Ethnoglobus » НАРОДЫ » Qarabağ xanlığı və ləzgilər

Qarabağ xanlığı və ləzgilər

image
  • Foto:az.wikipedia.org
  • Müzəffər Məlikməmmədov

Ləzgilərin Qarabağla bağlılığı qədim dövrlərdən başlanır. Tarixi məxəzlərdə göstərildiyi kimi, Qafqaz Albaniyasının bəzi ləzgi tayfaları XI əsrin ortalarınadək həm də Qarabağ ərazisində yaşamışlar. Məlik şahın hakimiyyəti dövründə, 1048-ci ildən başlayaraq onlar Dağıstanın dağ vadilərinə tərəf sıxışdırılmış və həmin ərazilərdə məskunlaşmışlar (Bax: А.Щепотьев. О спорных кавказских территориях, на которые имеют права самоопределившиеся Азербайджанские тюрки. Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının xəbərləri. Tarix, fəlsəfə və hüquq seriyası. 1990, N2). Buna baxmayaraq, ləzgilər Qarabağla əlaqələrini kəsməmiş, müxtəlif dövrlərdə onun müdafiəsinə yaxından kömək göstərmişlər.

Ləzgilər hələ Qarabağ xanlığınadək buranı iranlılardan azad etməkdən ötrü döyüşlərə atılmışdılar. 1722-ci ilin hadisələrini qələmə alan alban tarixçisi Yesai Həsən Cəlalyan yazmışdı: “Qışın çayları donduran soyuqları başa çatanda və baharın ilıq nəfəsi duyulanda ... onlar (ləzgilər) ikiqat çox qüvvə ilə cənuba, Muğan düzünə tərəf yeridilər və Kürlə Arazın qovuşduğu yerdə düşərgə saldılar. Çardaxçi adlı bir İran sərkərdəsi də özünün böyük qoşunu ilə Bərgüşad (indiki Füzuli rayonunda kənd – M.M.) ətrafında yerləşmişdi. Elə bircə dəfə ləzgilərin gəldiyini bilən kimi, o, qoşunu ilə düşərgəsindən yoxa çıxdı. Döyüşkən və qəddar ləzgilər isə Bərgüşada qədər yeriyib Dizaka (Dağlıq Qarabağda ərazi – M.M.) getdilər, onun dağlarını və düzənlərini ələ keçirdilər” (Есаи Хасан – Джалалян. Краткая история страны Албанской (1702-1722 гг.). Баку, 1989. с.29).

Tarixçilərin yazdıqları kimi, ləzgi sərkərdəsi Hacı Davudun qoşunu təkcə bir gün ərzində Qarabağın Qarqar çayından Tərtər çayınadək olan bütün ərazilərini işğalçılardan azad etmişdi. O vaxt ləzgilərin cənuba yürüşünü bəzi tarixçilər “Səfəvi imperiyasını daha da sarsıdan döyüşlər” adlandırmışdı. İrandakı rus səfiri S.Avramovun yazdığı kimi, bu döyüşlərdən sonra “səfəvi imperiyası parçalanıb yox olmağa başladı. Bir tərəfdən Şimaldan ləzgi hakimi Davud bəyin cənuba doğru yeriyərək, şah qoşunlarını ard-ardınca məğlubiyyətə uğratması və İran sərhədlərinə doğru irəliləməsi, digər tərəfdən Mir Mahmudun yeni qüvvə toplayaraq İsfahan ətrafında İran qoşunlarını məğlub etməsi imperiyanın sonunun yaxınlaşdığını xəbər verirdi (Bax: Архив внешней политики России (АВПР), ф.СРП. оп.77/1, 1722, д.2, л.8 об.).

Ləzgilər ikiqat az qüvvə ilə şahın 30 minlik qoşununu darmadağın edərək Bərdəni də azad etmişdilər (Bax: Dağıstanda usmilərin döyüşləri və iranlılarla bağlı hadisələrin (döyüşlərin) tarixi. Ərəb dilində. Dağıstan Tarix, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun əlyazmaları fondu. F.1, siyahı 1, iş 287, vərəq 16). Yesai Həsən Cəlalyan bu hadisəni bir qədər təfsilatı ilə qələmə alaraq yazmışdı: “Mahir, təcrübəli ovçulara bənzər onlar (ləzgilər – M.M.) səssizcə böyük çayın (Kürün – M.M.) sahilinə gəldilər və bir gecədə o biri sahilə keçdilər...

Onlar (farslar) tələsmədən döyüşə hazırlaşdıqları vaxt digərləri (ləzgilər) onlara zərbə endirib darmadağın etdilər”. (Есаи Хасан – Джалалян. Краткая история страны Албанской (1702-1722 гг.). Баку, 1989. с.29).

Bu faktı digər tarixçilər də təsdiq edir və  göstərirlər ki, 1721-ci ilin payızında işğalçıları Tərtər və Xaçen çayları boyunca təqib edən ləzgilər 1722-ci ilin yazında Qarabağda, məhz Dizakda, Varandda və Xaçendə onları tamamilə darmadağın etdilər (Bax: Левиатов В.Н. Очерки по истории Азербайджана в ХVIII веке. Баку, 1948. с.68-74).

Ləzgilərin Qarabağdakı döyüşləri erməniləri böyük təşvişə salmışdı. Rus tarixçisi S.M.Solovyov yazmışdı: “1722-ci ilin sonunda Tiflisin erməni yepiskopu rus imperatoruna məktub göndərərək bildirmişdi ki, yüz min silahlı erməni imperatorun ayaqlarına düşməyə hazırdır, qoy rus ordusu ləngimədən Şamaxıya gəlsin. Əgər qoşun 1723-cü ilin martına kimi gəlməsə, ermənilər ləzgilər tərəfindən tamamilə məhv ediləcəklər (Bax: Cоловьев С.М. История России с древнейших времен. В 8 кн. М., Кн.I. Т.17-18, с.390).

Eyni zamanda ordusu darmadağın edilmiş İran şahı “Ləzgiləri məhv etmək üçün beş xanın, Şirvan hakimi Həsən Əli xanın və hərbi rəislərin rəhbərliyi altında qırx minlik şeytanabənzər döyüşçüdən ibarət qoşun yığaraq döyüşə göndərdi. Onlar Tiflislə Gəncə arasındakı geniş düzənlikdə çadır qurdular. Ləzgiləri qırmağı qət edəndə bu, həmin tayfaya məlum olur və ləzgilər səhər tezdən qızılbaşların ordusunun üzərinə hücuma keçərək, adı çəkilən hərbi rəisləri, xanları, yüksək mövqeli adamları, döyüşçülərin əksəriyyətini qırır, qalanlarını əsir alır, onların qoşununu tar-mar edir, bütün əmlakı, xəzinəni, əşyaları və mal-qaranı ələ keçirirlər. Öldürülənlər o qədər çox idi ki, meyitlərin üfunətindən nə insanlar, nə vəhşi heyvanlar düzənlikdən keçə bilirdi, nə də quşlar uça bilirdi. İnsanlar isə bu qısa yoldan istifadə etməyi tərgitdilər” («Каиме» Бедреддинзаде Али бея. Известия Академии Наук Азербайджанской ССР. Серия истории, философии и права, 1988, №3, с.71-76).

Cəsurluğu ilə seçilən ləzgilər Qarabağ xanlarının da diqqətini cəlb etmişdi və onlar lazım gəldikdə Ləzgistandan hərbi yardım alırdılar. O vaxt Rusiyada ləzgilərin ölkəsi həm də “Lezginiya” adlandırıldığından Qarabağ tarixçiləri bu sözü Azərbaycan dilinə uyarlı bir terminlə - “Ləzgiyyə” sözü ilə əvəz etmişdilər. 1819-1894-cü illərdə yaşamış, Mirzə Adıgözəl bəydən sonra Qarabağ tarixinə dair Azərbaycan dilində əsər yazmış ikinci müəllif sayılan Mirzə Mehdi Xəzani özünün “Kitabi-tarixi-Qarabağ” kitabında “Ləzgiyyə” terminindən daha geniş istifadə edib.

Ləzgilərlə dostluq edən saray əyanları, qoşun başçıları, hətta uzun illər İbrahim xanın vəziri olmuş, “Qarabağ tarixi” əsərini qələmə almış Mirzə Camal Cavanşir (1773-1853) də ləzgi dilini öyrənmişdi. 1855-ci ildə Mirzə Camalın əsərini rus dilinə çevirərək “Kavkaz” qəzetində dərc etdirmiş məşhur alim Adolf Berje yazmışdı: “Mirzə Camal fars, ərəb və osmanlı dillərindən başqa avar və ləzgi dillərini də bilirdi” (“Kavkaz” qəzeti N61-69,c1855-ci il).

İbrahim Xəlil xan öz hakimiyyəti dövründə (1760-1806) həmişə ləzgilərə arxalanmışdı. XIX əsr tarixçisi Mir Mehdi Xəzani özünün “Kitabi-tarixi-Qarabağ” əsərində yazmışdı: “Hər vəqtə ki, zərur və dərgah olurdu. Dağıstan vilayətindən Ləzgi qoşunu cəm edib Ümmə xanın və sair sərkərdələrinin ittifaqı ilə Qarabağa gətirib hər yerdə ki, qoşun göndərmək lazım olanda öz övlad və əqrabalarından dəxi sərkərdə töküb Qarabağ qoşunu ilə müttəfiq göndərib, düşmənlik edənlərə tənbeh və guşmal edəndi, özünə müti və münqad qılırdı” (Mir Mehdi Xəzani. “Kitabi-tarixi-Qarabağ”. Qarabağnamələr. Bakı, 1991.səh. 126).

Qarabağ xanı ləzgilərin iştirakı ilə həyata keçirdiyi hərbi yürüşlərdə həmişə qalib gəlirdi. Onun Qaradağ vilayətinə yürüşü ilə əlaqədar Qarabağ tarixçisi Həsən İxfa Əlizadə özünün “Şuşa şəhərinin tarixi” kitabında bu cəhəti xüsusilə vurğulamışdı: “... İbrahim Xəlil xan qonşu xanlarla dostluq və ittifaqda qohumluq və girov mübadiləsi üsullarından da istifadə edirdi... Zərurət zamanı ləzgilərdən ibarət cəsur əsgərlər qarabağlıların köməyinə gəlirdilər. Bir çox hallarda İbrahim Xəlil xan Car-Balakəndən ciddi yardım almışdı. O, dağıstanlıların köməyi ilə Qaradağ vilayətinə səfər etmiş və müqavimət göstərən Kürdəşti alt-üst etmişdi. Həmin döyüşdə İbrahim Xəlil xan Kürdəşt hakimi Mustafa xanı əsir etmişdi. İbrahim xanın Şahsevənə, Xoya, Naxçıvana, Gəncəyə və başqa vilayətlərə səfərlərində də Car-Balakən ləzgiləri iştirak edib şücaət göstərmişdilər” (Həsən İxfa Əlizadə. “Şuşa şəhərinin tarixi”. Qarabağnamələr. Bakı, 1991. Səh.324).

Bəzən ləzgilər aylarla Qarabağın müdafiəsində dururdular. Xurşudbanu Natəvanın yanında xidmət etmiş şair və ictimai xadim Mirzə Rəhim Fəna (1841-1929) yazmışdı: “1199-cü ildə (1784) Qubalı Fətəli xan həm Qarabağ üzərinə qəravül qəsdi ilə gəlib və qarət edibdir. Avarlı Ümmə xan ki, o vaxt İbrahim xana qız verib, onunla həqqi-qərabəti var imiş, bu xəbəri eşidib İbrahim xan Fətəli xana müqabilət edə ya etməyə İbrahim xana havadar çıxmaq niyyəti ilə 3000 nəfər ləzgi qoşunu Qarabağa göndərər ki, əhyanən Fətəli xan bir də Qarabağa gəlsə, onunla müqabilət etsinlər. Bu qəsd ilə ləzgi qoşunu 3 ay Qarabağda oturub Fətəli xan gəlmədiyinə qayıdıblar Dağıstana” (Mirzə Rəhim Fəna. “Tarixi-cədidi Qarabağ”. Qarabağnamələr. Bakı, 1991. Səh. 256).

Bu və digər faktlar onu deməyə əsas verir ki, İbrahim Xəlil xanın hakimiyyəti dövründə (1747-1806) Qarabağ xanlığının öz suverenliyini qoruyub saxlamasına ləzgilər yaxından kömək göstərmişlər.

Qarabağ xanlığı və ləzgilər (samuronline.com)

ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
17:50Айдар - особая традиция в Казахстане сохранять прядь волос на макушке у мальчиков14:06Англо-аргентинский территориальный спор вновь стал актуальным13:48İKİ TƏBRİZ ÜSYANI16:42Искусственно деформированный череп из некрополя Кухуроба22:02Ильхам Алиев: Тюркский мир - это наша семья21:50SEPAH MƏNTİQİ18:49İRAN DÜŞMƏNLƏRƏ “KİŞ(ŞAH)” DEYİB, “MAT” ETDİ16:31Турецкие ученые: Рост числа айсбергов в Южном океане - свидетельство изменения климата16:49ВРЕМЯ ЦВЕТЕНИЯ ЛЮБВИ16:37Почему Караван идет, ... или oбращение к российским ученым09:01Узбекистан создаёт новую национальную систему общественной безопасности09:00Узбекистан укрепляет основы политической стабильности, укрепляя межэтническое согласие и дружественную обстановку в Центральной Азии16:03Слово о Великом Устаде кумыкского народа15:04Праздник Саде в Иране: победа над силами тьмы, мороза и холода18:36Сагаалган (Цаган Сар) 2024: история и традиции буддийского праздника18:13Президент Монголии издал указ о продвижении музыкального инструмента морин хуур14:50Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 140 (I yazı): Rəsulzadə və İran inqilabı11:28İran’da Türk Kimliği10:22Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Mavi Vatan’daki önemi nedir18:49გულნარა ინანჯის ცხოვრება საზღვრების გარეშე08:52KİÇİK ÇİLLƏ –YALQUZAQ ayı başlayır18:33Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (ЧастьIII)18:20Будет снят узбекско-азербайджанский фильм о Максуде Шейхзаде13:33LAZLAR KİMDİR?18:41В античном городе Дара в Турции найден канал возрастом 1500 лет13:37Фильм иранских режиссеров номинирован на премию «Золотой медведь» Берлинского кинофестиваля17:12Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (Часть II)16:50Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней ( I часть)18:22Традиционные шоу в лесу баобабов в Сенегале предлагают туристам красочные фрагменты культуры страны18:42Первая пилотируемая космическая миссия - национальная гордость Турции15:38Страны Центральной Азии заявили о поддержке принципа «одного Китая»14:07Как талибы уничтожают память о самом известном полевом командире хазарейцев17:44RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 2.17:42RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 1.14:50Власти Казахстана исключили «Талибан» из списка запрещенных в стране организаций13:09Azər Cəfərov: Müasir İran cəmiyyəti iqtidarın bəhailərə qarşı talan və təzyiqlərinə qatılmır22:00İranda "Aşıqlar incəsənət ensiklopediyası"nın təqdimat mərasimi olacaq22:32В Украине ПЦУ впервые отмечает Рождество 25 декабря – а не 7 января11:29Gazze'deki savaşın Doğu Akdeniz'deki gaz sahalarının gelecekteki gelişimi üzerinde uzun vadeli sonuçları olabilir11:20Лефкоша отреагировала на шаги Южного Кипра по «Национальному морскому пространственному планированию»18:39İran milli kimliyində fars dili üçün yaranan təhlükə22:16Более 19,4 тысячи этнических казахов получили статус кандаса с начала года12:59TÜRKLERDE GÜNEŞE SAYGI: ÇİLE GECESİ19:31Разница империи и многонационального государства очень разительна с либеральным прочтением19:21Доходы Монголии от туризма впервые составили $1 млрд19:12Çılə id19:06“QARAQIŞ”, YƏNİ “BÖYÜK ÇİLLƏ” BAŞLAYIR20:28Pope Francis approves Catholic blessings for same-sex couples, but not for marriage20:04Papa Fransisk eyni cinsli izdivaclara İCAZƏ VERMƏYİB19:03Навруз как феномен мировой культуры. Часть II19:02Навруз как феномен мировой культуры. Часть I19:00Еврейская культура не всегда была ответом на нееврейскую культуру18:45Mossad's assassination threat and the reaction of Turkish intelligence16:30Vision of ‘Türkiye's century’: Türkiye as a system-building actor16:10В Москве прошла конференция: «Народы Молдовы в России - дружба на века».18:25Türkiye'nin ilk uzay yolcusu Gezeravcı'nın 9 Ocak'ta uzaya gönderilmesi planlanıyor16:10Sovet-İran danışıqlarının müvəffəqiyyətlə başa çatdırılması12:24В турецкой Конье чтят наследие великого поэта-мистика «Мевляны»12:19Никто из официальных лиц и спортивных чиновников России и Беларуси на Олимпиаду не будут приглашены16:15Узбекистан устремлен к «зеленой» экономике16:08Обеспечение конституционных прав граждан - основной вектор реализации социальной политики Узбекистана15:57Конституционные основы развития свободной рыночной экономики в Узбекистане15:46Усиление конституционных основ деятельности национальных институтов по правам человека в Узбекистане15:30Конституция Узбекистана в новой редакции — правовая основа устойчивого развития18:24Enhancing the Guarantees of Human Rights Protection in the New Constitution of Uzbekistan18:16Усиление гарантий защиты прав человека в новой Конституции Узбекистана11:13Uzbekistan is fortifying the foundations of political stability by strengthening interethnic harmony and friendship in Central Asia11:04Uzbekistan is creating a new national public security system21:40TÜRK BOYLARINDA KAMÇI21:50Президент Молдовы: Наш путь с Румынией общий – наше место вместе в ЕС21:41Klaipėdos I. Kanto viešosios bibliotekos direktorė Renata Rudienė: „Gimtasis Lazdijų kraštas visada užims dalelę širdies“13:44Xanlar Həmidin yeni şerləri "Ethnoglobus.az"-ın təqdimatında12:59Qarabağ xanlığı və ləzgilər11:21Антропологические материалы из Хошбулага (Азербайджанская Республика)18:08İnqilabçılar diyarı İran20:23Смерть и эволюция человека16:02Захватчики "Галактики": станут ли хуситы новой военной силой в Красном море17:00УРАРТСКАЯ «ДВОРЦОВАЯ КЕРАМИКА» НА ПОСЕЛЕНИИ ХУДУТЕПЕ (АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ РЕСПУБЛИКА)17:0640 yıllık varlık mücadelesi: KKTC dimdik ayakta11:46В Тегеране спорят о вариантах участия в войне против Израиля20:01İSLAM VƏ ƏRƏB DÜNYASININ HƏMAS- İSRAİL MÜHARİBƏSİNƏ MÜNASİBƏTİ14:38ИЗ ИСТОРИИ ИЗУЧЕНИЯ ТАЛЫШСКОГО ЯЗЫКА13:58Чи чIалан куьгьне къатар18:39Влияние Мирзы Фатали Ахундова на судьбу родного народа оказалось безмерным.18:28“EGYPTIAN STATUE”, REVEALED IN THE SOUTH-EASTERN REGION OF AZERBAIJAN, IN THE SYSTEM OF ANCIENT CULTURAL AND TRADE RELATIONS12:42Şöhrətpərəstlik bəladır20:14TALIŞ - MUĞAN BÖLGƏSİ ARXEOLOJİ TƏDQİQATLARDA11:10В Таджикистане официально и одновременно работают посольства двух афганских правительств10:56İsrail -Həmas qarşıdurması və fürsətcil İran14:34Институт Гэллапа признал Таджикистан самой безопасной страной в мире14:27Ташкентский саммит: новые перспективы для широкого сотрудничества стран ОЭС14:06Ethnic Russian Men Disappearing in Heartland and Being Replaced by Immigrants, Demographers Say13:58Ashgabat May Soon Follow Baku in Defining Ties with Turkey with the Formula ‘One Nation, Two States,’ Turkish and Russian Commentators Say15:43История жизни героя первой Карабахской войны издана в виде книги в Казахстане15:33Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi: 21. yüzyıl bir Türk yüzyılı olabilir mi?14:01Karabakh victory: Enhanced cooperation in region18:41Южно-Китайское море: новый зигзаг конфронтации?13:32В Стамбуле состоялся медиа-саммит информагентств тюркских государств14:51На острове Корфу хранятся артефакты культурного наследия Узбекистана12:29Azərbaycanca-haputca lüğət dərc olunub12:23Azərbaycanda "Talış dili" dərsliyi dərc olunub16:06Большая Евразия и Великий Туран: возможно ли взаимодействие?11:27В Китае открылся футуристичный Музей научной фантастики11:06Люди по всей Европе тысячелетиями ели «пищу маргиналов»20:32Древние карты Казахского государства показали на выставке17:22В Каратальском районе открыт новый историко-краеведческий музей17:02В Азербайджане продолжаются учения «Мустафа Кемаль Ататюрк - 2023»19:10Армия Израиля атаковала объекты «Хезболлы» на юге Ливана19:02«Хезболла» сообщила о новых атаках против Израиля18:56Türkiye’deki kazılarda yeni Hint-Avrupa dili keşfedildi19:46İRAN-AMERİKA MÜHARİBƏSİ19:24Истории казахстанских азербайджанцев19:16Как живут казахи в Азербайджане18:57Байден: Израиль не причастен к удару по больнице в Газе21:28KİMİN ƏRAZİSİ, KİMİN İQTİSADİYYATI DAHA BÖYÜKDÜR?12:49“Milli-mənəvi dəyərlərin və ictimai davranış qaydalarının təbliği” mövzusunda tədbir keçirilib12:15„Hamasi liidritel pole Gaza jaoks normaalset elu vaja, nemad elavad välismaal.“ Politoloog selgitab, kus on tänase konflikti juured11:26Why has the Gaza ground invasion been delayed since Friday?10:48Fələstin Dövlətinin Azərbaycan Respublikasındakı Səfiri Nassir Abdul Karim Abdul Rahimin bəyanatı10:40Statement by the Ambassador of the State of Palestine to Azerbaijan Nassir Abdul Karim Abdul Rahim18:02Жители Баку знакомятся с казахской культурой17:57Bakı sakinləri qazax mədəniyyəti ilə tanış olurlar17:51Баку тұрғындары қазақ мәдениетімен танысуда17:57Русский язык в школах стран ЕАЭС и Азербайджана17:50Израиль впервые с 2006 года применил РСЗО в Газе17:41Из каких стран ЕАЭС в Азербайджан чаще всего приезжают туристы18:37Азербайджанская полиция несет службу на пунктах, освобожденных российскими миротворцами в Карабахе18:211941-1946-cı illərdə Cənubi Azərbaycanda xalqın milli özünüdərk prosesinin yüksəlişi və Azərbaycan dilinin mövqeyi18:14Rza Azəri: Mühüm bir sənəd14:26Fələstin Xarici İşlər və Qürbətçilər Nazirliyinin Bəyanatı21:02Труби шофар!!!13:49ХАМАС объявил Израилю войну14:40На Ташкентском кинофестивале состоялся форум культурной организации ТЮРКСОЙ14:24İRANDA KAPİTALİST, YOXSA XALQ HÖKUMƏTİDİR?11:34“Milli-mənəvi dəyərlərin və ictimai davranş qaydalarının təbliği” mövzusunda tədbir keçirilib.13:30İSLAM İLƏ XRİSTİANLIQ ARASINDA SÜLHÜN ELÇİSİ - ASSİZİLİ FRANSİSK18:57По случаю праздника Середины осени и Дня образования КНР оффшорные беспошлинные продажи в провинции Хайнань составили 426 млн юаней14:21МИД Турции: Организация тюркских государств служит делу мира и стабильности14:08Şuşalı qəhrəman İsrafil İbrahimova həsr olunmuş "Yalnız irəli-4" sənədli filmi nümayiş olunub10:07В Азербайджане издана монография "Этнокультурные сообщества Шахдага: между прошлым и будущим"09:43" Şaxdağın etnomədəni cəmiyyətləri: keçmiş ilə gələcək arasında" adlı monoqrafiya dərc olunub.17:42Peşmerge Kerkük'e geri mi dönüyor?17:23Путь урегулированию на Кипре - принцип двух государств17:15Beynəlxalq radio Qarabağda fəaliyyətə başladı: xəbərlər həm də erməni dilində təqdim ediləcək18:53Президент Байден встречается с премьер-министром Нетаниягу и оказывает на него давление18:24В Анкаре стартовал Фестиваль мировых культур с участием посольств 55 стран20:59Азербайджанцы Молдовы выступают против минного терроризма Армении15:16Антитеррористическая операция Азербайджана в Карабахе15:10В Евлахе завершилась встреча представителей властей Азербайджана и армянских жителей Карабаха19:19Туранские пустыни включены в список Всемирного природного наследия ЮНЕСКО17:28İmadəddin Nəsimi haqqında İranda tədqiqatlar16:26A Human Rights Report on the Azerbaijani Turks in Iran: April-June 202316:14Минобороны Азербайджана: В Карабахе начаты локальные антитеррористические мероприятия17:09Веха турецко-японской дипломатии: фрегат «Эртугрул»20:20В Баку состоялось праздничное мероприятие, посвященное еврейскому Новому году19:50Türk-Japon diplomasisinin miladı: Ertuğrul Fırkateyni18:24Ильхам Алиев рассказал о новой сфере сотрудничества между Азербайджаном и странами Центральной Азии19:00В Кыргызстане пройдет Конгресс «История тюркских государств»17:25Путин отметил важность реализации масштабных проектов на Дальнем Востоке13:24Карстовые воронки в Турции: причины их возникновения19:31Президент Алиев принял министров тюркских государств17:53В столице Татарстана продолжается фестиваль мусульманского кино11:2331 Ağustos günü çekilen iki telgraf14:40На матрице истины:Родословная армян и урартийская концепция (Продолжение)14:33На матрице истины:Родословная армян и урартийская концепция13:17На матрице истины ( Продолжение)13:09На матрице истины20:25К чему стремится Иран, вступая в БРИКС?16:17В Казахстане возрождают редкую породу собак12:19Дом для Матрешки13:26Sepah emissarının Gürcüstanda din adı altında fəaliyyəti19:49Белуджские сепаратисты столкнулись с проникновением исламских террористов19:35Узбекистан и Азербайджан создали Высший межгосударственный совет19:08Политические манипуляции Армении в Лачинском коридоре17:50Чем важен визит главы МИД Турции в Ирак18:47Американцы устраивают саммит с Японией и Южной Кореей против Китая, России и КНДР18:38Тайваньский вопрос: Токио посылает разнонаправленные сигналы Пекину22:44ŞEYX NƏSRULAH MARNEULİDƏ.\ALLAH SƏNƏ RƏHMƏT ELƏSİN C.MƏMMƏDQULUZADƏ19:43"Звезда Монголии". Бывшая "шестнадцатая республика СССР" дрейфует на Запад20:54В Казахстане отмечают День Абая14:41Турецкая Cengiz Holding будет строить туннель через узбекский перевал Тахтакарача13:26Роскосмос заявил о запуске ракеты со станцией "Луна-25" с космодрома Восточный18:47Игорь Волчек: Мультфильмы должны развлекать и воспитывать12:34И все равно — ашхабадец: Валерию Непомнящему — 80!18:05Более половины населения Великобритании– не христиане, а две трети жителей Лондона – представители этнических меньшинств11:11Как христианство завоевало Рим с помощью простой математики13:31В Ашхабаде прошел саммит глав Таджикистана, Туркменистана и Узбекистана21:59В Беларуси стартуют II Игры стран СНГ11:24ТIигьиржалви шаир11:15Турция может стать новым центром в энергетике18:58DİL CƏBHƏSİNƏ ƏSGƏRİ BORC18:37دریاچه اورمیه با حکومت جمهوری اسلامی احیاء نمی‌‌شود18:30Maşallah Rəzmi: Urmiya gölü İslam Respublikası hökuməti tərəfindən canlandırılmayacaq15:32Proqnozlara görə, Urmiya gölü yayın sonuna qədər tamamilə quruyacaq12:22Кишинев отстранит от должности главу Гагаузии12:14"Ось Турции" и "новая эра тюрок": тюркский мир, Турция и Центральная Азия18:25Этнографический женский костюм юга Узбекистана16:18Tehranın Azərbaycana qarşı əsassız iddiaları13:30İRAN-AZƏRBAYCAN ƏLAQƏLƏRİNİN GENİŞLƏNMƏSİNƏ KİM MANE OLUR ?09:51Президент ТРСК: Операция на Кипре предотвратила еще большую трагедию
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. Узбекистан укрепляет основы политической стабильности, укрепляя межэтническое согласие и дружественную обстановку в Центральной Азии
  2. Слово о Великом Устаде кумыкского народа
  3. Azər Cəfərov: Müasir İran cəmiyyəti iqtidarın bəhailərə qarşı talan və təzyiqlərinə qatılmır
  4. ВРЕМЯ ЦВЕТЕНИЯ ЛЮБВИ
  5. Узбекистан создаёт новую национальную систему общественной безопасности
  6. Лефкоша отреагировала на шаги Южного Кипра по «Национальному морскому пространственному планированию»
  7. İranda "Aşıqlar incəsənət ensiklopediyası"nın təqdimat mərasimi olacaq
  8. LAZLAR KİMDİR?
  9. İran milli kimliyində fars dili üçün yaranan təhlükə
  10. В Украине ПЦУ впервые отмечает Рождество 25 декабря – а не 7 января
  11. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Mavi Vatan’daki önemi nedir
  12. RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 2.
  13. Сагаалган (Цаган Сар) 2024: история и традиции буддийского праздника
  14. Власти Казахстана исключили «Талибан» из списка запрещенных в стране организаций
  15. გულნარა ინანჯის ცხოვრება საზღვრების გარეშე
  16. Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней ( I часть)
  17. Страны Центральной Азии заявили о поддержке принципа «одного Китая»
  18. RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 1.
  19. В античном городе Дара в Турции найден канал возрастом 1500 лет
  20. Почему Караван идет, ... или oбращение к российским ученым
  21. Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (Часть II)
  22. Будет снят узбекско-азербайджанский фильм о Максуде Шейхзаде
  23. Gazze'deki savaşın Doğu Akdeniz'deki gaz sahalarının gelecekteki gelişimi üzerinde uzun vadeli sonuçları olabilir
  24. Как талибы уничтожают память о самом известном полевом командире хазарейцев
  25. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 140 (I yazı): Rəsulzadə və İran inqilabı
  26. Первая пилотируемая космическая миссия - национальная гордость Турции
  27. Фильм иранских режиссеров номинирован на премию «Золотой медведь» Берлинского кинофестиваля
  28. KİÇİK ÇİLLƏ –YALQUZAQ ayı başlayır
  29. Президент Монголии издал указ о продвижении музыкального инструмента морин хуур
  30. İRAN DÜŞMƏNLƏRƏ “KİŞ(ŞAH)” DEYİB, “MAT” ETDİ
  31. SEPAH MƏNTİQİ
  32. İran’da Türk Kimliği
  33. Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (ЧастьIII)
  34. Ильхам Алиев: Тюркский мир - это наша семья
  35. Праздник Саде в Иране: победа над силами тьмы, мороза и холода
  36. İKİ TƏBRİZ ÜSYANI
  37. Искусственно деформированный череп из некрополя Кухуроба
  38. Традиционные шоу в лесу баобабов в Сенегале предлагают туристам красочные фрагменты культуры страны
  39. Турецкие ученые: Рост числа айсбергов в Южном океане - свидетельство изменения климата
  40. Англо-аргентинский территориальный спор вновь стал актуальным
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Fevral 2024    »
B.e.Ç.a.ÇC.a.CŞB
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
26272829 
ГАЛЕРЕЯ