Демонстрационный сайт » КОНФЕРЕНЦИИ » Salamankadan salamlar “Azərbaycan” paneli. (2-ci yazı).

Salamankadan salamlar “Azərbaycan” paneli. (2-ci yazı).

image
Solmaz Rüstəmova-Toqidi, Professor


Amerikalı iranşünas,  professor Janet Afari 1905-1911-ci illər İran Məşrutə inqilabı haqqında fundamental əsərin müəllifi olmaqla, hələ bu tədqiqatında İran inqilabına böyük diqqət yetirmiş “Molla Nəsrəddin” jurnalına ayrıca fəsil həsr etmiş, sonralar bu fəsil müstəqil əsərə çevrilmişdi.  Hazırda  kitab şəklində nəşr olunur. “Molla Nəsrəddin” jurnalına, təbii ki, daha çox İranla bağlı yazılara, bu ciddi maraq Janet xanımı  beynəlxalq konfranslarda dəfələrlə həmin mövzuda çıxışlara sövq etmişdi. Hələ 2000-ci ildə ABŞ iranşünaslarının öz təşkilatı - MESA-nın Florida ştatında  keçirilən növbəti konqresində isə Janet Afəri “Molla Nəsrəddin” haqqında ayrıca panel təşkil etmiş, Tadeuş Svyatoçovski başda olmaqla Amerika azərbaycanşünaslarının iştirak etdiyi bu panelə Bakıdan da alimlər dəvət olunmuşdu.  1997-ci ildən  Bakıdan tanıdığım Janet xanımın dəvəti ilə mən də bu konfransda “Molla Nəsrəddin”in Sovet dövrü haqqında məruzə ilə çıxış eləmişdim. Beləliklə, Janet xanımı bizim bu məşhur jurnalımızın xarici elmi dairələrdə əsl təbliğatçı hesab etmək olar. İranşünasların XIII beynəlxalq konqresində də təşkilatçısı olduğu paneldə həm  özü, həm də İrandan olan tədqiqatçı Zəhra Kazemi  məruzələrini “Molla Nəsrəddin” jurnalına həsr etmişlər.


    Salamankada başlayan beynəlxalq elmi məclisin elə ilk gününə təyin edilmiş və  “XIX-XX əsrlərdə Rusiya və Transqafqaz arasında  ədəbi və mədəni mübadilə” adlandırılmış panelə  onlayn vasitəsilə qoşulan Janet xanım  qonaqlarını  salamladıqdan və təqdim etdikdən sonra ilk sözü Nigar Gözəlovaya verir. “Bəhmən Mirzənin böyük kitabxanası Azərbaycan Əlyazmaları institutuna necə düşmüşdür" adlı  məruzəsində  Nigar xanım Qacarlar sülaləsini Çar Rusiyası, Cənubi Qafqaz və Azərbaycanla bağlayan şahzadə Bəhram Mirzə (Fətəli şahın nəvəsi, Abbas Mirzənin oğlu) və onun böyük ailəsi, eləcə də bu tarixi şəxsiyyətin Azərbaycan dilindəki əlyazmalarına haqqında danışır. Bəzi mübagisəli görünən məsələlərə aydınlıq gətirir. Məruzə slayd formatında görüntülərlə müşayiət olunur. Bu təqdimatın ən mühüm nöqtəsi, zənnimcə,  Bəhmən Mirzənin Qarabağdakı həyatı və Şuşadakı evinin işğaldan əvvəlki və sonrakı şəkillərinin müqayisəli nümayişidir.
   Paneldə iştirakçılardan əlavə 20-30 nəfər arasında dinləyici var. Bu,  yaxşı göstəricidir. Çünki eyni binada həmin vaxtda 11 panel işləyir və dinləyicilər əvvəldən seçdikləri məruzələrə qulaq asmaq üçün otaqları gəzməli olurlar. Janet xanım suallar hissəsini sona saxladığından Nigara və digər məruzəçilərə suallar verilmir.


  Daha sonra amerikalı gənc tədqiqatçı Kelsey Rise “Mirzə Ələkbər Sabir- həyatı və axirəti:....” mövzusunda olduqca maraqlı məruzə edir. Bizim üçün yeni bir söz deməsə də bəzi yanaşmaları fərqlidir. Burada qeyd edim ki, panelin başlığına çıxarılmasa da bütün məruzələrdə İran mövzusu əsas xətdir və Sabir haqqında böyük məhəbbətlə danışan Kelsi də diqqəti onun İranla bağlı satirik şerlərinin təhlilinə həsr edir. 2 dəfə Azərbaycan olmuş, bizim dildə bir az danışan bu gənc xanım olduqca səmimi, gülərüz, mehriban, ünsiyyətə tam açıq bir insandır. Məruzəsini Sabirin Azərnəşr tərəfindən 1922-ci ildə Bakıda nəşr olunmuş “Hop-hopnamə”si üzərində qurub. Bu kitabı ilk dəfə bizim Milli kitabxanada, daha sonra Prinston Universitetinin kitabxanasında görüb. Sabirin məhz Sovet dövrü daha geniş tanındığı və təbliğ olunduğu fikrindədir. Arada bir “proletar şairi” kəlməsini də işlədir. Məruzəsini Sabirlə bitirmir, 1941-ci ildə Sovet qoşunları ilə birgə İran Azərbaycanına daxil olmuş Sovet Azərbaycanı ziyalıları qrupunun yerli azərbaycanlı ziyalılar ilə əməkdaşlığından, xüsusilə Süleyman Rüstəmin bu sahədə fəaliyyətindən,  yeni “kəşf edilmiş”  Mirzə Əli Möcüzün satiralarına Sabirin təsirindən və s. bəhs edir.    
   Kelsidən sonra Janet xanım Afəri “Molla Nəsrəddin” və Transqafqazda iranlı diaspora icması” mövzusunda məruzəsini təqdim edir. Jurnal, onun naşirləri və əsas istiqamətləri haqqında ümumi məlumat verdikdən sonra Bakının neft mədənlərində işləyən, ən aşağı, ən hüquqsuz zümrə sayılan, istər İran məmurları, istər yerli sahibkarlar tərəfindən  hər addımda haqqı tapdalanan iranlı fəhlələrin acınacaqlı vəziyyətinin  “MN” jurnalı səhifələrində mütəmadi  və olduqca dəqiq əks olunduğunu vurğulayır. Məruzəçi jurnalın bu mövzuya, eləcə də ümumən İrana, Məşrutə inqilabına  böyük marağını onun naşirinin və ümumən o dövr Qafqazın yerli ziyalı-müsəlman mühitinin İrana bağlılığı ilə izah edir.
   Janet xanımdan sonra daha iki məruzəçi xanım onlayn vasitəsilə İrandan panelə qoşulurlar. Zəhra xanım Kazemi  “Molla Nəsrəddin” satirası və İran Məclisi” mövzusunda məruzə edir.  Əslində irəli sürülən fikirlərə görə çox ciddi tədqiqat sayıla biləcək bu məruzə, “MN” jurnalının İran Məclisi və xüsusilə onun İran Azərbaycanından olan üzvlərinə, eləcə də Təbriz Əncüməninə (Məşrutə inqilabın gedişində yaradılmış yerli özünüidarə qurumu) kəskin tənqidi münasibəti üzərində qurulub. “MN”-nin İranda qanun və konstitusiya anlayışlarının düzgün formalaşmadığı, “İran Konstitusiyası” planının dini anlayışlar və İran-islam mədəniyyəti ilə eyniləşdirildiyi, eləcə də ruhanilərin Parlamentdə aparıcı rolu və Təbriz Əncüməninin  fəaliyyətinin tənqid obyekti olması  kimi  fikirlər jurnalın gətirilən hər hansı iqtibas və nümunələrlə əsaslandırılmır. Məruzəçi son nəticədə “MN”-nin bütün bu arqumentlərini satirik şəkildə ifadə etməklə iranlıların Məclisi və Təbriz Əncümənini özlərinin “ümid evi” hesab etməkdə yanıldıqları kimi mövqeyini xüsusi  vurğulayır.  Bu ciddi təhlilin  doğurduğu sualları özüm üçün dəqiqləşdirirəm.
   Nəhayət sonuncu məruzə - İranlı tədqiqatçı Elham xanım Məlekzadənin “İran Tudə Partiyası və İranın Sovet İttifaqı ilə mədəni əlaqələri” mövzusunda çıxışının ümumiyyətlə informatik xarakter daşımaqla özündə bir sıra ziddiyyətli məqamları ehtiva etdirdiyi göz qabağındadır. Bir tərəfdən 1940-50-ci illərdə İranın yüksək hakim dairələrinin SSRİ ilə mədəni əlaqələr qurmaq üçün yaratdığı rəsmi qurumlar, onların İranın görkəmli elm, ədəbiyyat, incəsənət xadimlərindən ibarət üzvləri, Sovet səfirliyi və mədəniyyət naziri səviyyəsində yüksək dövlət məmurları ilə əməkdaşlığı haqqında məlumatlar verilir, digər tərəfdən yenicə yaradılmış İran Tüdə (Xalq) Partiyasının sanki bütün bu əlaqələrə yüksək təsir etmək imkanlarından  bəhs edilir. Məruzə çox ümumi mühakimələr üzərində qurulub.
   Məruzələr bitib, Janet xanım vaxtın azlığından diskussiyalar olmayacağını bildirərək panelə yekun rəy bildirmək üçün sözü mənə verir. Bu  panelin təşkilinə və bizləri dəvət etdiyinə görə Janet xanıma təşəkkür etdikdən sonra əvvəlcə məruzəçilərə nəzərdə tutduğum suallarımı verirəm. Qeyd edım ki, Janet xanımın təşəbbüsü ilə iştirakçılar öz məruzələrinin 3-5 səhifəlik xülasələrini tanış olmaq üçün əvvəlcədən mənə göndərmişdilər. Bu iş konfransın açılışına cəmi 1-2 gün qalmış görülsə də,  hər halda yol qabağı onlarla tanış ola bilmiş, ümumi təsəvvürüm yaranmışdı. Amma indi eşitdiklərim suallarımı xeyli artırıb. Təəssüf ki, bu haqda daha geniş yazmaq imkanım yoxdur. Amma ilk sualımı elə sonuncu məruzəçiyə verdikdə ilk xoşagəlməz məqam açıqlanır: SSRİ-nin əslində çox böyük ölkə - 15 respublikadan ibarət olduğu, və İranın da öz tarixi-mədəni ənənələri nəzərə alınarsa bu ölkənin konkret olaraq hansı Sovet respublikası ilə, hansı məsələlər üzrə, hansı tədbirlər keçirdiyinə dair konkret nümunələr göstərmək xahişimə Elham xanım heç bir cavab verə bilmir. Sovet Azərbaycanının, Orta Asiya sovet respublikalarının bu əlaqələr sistemində olub-olmadığı sualı da cavabsız qalır. Tudə partiyasının bu əlaqələrin yaranmasında və inkişafında təsirinə dair sonrakı suallarım və məruzəçinin müddəalarını təkzib edən arqumentlərim üzərində dayanmağa isə artıq ehtiyac görmürəm. İranlı xanım pərt olub, məruzənin ayrı-ayrı faktlar yığını olduğu, mövzunun tədqiq edilmədiyi kimi “təəssüfümün” arxasında duran qiyməti anladığı məlumdur.    
   Amma daha ciddi mükalimə hələ qabaqda - Zəhra Kazemi ilə imiş. Zəhra xanımın məruzəsində bir neçə məqamlara, o cümlədən “MN” jurnalının İran məclisi və Təbriz Əncüməni haqqında əsas  fikirlərinə diqqət çəkirəm. Daha sonra “Molla Nəsrəddin” deyərkən hər halda ümumən bir məcəllədən söhbət getdiyi nəzərə çatdırmaqla, Zəhra xanımdan xahiş edirəm  ki, bu səviyyədə ciddi tənqidi fikirlər söyləmiş konkret müəlliflərin 1-2-nin adlarını çəksin. Elham xanımdan fərqli olaraq, Zəhra xanım guya nəsə desin, amma mən  sualımı təkrar açıqladıqdan sonra   nəhayət etiraf edir ki,  cavab verməyə çətinlik çəkir. Bununla belə  dayanmır, sualımı hər halda "cavablandırmağa" çalışır. Əvvəlcə bu müəlliflərin yəqin ki, "iranlı" olduqlarını, mənim israrla “ad” istəyimdən sonra isə, mümkündür ki, “iranlı” olmadıqlarını bildirir, daha sonra “Əzim Əzimzadə, Sabir” adlarını çəkir. Bu “adların” kimliyini ona anladandan sonra da nələrsə deyir. Ona “kömək” etmək istəyirəm və “iranlı” olmayan, lakin həmin dövr İran Məclisinə dair ən ciddi təhlil-tənqidi məqalələrin konkret bir müəllifini – “İrane-nou” qəzetinin təsisçisi Məhəmməd Əmin Rəsulzadəni tanıyıb-tanımadığını soruşuram. Deyir ki, tanıyır, amma indi “MN”-dən danışdığı üçün dərinə  getmək istəmir. Mən də əgər bu mövzu üzərində təhqiqatını davam etdirərsə “MN” jurnalı və “İrane-nou” qəzetinin Cənubi Qafqazdan olan azərbaycanlı müəlliflərinin İran Məclisinə dair fikirləri arasında bir paralel aparmağı təklif edirəm.  Susur. Bu xanımın nəinki İran məclisinin aynası olmuş "İrane nou"qəzeti, deyəsən heç "MN" jurnalını belə oxumadığı aydın olsa da onun inadı qarşısında hər halda öz əsas sualımı vermək istəyirəm. “Molla Nəsrəddin”in İran məclisi, Təbriz Əncüməni, İran azərbaycanlılarının İran məclisindəki rolu, və ümumən İran və Məşrutə inqilabı mövzusuna bu qədər dərin marağının, eləcə də  Parlamentarizm və İran Məclisi haqda bu qədər sərt, tənqidi fikirlərinin  haradan qaynaqlandığını soruşuram. Və burada Zəhra xanımın dili açılır, necə açılır. Ən qısa şəkildə: çünki İran onların, yəni molla nəsrəddinçilərin və cənubi qafqazdakı əhalinin vətənidir, bu ölkə onlara doğmadır, Mirzə Cəlil naxçıvanlı idi, atası İrandan gəlmişdi və Naxçıvan da İranın bir parçası idi və s., və s. Təşıkkür edərək, “aydındır” deyib bu xanımın sözünü kəsmək, deyilənlər haqda öz fikirlərimi bildirmək istəyirəm, ilk dəqiqələrdə alınmır.


Narahatlığı üzündən görünən Janet xanım söhbətə qarışmalı olur, iranlı həmkarını susdurur və mənə "davam etməyi" buyurur. Bu “Zəhra xanım” məsələsinə daha qayıtmayaraq ümumən eşitdiyim bütün məruzələrdə yanlış bildiyim (çıxışımı daha rahat olsun deyə farsca edirəm,  iranşünasların konqresi ingilis dilli olsa da fars dili də  qəbulediləndir) bir məqama diqqət çəkirəm. Bu zaman  “iştibah” – “səhv” kəlməsini işlədirəm, və hiss edirəm ki, dinləyicilər son dərəcə diqqət kəsiliblər. 
      Əvvəlki məruzələrdə də (iranlı xanımlardan başqa Janet Afərinin özünü   və qismən Kelsi Risi də nəzərdə tuturam) “Molla Nəsrəddin” jurnalının İran azərbaycanlılarının irsinin bir hissəsi olduğu müddəasından tutmuş, Sabirin İrana həssas münasibətinə dair fikirlərin kökündə  hər iki Azərbaycanın İranla müştərək tarixi olduğu faktı danılmadan, hər halda sözü gedən dövrdə - XIX-XX əsrin əvvəllərində artıq Qafqaz Azərbaycanının və bu məkanda yaşayan azərbaycanlıları öz cənublu soydaşlarından fərqləndirməyin zəruriliyini vurğulayıram. 100 ilə yaxın bir dövrdə Rusiya imperiyasının bir tərkib hissəsi olmaqla bu ölkədən və onun vasitəsi ilə Qərbdən gələn qabaqcıl, demokratik, inqilabi fikirlərə daha açıq olan Qafqaz azərbaycanlı ziyalısı artıq yeni tip düşüncə daşıyıcısıdır. “Molla Nəsrəddin” də heç bir halda “İran hadisəsi” deyildir. Məruzələrin mövzusu İranla bağlı olsa da, bu jurnalın yalnız İran deyil, Rusiya inqilabı və Osmanlıda  “gənc türklər” hərəkatına da eyni dərəcədə diqqət göstərdiyi, ümumən bütün Şərq dünyasına və müsəlmanların ictimai, siyasi, mədəni durumuna, İslam dinindən başlamış, Azərbaycan dili məsələsinə qədər çox geniş mövzular  qaldırdığı və insanları düşünməyə vadar etdiyi üçün “Molla Nəsrəddin” bu qədər şöhrət qazanmış və geniş arealda tanınmışdır. Bu jurnalı elmi gündəmə gətirdiyi üçün və ümumən onunla bağlı bütün tədqiqatlarına görə Janet xanım Afəriyə bir daha, həm də Azərbaycan alimi kimi təşəkkürümü bildirirəm. Bu sözləri  geriyə boylanaraq , ekranda Janet xanıma birbaşa müraciətlə deyirəm. Janet xanım sakit, zənnimcə bir qədər gərgin  təbəssümlə cavab verir. Mənim çıxışım boyu Janet xanımın reaksiyasını müşahidə edən Nigarın qənaətinə görə bu gərginliyə səbəb  mənim sərt rəyimdən  deyil, dəvət etdiyi iranlı xanımların bu qədər hazırlıqzıs olduqlarından qaynaqlanır.   


    Daha sonra Kelsinin Sabirlə bağlı bəzi fikirlərinə də münasibət bildirirəm, onun hələ öz vaxtında "MN"- dəki satiraları ilə kifayət qədər tanındığı,"Hophopnamə" hələ Sovetlərə qədər Abbas Səhhət tərəfindən nəşr edildiyi, Sabir satirasının hədəflərinin çox geniş olduğu, və nəhayət, Sovet  Azərbaycanında həqiqətən ona çox yüksək qiymət  verilməsində, ilk abidənin məhz Sabirə qoyulmasında  müəyyən qədər ideoloji baxımdan faydalanmaq  məqamının da varlığı nəzərə alınmaqla Sabirin bununla belə hətta Sovet dövrü də heç də "proletar" deyil, məhz "milli" şair kimi geniş tədqiq edildiyini vurğulayıram. Kelsi başının hərəkəti və gülər üzü  ilə mənimlə tam razılaşdığını bildirir. 
  Çıxışımı Nigarın  məruzəsinə münasibətlə bitirirəm. Belə ki, Qacarlar nəslinin öz taleyini Rusiya İmperiyası və Qafqaz Azərbaycanı ilə bağlamış bir qolu - Bəhmən Mirzənin və onun məşhur hərbçi övladlarının timsalını   həm də İran və Qafqaz Azərbaycanı məsələsində yuxarıdakı müddəalarıma konkret nümunə kimi gətirirəm.  Bəhmən Mirzə Qacarın oğul və nəvələrindən 18 nəfərin  Rusiya ordusunda xidmət etməklə ən yüksək  rütbələrə  yüksəlməsi, daha sonra Azərbaycan Cümhuriyyəti ordusunun təşəkkülündə iştirakı  artıq İrandan qoparaq  yeni bir statusda azərbaycanlı obrazının yaranmasının göstəricisidir. Digər misallar da çəkməklə  artıq bizim Azərbaycanın mövcudluğu ilə barışmaq vaxtının çoxdan yetişdiyini elmi şəkildə əsaslandırıram. 


     Sonra  Bəhmən Mirzənin Rusiya təbəəliyinə keçərkən vaxtilə öz yeni iqamətgahı üçün Qarabağı seçdiyini, burada  özünə yurd saldığını vurğulamaqla dinləyicilərdən bayaq Nigar Gözəlovanın  təqdimatında bu tarixi şəxsiyyətin Şuşadakı evinin erməni işğalından qabaqkı  və erməni vandalları tərəfindən tamamilə dağıdılmış şəkillərini bir daha göz önünə  gətirməyi xahiş edirəm. “İndi Şuşa azaddır. Azərbaycan ordusu Qarabağın bu tarixi paytaxtını düşməndən təmizlədi və Azərbaycan dövləti bütün digər tarixi abidələr kimi Bəhmən Mirzənin də Şuşadakı evini bərpa və abad edəcəkdir” – qənaətimi bildirirəm və hamını Şuşaya dəvət edirəm. 
     Janet xanım panelə yekun vurur, mənə məruzələrə bu qədər ciddi və dərindən yanaşdığım üçün xüsusi təşəkkür edir və paneldəki iştirakçılara   Azərbaycandan gəlmiş qonaqlar - mənimlə Nigarın elmi fəaliyyəti haqqında  yenidən, daha ətraflı məlumat verir. Bu təkrar təqdimatı bir daha panelin həqiqətən “Azərbaycan” adı ilə keçdiyinin təsdiqi kimi qiymətləndirirəm.  


   Lakin azərbaycanlı qonaqların çıxışlarının oyatdığı ən maraqlı məqam hələ qabaqdaymış.  Belə ki, yüksək və nikbin notda yekun nitqləri bitər-bitməz dinləyicilərin arasından bir qadın az qala gözü yaşlı mənə yaxınlaşaraq “İcazə verin sizi bağrıma basım, Şuşadan, Qarabağdan danışarkən elə bil bacımı, doğmamı dinləyirdim” deyir və qucaqlayır. Məlum olur ki, 83 yaşlı Fatimə xanım Sövdavar Fərmanfərmaiyan  Bəhmən Mirzə Qacarın nəslindəndir,  anası tərəfdən isə Cavanşirlərdəndir. Öz soy-kökünü yaxşı bilən bu xanım 2 dəfə Azərbaycana gəlib, öz qohumlarını tapıb, Şəkiyə gedib, təbii ki, Qarabağa, Şuşaya qalxa bilməyib. Bəhmən Mirzənin məzarının Bərdədə olduğundan  xəbəri var, amma oranı da ziyarət edə bilməyib. Son illər isə Bakı ilə əlaqəsi sanki kəsilib, qohumu Çingiz Qacarın sağ olub-olmadığını soruşur və vəfatı xəbərindən kədərlənir. Amma indi, bu paneldən çox böyük impuls aldığını və əgər səhhəti imkan verərsə mütləq Azərbaycana gəlmək və Şuşaya  getmək arzusunu bildirir.
   Beləliklə, İran və “Molla Nəsrəddin”lə başlanan panel Azərbaycan və Şuşa ruhiyyəsi ilə başa çatır...
Amma konqres öz işini davam etdirir.
   İzləyin...
ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
08:22“AĞILLI” ADAMLARIN AĞILSIZ İDDİALARI07:48Соглашение по морским зонам: вклад в суверенитет Турции и Ливии18:25İranda dünyəvi inqilab16:12Ташкент готовится к ярмарке «Туризм на Шелковом пути»15:20Ильхам Алиев: Баку отвечал и продолжит отвечать на любые антиазербайджанские шаги11:44В Турции началась сборка прототипа отечественного военного самолета12:40Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi-ənənəvi kökləri varmı... (2-ci yazı)12:07یادداشت ولایتی درباره مسائل اخیر بین ایران و جمهوری آذربایجان: من هم یک آذری هستم11:57В Баку состоялся праздник в честь святого архистратига Божия Михаила и всех небесных сил бесплотных - престольный день13:03Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi-ənənəvi kökləri varmı... (I yazı)12:21FİRUDİN İBRAHİMİ MÜASİR TƏDQİQATLAR KONTEKSTİNDƏ12:01Xamenei nə türkdür,nə də farsdır17:18США вернулись к покорению Луны16:52Iran hakimiyyəti bəhailəri casus elan edib16:37Возможен ли мир в Украине?13:01Почему Иран против Зенгезурского коридора16:54Если у деспота есть его гнёт, то у угнетаемого есть Бог16:40İranda türklərə qarşı ayrı-seçkilik17:52“İran xərab şod...”22:47KÖLƏ SƏDAQƏTİ18:25ارتباط با یک ایرانی مثل یک بازی شطرنج است18:18Мнение других – что это означает?18:10“Məhkum qadınlara dəstək tədbirləri” layihəsi çərçivəsində tədbir keçirilib.14:43Tehran hakimiyyəti Azərbaycanla münasibətlərini fars-türk deyil, türk-türk müstəvisində formalaşdırır14:28“Dəyərlərimizi Unutmayaq” adlı sənədli filmin təqdimatı keçirilib14:25“Günahsız qan” sənədli filminin ilkin təqdimatı baş tutub.19:428 noyabr 2022-ci il tarixində İrandakı etirazlarla bağlı məlumat18:35Президент Ирана предупредил об угрозе «гибридной войны» против страны18:23İRAN SAYTI CƏNUBİ AZƏRBAYCAN SİYASİ TƏŞKİLATLARI HAQQINDA16:29Şuşa Azərbaycan xalqının milli təfəkkürünü, mədəniyyətini, tarixini özündə təcəssüm edən məkanlardan biridir16:18Bu gün Katolik Kilsəsi Romada Lateran Bazilikasının (kilsəsinin) təqdis edilməsi gününü qeyd edir.15:04Елена Косолапова: Зачем уезжать из Баку, где тебя любят и ценят16:12Террористы РКК контролируют 80% наркотрафика в Европе14:48Nə monarxiya, nə teokratiya, ancaq demokratiya16:11Radif Mustafayev: ученый и воин карабахской войны15:54«Культурной столицей тюркского мира» станет туркменский город Анев15:45Как агенты влияния Запада руководят российскими университетами17:34Açıq və gizli niyyətli İran17:28İran ruhanisi ölkədə siyasətin dəyişməsi ilə bağlı referendum keçirilməsini tələb edib11:41Шушинская декларация является вершиной отношений между Азербайджаном и Турцией19:10Iranda dünyəvilik inqilabı11:28В Анкаре пройдет конференция "Победа в Карабахе: Обретшая свободу историческая Родина"11:14İranın xarici siyasətindəki "din"14:54Начались учения воинских частей Сил специального назначения на южных границах Азербайджана– ВИДЕО14:49İran xüsusi xidmət orqanının nəzarəti altında yaradılmış qanunsuz silahlı birləşmə ifşa edilmişdir14:29XTQ-nin Azərbaycanın cənub sərhədində təlimi başlayıb( Video)20:11Беспилотная зона: Турция построит на Украине завод по производству дронов17:27Культурная депрессия14:08Южный Кавказ как новое поле борьбы Запада и России12:54ÖMƏR FAİQ NEMANZADƏ – 15009:01NASA опубликовало «улыбку» Солнца13:28“TÜRK DÜNYASI- 2040 VİZİONU”. Məqsədlər, gözləntilər, reallıqlar...01:43LƏZGİ QIZI - ЛЕЗГИ РУШ20:46Вступление Швеции и Финляндии в НАТО и роль Турции20:35Президент Эрдоган принял министра обороны Израиля Бени Ганца20:01Учащиеся бакинской средней школы №175 посетили католический приход святого Иоанна Павла II.16:26Блицвизит Ильхама Алиева в Грузию может оказаться историческим16:14ANA DİLİ,YOXSA HƏMŞƏRİ VƏZİR20:25Амбициозный прагматик Риши Сунак возвращается, чтобы возглавить тори19:58SEPAH-ın azərbaycanlılara hədə və məsləhətləri haqda bir neçə söz19:41İranın daxili "düşmənləri" kimdir?16:55ПРОВЕДЕНИЕ ЦЕНТРАЛЬНО-АЗИАТСКИХ ИГР БУДЕТ ВОЗОБНОВЛЕНО16:34İrandakı narazılıqlara Azərbaycanı səbəbkar kimi görən Rusiya ekspertləri14:05Единый тюркский алфавит и политическая субъектность13:54Тюркские государства обсуждают в турецкой Бурсе создание единого алфавита10:43Главы Азербайджана и Турции открыли новый международный аэропорт в Зангилане23:11Şərqşünas-alim Əkrəm Rəhimlinin 90 illiyi qeyd edilib22:39Аэропорт в Зангилане, который откроют Эрдоган и Алиев, построен за 1,5 года13:20Iranın Azərbaycandakı səfirliyinin bəyanattı16:35İranın ümumdövlət siyasəti bütün istiqamətlərdə fiaskoya uğrayıb...20:35Lənkəran şəhərində Fövqələqdəs Məryəm Ananın Örpəyi şərəfinə kilsə bayramı qeyd edilib20:26В Ленкорани, отметили храмовый праздник в честь Покрова Пресвятой Богородицы.16:13"Я вижу мертвецов". Почему многие из нас верят в призраков15:10Россия поддержит инициативу Казахстана по продвижению русского языка в СНГ19:36Белоруссия и Молдавия — новый фронт в украинском конфликте?19:20Глобальная архитектура безопасности должна формироваться заново21:47FARSLAR MİLLƏT,İRANIN DİGƏR XALQLARI QÖVMDÜRLƏR\ETNİKLƏRDİRLƏR15:48ƏMİRƏLİ TİHİRCALVİ (Ləzgi şairlərinin Azərbaycan dilində yaradıcılığı)18:41Протесты в Молдове обостряются18:33Израиль и Ливан поделили морские газовые месторождения
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. ارتباط با یک ایرانی مثل یک بازی شطرنج است
  2. В Баку состоялся праздник в честь святого архистратига Божия Михаила и всех небесных сил бесплотных - престольный день
  3. İRAN SAYTI CƏNUBİ AZƏRBAYCAN SİYASİ TƏŞKİLATLARI HAQQINDA
  4. Возможен ли мир в Украине?
  5. Елена Косолапова: Зачем уезжать из Баку, где тебя любят и ценят
  6. “Məhkum qadınlara dəstək tədbirləri” layihəsi çərçivəsində tədbir keçirilib.
  7. Президент Ирана предупредил об угрозе «гибридной войны» против страны
  8. Мнение других – что это означает?
  9. KÖLƏ SƏDAQƏTİ
  10. Tehran hakimiyyəti Azərbaycanla münasibətlərini fars-türk deyil, türk-türk müstəvisində formalaşdırır
  11. Bu gün Katolik Kilsəsi Romada Lateran Bazilikasının (kilsəsinin) təqdis edilməsi gününü qeyd edir.
  12. “AĞILLI” ADAMLARIN AĞILSIZ İDDİALARI
  13. Если у деспота есть его гнёт, то у угнетаемого есть Бог
  14. Şuşa Azərbaycan xalqının milli təfəkkürünü, mədəniyyətini, tarixini özündə təcəssüm edən məkanlardan biridir
  15. 8 noyabr 2022-ci il tarixində İrandakı etirazlarla bağlı məlumat
  16. “İran xərab şod...”
  17. Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi-ənənəvi kökləri varmı... (I yazı)
  18. İranda dünyəvi inqilab
  19. “Dəyərlərimizi Unutmayaq” adlı sənədli filmin təqdimatı keçirilib
  20. Почему Иран против Зенгезурского коридора
  21. Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi-ənənəvi kökləri varmı... (2-ci yazı)
  22. Iran hakimiyyəti bəhailəri casus elan edib
  23. “Günahsız qan” sənədli filminin ilkin təqdimatı baş tutub.
  24. İranda türklərə qarşı ayrı-seçkilik
  25. В Турции началась сборка прототипа отечественного военного самолета
  26. یادداشت ولایتی درباره مسائل اخیر بین ایران و جمهوری آذربایجان: من هم یک آذری هستم
  27. США вернулись к покорению Луны
  28. Xamenei nə türkdür,nə də farsdır
  29. FİRUDİN İBRAHİMİ MÜASİR TƏDQİQATLAR KONTEKSTİNDƏ
  30. Ильхам Алиев: Баку отвечал и продолжит отвечать на любые антиазербайджанские шаги
  31. Ташкент готовится к ярмарке «Туризм на Шелковом пути»
  32. Соглашение по морским зонам: вклад в суверенитет Турции и Ливии
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Декабрь 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 
ГАЛЕРЕЯ