовится к ярмарке «Туризм на Шелковом пути»15:20Ильхам Алиев: Баку отвечал и продолжит отвечать на любые антиазербайджанские шаги11:44В Турции началась сборка прототипа отечественного военного самолета12:40Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi-ənənəvi kökləri varmı... (2-ci yazı)12:07یادداشت ولایتی درباره مسائل اخیر بین ایران و جمهوری آذربایجان: من هم یک آذری هستم11:57В Баку состоялся праздник в честь святого архистратига Божия Михаила и всех небесных сил бесплотных - престольный день13:03Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi-ənənəvi kökləri varmı... (I yazı)12:21FİRUDİN İBRAHİMİ MÜASİR TƏDQİQATLAR KONTEKSTİNDƏ12:01Xamenei nə türkdür,nə də farsdır17:18США вернулись к покорению Луны16:52Iran hakimiyyəti bəhailəri casus elan edib16:37Возможен ли мир в Украине?13:01Почему Иран против Зенгезурского коридора16:54Если у деспота есть его гнёт, то у угнетаемого есть Бог16:40İranda türklərə qarşı ayrı-seçkilik17:52“İran xərab şod...”22:47KÖLƏ SƏDAQƏTİ18:25ارتباط با یک ایرانی مثل یک بازی شطرنج است18:18Мнение других – что это означает?18:10“Məhkum qadınlara dəstək tədbirləri” layihəsi çərçivəsində tədbir keçirilib.16:16Кипр тюркского раздора14:43Tehran hakimiyyəti Azərbaycanla münasibətlərini fars-türk deyil, türk-türk müstəvisində formalaşdırır14:28“Dəyərlərimizi Unutmayaq” adlı sənədli filmin təqdimatı keçirilib14:25“Günahsız qan” sənədli filminin ilkin təqdimatı baş tutub.19:428 noyabr 2022-ci il tarixində İrandakı etirazlarla bağlı məlumat18:35Президент Ирана предупредил об угрозе «гибридной войны» против страны18:23İRAN SAYTI CƏNUBİ AZƏRBAYCAN SİYASİ TƏŞKİLATLARI HAQQINDA16:29Şuşa Azərbaycan xalqının milli təfəkkürünü, mədəniyyətini, tarixini özündə təcəssüm edən məkanlardan biridir16:18Bu gün Katolik Kilsəsi Romada Lateran Bazilikasının (kilsəsinin) təqdis edilməsi gününü qeyd edir.15:04Елена Косолапова: Зачем уезжать из Баку, где тебя любят и ценят16:12Террористы РКК контролируют 80% наркотрафика в Европе14:48Nə monarxiya, nə teokratiya, ancaq demokratiya16:11Radif Mustafayev: ученый и воин карабахской войны15:54«Культурной столицей тюркского мира» станет туркменский город Анев15:45Как агенты влияния Запада руководят российскими университетами17:34Açıq və gizli niyyətli İran17:28İran ruhanisi ölkədə siyasətin dəyişməsi ilə bağlı referendum keçirilməsini tələb edib11:41Шушинская декларация является вершиной отношений между Азербайджаном и Турцией19:10Iranda dünyəvilik inqilabı11:28В Анкаре пройдет конференция "Победа в Карабахе: Обретшая свободу историческая Родина"11:14İranın xarici siyasətindəki "din"14:54Начались учения воинских частей Сил специального назначения на южных границах Азербайджана– ВИДЕО14:49İran xüsusi xidmət orqanının nəzarəti altında yaradılmış qanunsuz silahlı birləşmə ifşa edilmişdir14:29XTQ-nin Azərbaycanın cənub sərhədində təlimi başlayıb( Video)20:11Беспилотная зона: Турция построит на Украине завод по производству дронов17:27Культурная депрессия14:08Южный Кавказ как новое поле борьбы Запада и России12:54ÖMƏR FAİQ NEMANZADƏ – 15009:01NASA опубликовало «улыбку» Солнца13:28“TÜRK DÜNYASI- 2040 VİZİONU”. Məqsədlər, gözləntilər, reallıqlar...01:43LƏZGİ QIZI - ЛЕЗГИ РУШ20:46Вступление Швеции и Финляндии в НАТО и роль Турции20:35Президент Эрдоган принял министра обороны Израиля Бени Ганца20:01Учащиеся бакинской средней школы №175 посетили католический приход святого Иоанна Павла II.16:26Блицвизит Ильхама Алиева в Грузию может оказаться историческим16:14ANA DİLİ,YOXSA HƏMŞƏRİ VƏZİR20:25Амбициозный прагматик Риши Сунак возвращается, чтобы возглавить тори19:58SEPAH-ın azərbaycanlılara hədə və məsləhətləri haqda bir neçə söz19:41İranın daxili "düşmənləri" kimdir?16:55ПРОВЕДЕНИЕ ЦЕНТРАЛЬНО-АЗИАТСКИХ ИГР БУДЕТ ВОЗОБНОВЛЕНО16:34İrandakı narazılıqlara Azərbaycanı səbəbkar kimi görən Rusiya ekspertləri14:05Единый тюркский алфавит и политическая субъектность13:54Тюркские государства обсуждают в турецкой Бурсе создание единого алфавита10:43Главы Азербайджана и Турции открыли новый международный аэропорт в Зангилане23:11Şərqşünas-alim Əkrəm Rəhimlinin 90 illiyi qeyd edilib22:39Аэропорт в Зангилане, который откроют Эрдоган и Алиев, построен за 1,5 года13:20Iranın Azərbaycandakı səfirliyinin bəyanattı16:35İranın ümumdövlət siyasəti bütün istiqamətlərdə fiaskoya uğrayıb...20:35Lənkəran şəhərində Fövqələqdəs Məryəm Ananın Örpəyi şərəfinə kilsə bayramı qeyd edilib20:26В Ленкорани, отметили храмовый праздник в честь Покрова Пресвятой Богородицы.16:13"Я вижу мертвецов". Почему многие из нас верят в призраков15:10Россия поддержит инициативу Казахстана по продвижению русского языка в СНГ19:36Белоруссия и Молдавия — новый фронт в украинском конфликте?19:20Глобальная архитектура безопасности должна формироваться заново21:47FARSLAR MİLLƏT,İRANIN DİGƏR XALQLARI QÖVMDÜRLƏR\ETNİKLƏRDİRLƏR15:48ƏMİRƏLİ TİHİRCALVİ (Ləzgi şairlərinin Azərbaycan dilində yaradıcılığı)18:41Протесты в Молдове обостряются18:33Израиль и Ливан поделили морские газовые месторождения15:10На каком языке говорит Тайвань14:55План "Б" сблизит Киргизию с Западом и Тюркским союзом11:26Йеменцы (этнографические особенности)11:16О чем договорилось ЦРУ США с афганской разведкой в Дохе?20:09На западе Ирана силовики применили огнестрельное оружие для разгона антиправительственных акций12:33BM’nin, KKTC ile S.O.F.A. Anlaşması Yapması Gerekir22:32İRANDA İNQİLAB DAVAM EDİR19:09RƏHBƏRİN DEDİKLƏRİ ELMİN DEDİKLƏRİNDƏN ÜSTÜN OLDUĞU ÜÇÜN İFTİRA VƏ BÖHTANLARA ZƏMİN YARADIR.19:01İran Kürdüstan bölgəsi yaxınlığında qoşunlarının sayını artıraraq, quru əməliyyatı keçirməklə təhdid edir15:47Böhranlı İran: HİCABDAN AZAD OLMAQ ASANDIRMI?15:26АЗЕРБАЙДЖАНСКИЙ РЕПОРТАЖ. ЧАСТЬ ТРЕТЬЯ. СТАРТОВАЯ ПЛОЩАДКА УНИКАЛЬНОГО ПРОЕКТА15:20АЗЕРБАЙДЖАНСКИЙ РЕПОРТАЖ. ЧАСТЬ ВТОРАЯ. VINEYARD CHURCH. ГОЛОС ВЕЧНОСТИ15:11АЗЕРБАЙДЖАНСКИЙ РЕПОРТАЖ. ЧАСТЬ ПЕРВАЯ. КАРАБАХ. СТОЛИЦА ШУША16:36В Грузии отметят «Дни вина»12:53«ЛЕЗГИ РУШ» ХАЛКЬДИН МАНИДИН ГАФАР10:20İran hökuməti kütləvi iğtişaşlar qarşısında acizdir21:22Казахстан впервые определит линию госграницы с Туркменистаном на Каспии18:43MƏHƏMMƏD RZA ŞAH PƏHLƏVİ VƏ INQILAB RƏHBƏRI SEYID ƏLI XAMENEİ10:01İran nədən Azərbaycanın Ermənistana qarşı vətən müharibəsində daha aktiv mövqe tuta bilmir19:36США ничего не будет стоить восстановить Туркестан против России22:13Что же ждет человечество?16:59В Бурсе пройдет II Кинофестиваль тюркского мира «Коркут-Ата»14:57Организация тюркских государств: 13 лет сотрудничества и диалога17:19Росгазу остался единственный путь в Европу - Турция19:44Iran accused of massacre in South amid wave of protests19:19В Иране продолжается волна арестов на фоне масштабных протестов11:08İRAN PROFESSORUN YALAN VƏ İFTİRALARI20:30OXU AYƏSİNDƏ-AYNASINDA “HİCAB” MƏSƏLƏSİ19:50Член британской королевской семьи стала «лицом» дефиле турецкого модельера14:45Ustad Şəhriyar - İran və Azərbaycan arasında mədəni və ədəbi əlaqələrin qüvvətvericisi14:26واکاوی چرایی انتخاب روز بزرگداشتِ استاد شهریار، بعنوان روز ملی شعر و ادب پارسی14:16Смерть задержанной полицией нравов девушки привела к мощным протестам.14:06Контрнаступление под Харьковом, как фактор изменения хода войны10:57ЧВК Вагнера в Африке и других местах18:57The catwalk with a difference: adaptive fashion comes to Azerbaijan15:20Ceyhun Məmmədov: Müəyyən dini qruplar şəhid ailələri ilə işləməyə, onları öz adlarına çıxmağa çalışır.18:06Эрдоган и Алиев провели встречу в Самарканде17:42ПОЛОЖЕНИЕ о Международном конкурсе «ЛИДЕР НАРОДНОЙ ДИПЛОМАТИИ»17:351 августа 2022 года Ассамблея народов России объявила Международный конкурс «ЛИДЕР НАРОДНОЙ ДИПЛОМАТИИ»12:50Шанс на долгосрочное перемирие в Йемене минимален17:05В Туркменистане усиливают ограничения для женщин11:39В Баку обвинили Ереван в артобстреле приграничных районов20:57Российская система "Мир" в Иране18:28“XVIII-XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda əhalinin etnik tərkibi” adlı monoqrafiyası nəşr olunub.17:45НАТО объявляет "битву за Арктику"13:49МУЛЬТИКУЛЬТУРАЛИЗМ В АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ16:59В Азербайджане стартовали совместные с Турцией учения TurAz Qartalı-202214:29Salamankadan salamlar. Rəsulzadənin “Azərbaycan savaşı” (3-cü yazı)14:17Salamankadan salamlar “Azərbaycan” paneli. (2-ci yazı).14:04Salamankadan salamlar .Avqustun 31-i iranşünasların 13-cü Beynəlxalq Konqresi işə başladı. 1-ci yazı16:12Объявлен Международный конкурс «Лидер народной дипломатии»14:10Раскопки в Монголии пролили свет на историю государства Гёктюрков14:01В Грузии началась подготовка к празднику Тбилисоба18:00Победа 30 августа: поворотный момент в истории Турции18:38Храм Покрова Богородицы г. Ленкорани украсили новые иконы.18:22В православном храме Баку впервые было совершено богослужение на азербайджанском языке13:46Общение с иранцем идентична игре в шахматы13:37Avrasiya İttifaqı və Türk dilli dövlətlər birliyinin psixoloji portreti12:06İranlı ilə ünsiyyət şətrənc oyunu kimidir, yaxud iranlıların psixoloji portreti13:28Любовный-нелюбовный треугольник: Иран, Россия, США торгуются за персидскую нефть12:47Флаг Азербайджана водружен в центре города Лачин16:41Что на самом деле означает термин "тюрк" - сенсационное заявление ученых17:54Суицид, казахи, трансперсональная психология18:48Panzerkampfwagen IV немецких войск против советского Т-3421:49Впервые главой муниципалитета в Турции назначен член армянской общины15:25Исламская республика сможет в короткие сроки увеличить добычу на миллион баррелей в день15:14Цыгане-дом: бездомные, но у себя дома07:58Танец баруд – символ национального единства алжирского народа15:28Гагаузы — Санду: Мы не сепаратисты, это вам не нужна процветающая Молдавия12:40Царь Путин, «нацисты» румыны и предатель Додон. Главные темы последнего митинга в Гагаузии16:57«Сила Сибири — 2»: первое монгольское предупреждение11:44Саудовская Аравия планирует построить в Каракалпакстане крупнейшую в мире ветроэлектростанцию15:36Как кусочек шоколада влияет на ваш организм13:20Саудовская Аравия может потеснить Россию в Центральной Азии
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. İRANLI “alim”in 21 AZƏR haqqında, daha doğrusu 23 Azərdə dediklərindən.
  2. İRANLILARIN ƏKSƏRİYYƏTİNİN NİFRƏT ETDİYİ REJİMİN KÖLƏ MÜDAFİƏÇİSİ
  3. İRANIN REGİONUN GEOSİYASİ VƏZİYYƏTİNƏ RİYAKAR MÜNASİBƏTİ
  4. Зангезурский коридор: роль и значимость
  5. МВД Германии сообщило о росте числа сторонников «Граждан рейха»
  6. Западная пресса сообщает о двух десятках застрявших у Босфора танкеров
  7. Акция азербайджанских активистов на Лачинской дороге продолжается
  8. Спор о национальности Николая Коперника продолжается
  9. Президент Ицхак Герцог посетил черкесское селение в Израиле
  10. İrandakı indiki dünyəvi inqilabla 1978-79-cu illər antimonarxist inqilabın müqayisəsi
  11. Какова будет численность тюрков в 2050 году
  12. Излюбленная конно-спортивная игра кыргызов: кок-бору
  13. Как война сказалась на влиянии России в Центральной Азии
  14. Протесты экоактивистов на Лачинской дороге: в 3 вопросах
  15. WP: чат-бот ChatGPT на основе ИИ дает продуманные и развернутые ответы на разные запросы
  16. İranda türk fəallar İran dərsliklərinə etiraz olaraq Türkcə kitabçalar paylaşıb
  17. İSLAM İNQİLABI, SONRA NƏ
  18. Azərbaycanın müxtəlif təbəqələri tərəfindən Tehrana göndərilmiş nümayəndələrə teleqraflar.
  19. İRANDA TÜRK DİLİ
  20. İranın 20 Yanvar hadisələrini görməzliyi
  21. Alban monastırlarının ən gözəl nümunəsi - Xudavəng
  22. Mübarək Rəcəb ayının əməlləri
  23. Отчет миндиаспоры Израиля: российско-украинская война способствовала всплеску антисемитизма во всем мире
  24. "Аль-Арабия": за атаками на военные объекты в Иране стоит Израиль
  25. İran bizə nə edir?
  26. Иран без хиджаба
  27. Bayraktar TB2 – прорывные технологии 2023 года
  28. “Saya gəzdirmək” günü... Yəni qışın tən yarısıdır...
  29. Allaha inanmaqla Onu həyatın mənası halına gətirmək arasındakı fərq
  30. МИНИСТР ОБОРОНЫ ИЗРАИЛЯ ПРОВЕЛ ТЕЛЕФОННЫЕ РАЗГОВОРЫ С ГЛАВАМИ МИНОБОРОНЫ И ГОСПОГРАНСЛУЖБЫ АЗЕРБАЙДЖАНА
  31. Иранские СМИ: дроны-камикадзе, атаковавшие военный объект в Исфахане, в Иран доставили курды
  32. Почему РПЦ поддерживает войну за империю
  33. Казахстан построит под Ташкентом транспортно-логистический терминал
  34. В Белом доме заявили о беспрецедентном военном сотрудничестве РФ и Ирана
  35. Кто и зачем нанес удар по Ирану - и при чем здесь гиперзвуковое оружие
  36. Тель-Авив признал связь с ноябрьским ударом по иранской колонне в Сирии
  37. Бергман: атака в Исфахане была осуществлена «Мосадом»
  38. Этномузыкадин проект
  39. Министр: Страны выстраиваются в очередь для закупки турецких БПЛА
  40. İRAN TERROR AKTINDAN SONRA AZƏRBAYCANA QARŞI İDEOLOJİ FƏALİYYƏTİNİ GENİŞLƏNDİRİR
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Fevral 2023    »
B.e.Ç.a.ÇC.a.CŞB
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728 
ГАЛЕРЕЯ