OXU, GÖZƏL!

image
Сeyran bala
– Neçә çörәk istәyirsәn, ceyran bala? – Çörәksatan qocanın xırda, mehriban gözlәri güldü.
– Üç dәnә, – balaca Şövkәt başını aşağı dikdi. Çörәyi alıb qaça-qaça Mirzə Fәtәlidәki evlәrinә sәmt aldı. Son vaxtlar onu tez-tez belə çağırırdılar. Sən demә, evin içindә öz-özünә oxuduğu “Ceyran bala” mahnısının sәdaları hәrdәnbir açıq pәncәrәdәn süzülüb qonşu evlәrә yayılır, yoldan ötәnlәrin addımlarını yavaşıdırdı.
Bir dәfә o, evdә tək idi. “Qarabağ şikәstәsi”ni zümzümә edә-edә kitablarını yığışdırırdı. Muğam onu elә cәlb elәmişdi ki, dünyadan xәbәrsiz halda zәngulә vururdu. Özünü Xan Şuşinskiyә bәnzәdirdi. Onu yamsılaya-yamsılaya muğamın “Ölürәm...” hissәsindә özünәmәxsus xallar vurdu. Birdәn hәyәtdәn alqışlar eşidildi. Pәncәrәdәn boylananda beş-altı qonşunun , bir neçә tanyımadığı adamın ona baxıb әl çaldıqlarını görәndә qızardı. Mәhәllә uşaqları da onların arasında idi. O, utandığından bir xeyli küçәyә çıxa bilmәdi.
Feyzulla kişi fәhlә olsa da, musiqini sevәn, onu qiymәtlәndirәn adam idi. Arvadı Hökumәnin orkestrdә tar çalmasına da çox adi baxırdı. Hökumә evdә tarını dillәndirәndә hamı әtrafına yığışıb onu dinlәyәrdi. Altı uşağın içindən Әlәkbәrә tar, Paşaya qaval çalmağa mәhәbbәti da onun tarı oyatmışdı. Feyzulla kişinin yaxşı sәsi vardı. Hәrdәn evdә bәrkdәn oxuyardı.
– Bircә arzum var, Şövkәt böyüyәndә gözәl müğәnni olsun, – deyәrdi.
O, hәssas ata qәlbi ilә hiss edirdi ki, Şövkәtin qeyri-adi sәsi var, bu, Allah vergisidir.
1938-ci ildә “Qarabağ şikәstәsi” Şövkәtin ifasında ilk dәfә böyük sәhnәdә – Opera Teatrında sәslәndi. Bәdii özfәaliyyәt kollektivlәrinin baxış müsabiqәsinin yekun konsertindә gәnc qızın oxuduğu muğam Bakının musiqi hәyatında böyük hadisә oldu. O gecә tamaşaçılar üç istedad kәşf etdilәr: Şövkәt Әlәkbәrovanı, Fatma Mehrәliyevanı vә Gülağa Mәmmәdovu.
Bu yeniyetmәlәrin böyük sәnәtә gәlişinә isә Üzeyir bәy, Bülbül, Səid Rüstəmov, Ağasәlim Manaflı kimi qayğıkeşlәr şәrait yaratdılar. Konsertin sәhәrisi Şövkәt Әlәkbәrova Üzeyir Hacybәyovun dəvәti ilә filarmoniyanın xorunda solist kimi çıxış etmәyә başladı.
Nolar, ağlamayın...
Tehranın teatr salonlarından birinin hәndәvәrindә sәhәrdәn tünlük idi. Adamlar dәstә-dәstә toplaşıb nәyi isә müzakirә edirdilәr. Bayaqdan otelin pәncәrәsindәn aşağını seyr edәn Şövkət dә bilmәyib aşağı düşdü. Yanından ötәn gәnc qızdan xәbәr aldı:
– Xeyir ola, camaat bura niyә yığışıb?
– Axşam Azәrbaycan maralının konserti olacaq, – qızın şirin cәnub lәhcәsi vardı.
– O kimdir elә? – Özünü bilmәmәzliyә vurdu.
– Şövkәtdir dә, tanımırsan? – qız məzəli halda cavab verdi.
Şövkәt saata baxdı: konsertin başlanmasına düz yeddi saat qalırdı.
... Axşam konsert salonunda iynә atsaydın, yerә düşmәzdi. Cәrgәlәrin araları da adamla dolu idi.
Onun hәr mahnısı gurultulu alqışlarla qarşılanırdı. Birdәn kimsә:
– Bir ‘Qatar” oxusana... – deyә sәslәndi. Yerdәn bu fikri müdafiә etdilәr.
Şövkәt “Qatar”ı başladı, nә başladı. Bir xallar vurdu, bir zәngulәlәr ötdü! Әl çalan kim, “Sәsinә qurban olum”, – deyә qışqıran kim, müğәnninin üstünә gül yağdıran kim. Şövkәt oxuya bilmirdi. Onu tamaşaçıların göz yaşları kövrәltmişdi. Qәhәrini heç cür boğa bilmirdi. Zalı sakitlәşdirmәk istәdi:
– Nolar, ağlamayın, oxuya bilmirәm, – dedi vә sәsi qırıldı. Lakin zal sakitlәşә bilmirdi. O gün dә, sonrakı günlәr dә Cәnubi Azәrbaycanın şәhәrlәrindәn axışıb Tehrana gәlәn minlәrlә tamaşaçı üçün Şövkәt parçalanmış Vәtәnin bir rәmzi idi.
Toyxanada oxumuram
Qapıda yaşlı bir qadın dayanmışdyı. Sözlü adama oxşayırdı.
– Keçin içәri, – deyә Şövkәt onu evә dəvәt elәdi.
Qadın stulda oturub çәkinә-çәkinә sözә başladı:
– Şövkәt xanım, şәnbә günü oğlumun toyudur. İstәyirik sizi dəvәt edәk.
– Mәn toyxana müğәnnisi deyilәm, bacı. – O, bacardığı qәdәr mülayim danışmağa çalışdı.
– Xәrci nә qәdәrdirsә, deyin, – qadın şaşırdı.
– Xәrc söhbәti deyil, mәn ancaq sәhnәdә oxuyuram. – Bu sözlәri bir qәdәr sәrt dedi.
Qadın heç nә demәyib qapıya yollandı. Çıxarkәn:
– Xәtrinizә dәydimsә, bağışlayın, – dedi. Sonra isә әlavә elәdi:
– Yoldaşımla әhd elәmişdik ki, uşağın toyuna sizi dәvәt edәk.
Son sözlәr Şövkәti kövrәltdi.
– Ünvanı söylә, bacı, – dedi.
Toyda Şövkәt xanım:
– Mәn Hәlimә xanımın rәfiqәsiyәm, oğlunun toyunu tәbrik etmәyә gәlmişәm – deyib içәri keçdi.
Bircә anın içindә toyxanada canlanma yarandı. Belә bir qonağın gәlişi әsl bayram idi. Bәylә gəlinin, qonaqların üzündәn bәxtiyarlıq yağırdı. Hәlimә minnәtdarlıq dolu gözlәrini müğәnnidәn ayıra bilmirdi.
“Oyadar xәlqi әfqanım”
Dünyanın bәlkә dә әn gözәl, әn әzablı sevgisi haqqında әn gözəl mahnı gecәnin qaranlığına hәzin bir kәdәr gәtirirdi. Cahangir Cahangirovun “Füzuli” kantatasından “Mәni candan usandırdı” hissәsini müğәnni elә ürәkdәn, elә yana-yana oxuyurdu ki, elə bil Füzuli yanğısı onun qәlbindәn, içindәn, duyğularından, narahat hәyatından keçirdi. İliyә işlәyәn bu doğma sәsin içindә әrimәk, onun melodiyasına qәrq olmaq, onun tilsiminә düşmәk, adi, dünyәvi qayğılardan uzaqlaşıb sevdanın әzablı şirinliyinә dalmaq necә dә gözәl idi.
Şövkәt Әlәkbәrova ekranda oxuyurdu. İllәrin sәrt, amansız külәyi onu çox dәyişmişdi, gәncliyini әlindәn almışdı, amma sәsinә gücü çatmamışdı. Heç kәsә bәnzәmәyәn, min sәsin içindәn asanlıqla seçilәn sәsi on il, iyirmi il әvvәlki kimi mәlahәtli, ürәyәyatımlı idi. Sәs hәmin sәs idi, amma müğәnni hәmin deyildi. Ona baxa-baxa bəzi adamların insafsızcasına dediyi “Artistlәrin nә dәrdi var? Ömrü boyu çalıb-oxuyurlar. Hәmişә cavandırlar” – sözlәrinin soyuqluğunu hiss edirdim. Ömrü boyu gözəlliyini, təravətini, səhnə mədəniyyətini qoruyub saxlamış böyük müğənnini övlad dərdi – həyatdan vaxtsız getmiş qızının dərdi necə də dəyişmişdi. Bu dərd onun həyat eşqini əlindən alsa da, musiqi dili ilə qəlbindəki həyəcanları dinləyicilərə çatdırmaq şövqünə gücü çatmamışdı.
Onun məktəbi
Şövkәt Әlәkbәrova Azәrbaycan xalq artisti adına 1959-cu ildә layiq görülüb. Lakin xalqın istəkli müğәnnisi olduğunu o, bu ad olmadan da sübut edib. Әlli ildәn artıq müddәt әrzindә oxuduğu “Kürdün gözәli", “Gül açdı”, “Qaragöz”, “Yar gәldi”, “Yaxan düymәlә” kimi xalq mahnıları ilә o, Azәrbaycanı ev-ev, qәlb- qәlb gәzib. Onun “Qatar”ı, “Segah”ı, “Qarabağ şikәstәsi”, “Şahnaz”ı ürәklәri fәth edib. Dodağından süzülәn “Dәrәlәr”, “Ağ çiçәk”, “Bir könül sındırmışam” kimi mahnılar elә sәnәtkarlıqla ifa olunub ki, başqa müğәnnilәr onları oxumağa ürәk elәmәyib.
Onun böyüklüyünü, sәsinin gözәlliyini dövrümüzün bütün görkәmli sәnәtkarları etiraf edib. Rübabә Muradova ona nәvazişlә “Mәnim böyük müğәnnim” deyә müraciәt edәrdi. Bu, elә-belә, gәlişi gözәl sözlәr deyildi. Sәnәt yoldaşlarına qarşı hәddindәn artıq tәlәbkar, hәtta qısqanc olan Rübabә xanım onun böyüklüyünü qәbul etmişdi. “Leyli vә Mәcnun” operasında oynanılmış Leylilәrin әn gözәl, әn mәharәtli ifaçısı kimi ad qoyub getmiş müğәnni sağlığında deyәrdi:
– Bu rolu bircә Şövkәtә güzәştә gedәrәm. Bilirәm ki, ona çatmaq asan olmayacaq.
Lakin onun xoşbәxtliyindәn Şövkәt Әlәkbәrova opera teatrında çıxış etmәk barәdә uzun illәr boyu ona edilәn bütün tәkliflәri rәdd etdi.
O, böyük bir mәktәb yaradıb. Professional ifaçılıq vә yüksәk sәhnә mәdәniyyәti mәktәbi. Dәbdәbәli paltarlarını nümayiş etdirәn, sәhnәdә әzilib-büzülәn, qol tutub oynayan, yaşına yaraşmayan hәrәkәtlәr edәn müğәnnilәrdәn onun fәrqi onda olub ki, tәbii gözәlliyi, sadәliyi vә әfsunedici sәsi ilә tamaşaçı qazanıb. Oxuyanda yalnız lirik Mәni, mahnının obrazı, musiqinin melodiyalılığı haqqında düşünüb. Onun yaradıcılığı Azәrbaycan mahnı sәnәtinin 50 illik salnamәsidir. Oxuduğu yüzlәrcә mahnı, muğam, tәsnif vә romanslarla musiqimizi zәnginlәşdirib, ona öz tәkrarolunmaz, unudulmaz töhfәlәrini verib.
Hәr dәfә onun sәsi eşidilәndә, gözәl ifası sәslәnәndә, dodaqlarımıza tәbәssüm qonur. “Oxu, gözәl”, – deyә qeyri-ixtiyari pıçıldayırıq. O da oxuyur. Elә bil Sәmәd Vurğunla Sәid Rüstəmov bu mahnını Azәrbaycan gözәli Şövkәt Әlәkbәrovanı nәzәrdә tutub yazıblar.
Oxu gözәl, oxu gözәl, qoy sәsin,
Ürәyimdә kaman kimi titrәsin.
Sәdaqәt Kәrimova,
“Azərbaycan qadını”, N5, 1997
ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
21:13"Неделя турецкой кухни" в мире20:45Азербайджанский Шамахы избран «Туристической столицей тюркского мира»20:22Фестиваль TEKNOFEST вызвал большой интерес у жителей и гостей Баку19:26"İlahiyyatçılar üçün ərəbcə-azərbaycanca lüğət" işıq üzü görüb19:19ALLAH ALİ ŞƏXS VEDA ƏDƏBİYYATINDA AŞAĞIDAKI KİMİ TƏSVİR EDİLİR...!18:32Vətəndaş cəmiyyətləri də “Konflikt və post-konflikt ölkələrin media şəbəkəsi”nə qoşulur22:03Media tərəfsiz, qərəzsiz və obyektiv ola bilərmi? - Təcrübəli jurnalistlərin baxışı21:33Башня Бурана - историческая достопримечательность севера Кыргызстана21:22Об отношении Турции к политике расширения НАТО11:06Azərbaycan-İraq Mədəni Əlaqələr İB-nin “Yalnız İrəli” filminin İctimai baxışı və Təqdimat Mərasimi22:47Россия впервые за войну в Сирии атаковала израильский истребитель – почему?19:01САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ ХХI ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) ЧАСТЬ II18:37САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ XXI ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) Часть I11:32ATİB-in ÜMUMİ YIĞINCAĞI KEÇİRİLDİ13:41Что хочет Турция за снятие вето на расширение НАТО13:38Приложила ли Россия руку к вето Турции относительно Финляндии и Швеции?13:17Мераб Чухуа: «Геноцид черкесов остается на повестке дня»12:45Седакьет КЕРИМОВА: ИТИМ20:52Турция отмечает 103-ю годовщину начала Национально-освободительной борьбы20:18Cəlilabad abidələri14:43Чем грозят властям Ирана голодные бунты?23:34რას წერდა კინტოებზე იაკობ გოგებაშვილი23:04Crisis in Ukraine and Iran national interests22:34KİJƏBƏ TOPONİMİ HAQDA17:08Çin Nereye? Çin’de Neler Oluyor12:51Крыло войны: власти Таджикистана дождались оппонентов с оружием в руках12:20نایب رییس مجلس شورای اسلامی در راه باکو10:03Tahirə Məmmədova – Şuşalının Şuşasız və Şuşalı ömrü09:54Şuşalı qəhrəmanlar haqda tammetrajlı sənədli film çəkilib22:33Планета, скрытая в глубинах Земли22:15Şuşada keçirilən “Xarıbülbül” Beynəlxalq Folklor Festivalı başa çatıb19:01В Шуше открылся V Международный фольклорный фестиваль «Харыбюльбюль»09:54Казахстан через интеграцию с Турцией порывает с Россией09:31Анкара развивает активную дипломатию в Центральной Азии22:52ARMENIAN LIES AND USA NEWSPAPERS FROM 1880 TO 1922 WITH ORIGINAL NEWSPAPER PHOTOS22:42KAFKAS HALKLARINDAN ÇERKES Ubıhlar: Yerli Azınlık Halklar yolunda17:04Heydər Əliyevə arxalanan gənc azərbaycanlı mütərcim12:509 May Qələbə günü, yaxud “Dövranın çərxi” düzgün dolanmayanda...19:08Поговорим о России и её роли во Второй мировой войне14:00İRAN TALİBLƏRLƏ ƏMƏKDAŞLIĞI DAVAM ETDİRƏRƏK DAHA DA GENİŞLƏNDİRƏCƏKDİR13:32Bizə hansı ilahiyyatçı lazımdır, yaxud məscid imamı necə olmalıdır?13:22Media və Mülki Cəmiyyət İctimai Birliyi şəhidlərin şərəfinə inşa etdiyi xatirə kompleksinin açılış mərasimini keçirib (FOTOLAR - VIDEO)09:24Исполняется 130 лет автору «Бушевало Черное море»22:06مغول ها می آیند21:33Откуда растут ноги у теории о том, что у Гитлера была «еврейская кровь»20:43SİPRİŞON SIXANON13:09Татарская община Азерюайджана отметила Рамазан Байрам09:38Противостояние не только Востока и Запада, но Севера и Юга21:45Израиль празднует День независимости, главная церемония проходит в Иерусалиме16:33გულნარა ინანჯი: ყარაბაღის 44-დღიანი ომის დროს, საქართველომ აზერბაიჯანს მხარი რეალურად და მორალურად დაუჭირა11:54Грузия и фактически и морально поддержала Азербайджан во время 44-х дневной войне15:37Sufilər niyə ət yemir14:32BİR DAHA MÜSƏLMANLARIN NƏZƏRİNƏ07:49Идеологический тупик казахского парт-строительства06:40Dostluq və qardaşlıq himni - Əhməde HƏPO15:02“Yaxşılıq Yarat” adlı xeyriyyə və əyləncə xarakterli tədbir keçirilib16:16Президент: Во время войны мы отслеживали направления поставок оружия из России в Армению12:04Отменить страдания18:09Напряженность в Приднестровье грозит выходом войны за пределы Украины16:52Qüds azadlıq yolunda16:32Vaşinqton Fələstin-İsrail münaqişəsini Fələstinin iştirakı olmadan həll edir?!16:21Сквозь его объектив: жизнь в гетто глазами заключённого там фотографа15:56Голоса Варшавского гетто: Мы пишем нашу историю03:05Тирасполь заявил о "террористических атаках", Кишинев и Киев - о провокациях.03:01Приднестровская провокация21:14Ученые выяснили, куда ходят домашние кошки, когда гуляют на улице20:37В Баку издан роман Курбана Саида "Али и Нино" на талышском, удинском и лезгинском языках19:28Народные легенды: Местность на Иссык-Куле, где обитала одичалая девушка (видео)13:44ИЗРАИЛЬ ЗАМЕНИЛ РОССИЙСКУЮ НЕФТЬ АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ13:38Израиль и Азербайджан: 30 лет спустя15:03Циклична ли история человечества?14:49Викинги поставляли в Киев черепа гренландских моржей14:27QAYANIN İÇİNDƏN GÖYƏRƏN PALID21:12Mardin’de Tesadüfen Bulunan Mağara, Devasa Yeraltı Şehri Çıktı21:03В Анатолии нашли подземный город христиан20:14Северные территории "незаконно оккупированы Россией", говорится в дипломатическом документе20:03Очередь - за Приднестровьем? Эксперты гадают о судьбе другой непризнанной республики12:40Расширение НАТО было ошибкой?18:03Кишинев оправдывается: «Мы не вводили мер экономической блокады Приднестровья»10:42Турция спустя годы может открыть новую страницу в тюркском мире, но...
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. Media və Mülki Cəmiyyət İctimai Birliyi şəhidlərin şərəfinə inşa etdiyi xatirə kompleksinin açılış mərasimini keçirib (FOTOLAR - VIDEO)
  2. გულნარა ინანჯი: ყარაბაღის 44-დღიანი ომის დროს, საქართველომ აზერბაიჯანს მხარი რეალურად და მორალურად დაუჭირა
  3. Sufilər niyə ət yemir
  4. Qüds azadlıq yolunda
  5. Tahirə Məmmədova – Şuşalının Şuşasız və Şuşalı ömrü
  6. Azərbaycan-İraq Mədəni Əlaqələr İB-nin “Yalnız İrəli” filminin İctimai baxışı və Təqdimat Mərasimi
  7. Грузия и фактически и морально поддержала Азербайджан во время 44-х дневной войне
  8. Dostluq və qardaşlıq himni - Əhməde HƏPO
  9. Голоса Варшавского гетто: Мы пишем нашу историю
  10. Vaşinqton Fələstin-İsrail münaqişəsini Fələstinin iştirakı olmadan həll edir?!
  11. Bizə hansı ilahiyyatçı lazımdır, yaxud məscid imamı necə olmalıdır?
  12. Сквозь его объектив: жизнь в гетто глазами заключённого там фотографа
  13. Напряженность в Приднестровье грозит выходом войны за пределы Украины
  14. Тирасполь заявил о "террористических атаках", Кишинев и Киев - о провокациях.
  15. Президент: Во время войны мы отслеживали направления поставок оружия из России в Армению
  16. BİR DAHA MÜSƏLMANLARIN NƏZƏRİNƏ
  17. Седакьет КЕРИМОВА: ИТИМ
  18. Отменить страдания
  19. İRAN TALİBLƏRLƏ ƏMƏKDAŞLIĞI DAVAM ETDİRƏRƏK DAHA DA GENİŞLƏNDİRƏCƏKDİR
  20. مغول ها می آیند
  21. Татарская община Азерюайджана отметила Рамазан Байрам
  22. 9 May Qələbə günü, yaxud “Dövranın çərxi” düzgün dolanmayanda...
  23. Противостояние не только Востока и Запада, но Севера и Юга
  24. Израиль празднует День независимости, главная церемония проходит в Иерусалиме
  25. Heydər Əliyevə arxalanan gənc azərbaycanlı mütərcim
  26. ARMENIAN LIES AND USA NEWSPAPERS FROM 1880 TO 1922 WITH ORIGINAL NEWSPAPER PHOTOS
  27. “Yaxşılıq Yarat” adlı xeyriyyə və əyləncə xarakterli tədbir keçirilib
  28. Анкара развивает активную дипломатию в Центральной Азии
  29. Казахстан через интеграцию с Турцией порывает с Россией
  30. Поговорим о России и её роли во Второй мировой войне
  31. Планета, скрытая в глубинах Земли
  32. نایب رییس مجلس شورای اسلامی در راه باکو
  33. Çin Nereye? Çin’de Neler Oluyor
  34. САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ ХХI ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) ЧАСТЬ II
  35. Şuşada keçirilən “Xarıbülbül” Beynəlxalq Folklor Festivalı başa çatıb
  36. Идеологический тупик казахского парт-строительства
  37. Приднестровская провокация
  38. Что хочет Турция за снятие вето на расширение НАТО
  39. SİPRİŞON SIXANON
  40. Crisis in Ukraine and Iran national interests
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Май 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 
ГАЛЕРЕЯ