Ethnoglobus » КУЛЬТУРА » MƏHƏMMƏD HÜSEYN ŞƏHRİYARIN ANASI

MƏHƏMMƏD HÜSEYN ŞƏHRİYARIN ANASI

image

Vidadi Mustafayev

 27 şəhrivər \ 17 sentyabr böyük türk  və fars  dilli  Azərbaycan və İran şairi Məhəmməd Hüseyn Şəhriyarın(1906-1988) anım günüdür.Şəhriyar məhz həmin gün vəfat etmişdir. Azərbaycanlı siyasi, ictimai xadim, tədqiqatçı alim,Şəhriyar fondunun və  “Şəhriyaran” nəşriyyatının icraçı direktoru, onun   pərəstişkarlarından olan  Ələsgər Şerdustun səyi ilə şairin ölüm günü “Fars şeri və ədəbiyyatı günü” kimi İran təqviminə salınmışdır.Belə ki Ə.Şerdust 1379\2000-ci ildə  VI çağırış İran parlamentinin  deputatı  olarkən yuxarıda qeyd edilən günlə bağlı  təklif vermiş  və həmin il  Ali Mədəni İnqilab Şurasında müzakirə edilərək qəbul olunmuş  və  təqvimə salınmışdı,həmin gün  2000-ci ildən,yəni  şairin vəfatından 12 il sonra qeyd edilməyə başladı.              

Həmin məsələ dövlət-Ali Mədəni İnqilab Şurasının qərarı ilə  həll edilsə də, həmin vaxtdan həmin günün Şəhriyarın adına qeyd edilməsinə qarşı çıxışlar davam edir,ona görə də çox zaman həmin gün çox sönük qeyd edilir.Həmin günün Şəhriyarla bağlılığına qarşı çıxanlar onun ləğv edilməsinə, dəyişdirilməsinə nail ola bilməsələr də, bir sözü dəyişməklə İran təqviminə paralel bir gün əlavə etməyə nail oldular.Belə ki   26 şəhrivər 1396\16 sentyabr 2017-ci il tarixində İran Fars dili və ədəbiyyatı akademiyasının prezidenti elan etdi ki, Firdovsinin anadan olduğu gün-25 ordibeheşt \15 may Ali Mədəni İnqilab Şurası tərəfindən “Fars  d i l i  və ədəbiyyatı günü”kimi təsdiq olunubdur.O əlavə edib ki, bu “Fars şeri və ədəbiyyatı günü”nü əvəz etmir, hər iki tarixi gün qeyd ediləcəkdir.

Təbiidir ki, həmin parallelik fars şovinistlərinin azərbaycanlı şairin fars şer və ədəbiyyatını təmsil etməsini həzm edə bilməməsindən irəli gəlirdi  və Şəhriyarla bağlı günün əhəmiyyətini azaltmağa yönəlmişdir. 

Bunula belə, bu il  İranın məcazi məkanında Şəhriyarın vəfat etdiyi gün demək olar ki, geniş şəkildə qeyd edilmişdir.İnternet saytlarında yerləşdirilən yazılarda “Fars şeri və ədəbiyyatı”ndan deyil, daha çox Şəhriyarın həyat və yaradıcılığından danışılmışdır.


Biz həmin saytlarda Şəhriyarın həyat və yaradıcılığı haqqında  verilmiş yazıların qısa icmalını təqdim etməyi gərəkli hesab edirik.Düşünürük ki, bu icmal həm geniş oxucu kütləsi, həm də şəhriyarşünaslar üçün maraqlı ola bilər.

Əvvəlcə qeyd edilməlidir ki, bizim tərəfimizdən  izlənilən  bir neçə İran saytının hamısı həmin  gün böyük şair Məhəmməd Hüseyn Şəhriyara həsr olunmuş ayrıca yazılar yaymışlar.

Saytlardan birində Pəhləvi hökumətinin 1970-ci illərin əvvəllərində Şəhriyarın Səltənət kitabxanasının müdiri olmaq və ayrıca mənzillə təmin olunmaq təklifini rədd etməsindən bəhs edilir.Belə ki, həmin dövrdə Məıdəniyyət naziri və Mədəniyyət üzrə Baş direktor olan şəxslər şairin hüzuruna gələrək fərman və sənədi ona təqdim edirlər. Lakin şair bədahətən  dediyi şerdə pəhləvi rejiminin sonun yaxınlaşdığına işarə edərək təklifi qəbul etmir.

İranın mərkəzi  agentliklərinin birinin internet səhifələrində  həmin münasibətlə iki yazı yerləşdirilmişdir. Həmin yazılar bir-birini təkrar etməmiş və müəlliflər şairin həyat və yaradıcılığı ilə bağlı həm elmi, həm də bioqrafik cəhətdən yeni sözlər deməyə cəhd etmişlər.

 Birinci yazıda Şəhriyarın farsca əsərlərində xalq \danışıq dilindən yüksək məharətlə bəhrələndiy, bununla şerin səviyyəsini azaltmaq deyil, onu daha da zənginləşdirdiyi, imkanlarını genişləndirdiyi vurğulanır.Fars dilində yazdığı şerlərində həmin dildə ifadəsi çətin olan obrazların bəzən türk ifadəlırinin köməyi ilə əks olunduğu göstərilir.

İkinci yazı görkəmli adamların həyatı rubrikasında yerləşdirilmiş və şairin həyat və yaradıcılığı, onun əsas mərhələləri və xüsusiyyətlərini  qısa, yığcam  əks etdirən yazıdır.

Burada şairin ilk şerini hələ 4 yaşında olarkən ana dilində söylədiyi qeyd edilir.Yzıda maraqlı bir cəhət də diqqəti çəkir, belə ki  qeyd edilir ki, M.H.Şəhriyar Təbrizdə təhsil alarkən türkcə,farsca və ərəbcə yazıb oxumağı öyrənmişdi. Lakin nəzərə alsaq ki, şair ibtidai təhsilini Rza şah hakimyyətə gələndən əvvəl almışdır,onda məsələyə təbii yanaşmaq olar.

 İlk  təxəllüsü   “Behcət” olan şair sonra onu Hafizin fal kitabı əsasında “Şəhriyar” təxəllüsü ilə əvəz etmişdir.

Yazıda xüsusi qeyd edilir ki,  Şəhriyar şerlərini anasına oxuyarmış.Şəhriyar deyir:” Şerlərimi  anama oxuyanda mənə tənə ilə deyirdi:oğlum şerlərini ana dilində də yaz ki,anan da başa düşsün”.  Daha sonra əlavə edilir ki, bir tərəfdən ananın çağırışı, digər tərəfdən onun türk dilli yaxınlarının səyi nəticəsində Şəhriyar ana dilində əsərlər yazmağa başlamışdır. 

Şəhriyarın fars dilində 27 min ,türk dilində 3min beyt şeri vardır.

Yazıda Şəhriyarın ən əsas əsərinin türkcə yazdığı “Heydər babaya salam” əsəri olduğu xüsusi vurğulanır.Əsər  dünyanın 80-ə qədər canlı dilinə çevrilmiş, haqqında, o cümldən ABŞ-ın Kolumbiya universitetində, dissertasiyalar yazılmışdır.

Şair bir vətəndaş kimi İrana və bir dindar olaraq əhli beytə  çoxlu şer həsr etmişdir.Eyni zamanda əsərlərini  həm fars, həm də türkcə yazdığına görə bütün İranın şairi hesab edilir.Bundan əlavə şairə İranın Rəhbəri S.Ə.Xamenei xüsusi diqqət göstərmişdir.

Başqa bir saytda şairin ən məşhur lik şerlərindən biri olan farsca yazdığı “hala çera” rədifli şerə yazı həsr olunmuşdur.Burada qeyd edilir ki, şer “Şəhriyar” teleserialında göstərildiyi kimi şairin yaşlı vaxtında deyil, cavanlığında yazılıb və şerin tarixçəsi nəql olunur.


Nəhayət bir başqa saytda “Şəhriyar “Heydər babaya salam”ı kimin üçün yazmışdır?”adlı yazı getmişdir.Yazı Şəhriyarı 15 yaşından(1953-cü ildən) tanıyan, həmin vaxtdan onunla tanışlığı dostluğa çevrilmiş  və əsil şəhriyarşünas adlandırıla bilən İrəc Novbahar ilə söhbətin qısa icmalından ibarətdir.

Yazıda həmsöhbətin Şəhriyara, onun irsinə münasibətlə bağlı bir çox iradları öz əksini tapmışdır.O belə hesab edir ki,  Şəhriyarın adına heç bir qanuni fond yoxdur.Onun yaradılması üçün şairin oğlu Hadi icazə verməlidir.Şəhriyarın Ev muzeyi adlandırılan mənzildə bir dənə də əlyazısı,əsas kitabları yoxdur. Ona görə Şəhriyar düzgün təqdim olunmur və  periferiyaya sıxışdırılıb,onun haqqında yalan danışırlar.Bəziləri ad və çörək  xatirinə şəhriyarşünas oldular və onun kitablarını məhv etdilər.

İ.Novbahar belə hesab edir ki,Şəhriyar yalnız poeiziya aləmində yaşayıb.Ondan kasıb şair olmayıb, amma istəsə idi hər şeyi olardı.Şair ən səxavətli insan idi,tanıyıb-tanımadığından asılı olmayaraq hər kəsə əl tutardı.Onun türkcə yazdığı “Heydər Babaya salam” və “Səhəndiyyə”  şairin şah əsərləridir.İ.Novbahar iddia edir ki, Şəhriyar Tehranda anadan olub və ona başqa təvəllüd qeyd edirlər. O, jurnalistin Şəhriyarı hər bir iri və xırda mövzuya şer həsr etdiynə irad tutulmasını təsdiqləyir.Bəli  şairin belə  bir xüsusiyyəti olduğundan həmin irad  təbii görünür.

Göründüyü kimi adı qeyd edilən həmsöhbət Şəhriyara münasibətlə bağlı bir çox irad səsləndirir, yeni fikirlər irəli sürür.Bu məsələlərə Şəhriyarşünaslar münasibət bildirsə, yaxşı olar.

İrəc Novbaharın vurğuladığı əsas məsələlərdən biri şairin yaradıcılığına anasının təsiri ilə bağlıdır.O deyir:”Şəhriyarın türkcə şerlərinin səbəbkarı və banisi anasıdır,təəssüf ki,həmin məsələyə çox az diqqət yetirilir. Şəhriyarın anasının məzarının üstü  keçən il Qum ostandarı Sərməst və Əli Əsgər Şerdust tərəfindən yenidən qurulub, çox az adamın bundan xəbəri var”.

Əlavə edək ki,Şəhriyarın anası 1331\1952-ci ildə vəfat edib və Qumda dəfn olunubdur.

Beləliklə, İranda Şəhriyar internet səhifələrində olsa da, geniş şəkildə yad edilib.Onun yüksək əxlaqi keyfiyyətlərə malik olduğu, türkcə və farsca nəzm əsərləri yaratdığı ,ən məşhur əsərinin “Heydər babaya salam” poeması olduğu və türkcə əsərlər yazmaqda anasına borclu olduğu vurğulanır.

Biz Şəhriyarın doğrudan da anasının istəyi  və ya başqa səbəblərdən, gec də olsa türkcə şer yazması məsələsi haqqında fikir deyə bilmərik. Lakin uşaqların ana dilində danışmasında ananın birinci dərəcəli rolu olduğunu bilirik.Doğrudan da İranın böyük azərbaycanlı şəxsiyyətlərinin anaları onlardan türkcə yazmağı deyil, türk dilinə qoyulmuş yasağa etiraz etmələrini istəsə idilər,indi çoxmilyonlu xalqın dili belə acınacaqlı vəziyyətə -bütün ictimai-siyasi həyatdan sıxışdırılaraq məhdud danışıq dili səviyyəsinə və mövqeinə endirilməzdi.

Azərbaycan türk dilinin salındığı bu vəziyyət nəinki analara öz övladlarını öz dilində danışmağa sövq etmir,əksinə ana dilində danışmağı hər vəchlə məhdudlaşdırmağa məcbur edir.

Təsadüfi deyil ki,İranın Rəhbəri S.Ə.Xamenei  azərbaycanlı uşağın öz dilində danışa bilmədiyini görüb onun anasına və bütün valideynlərə evdə uşaqlarla ana dilində danışmağı məsləhət gördü.Əgər valideynlər uşaqları ilə evdə,ailədə ana dilində danışsalar, onda ana dili məsələsi həll edilmiş olarmı? Əlbəttə yox.İndiki sürətlə dəyişən, hamının savadlandığı, internetdən istifadə etdiyi bir dövrdə  evdə ana dilində danışmaqla ana dili məsələsini həll etmək  olmaz.Doğrudur, ana dilində danışmaq etnik dilin qorunmasında mühüm vasitə olsa da, istər dilin öz  inkişafında,  istərsə də o dildə danışanın ictimai, elmi, mədəni inkişafında mühüm rol oynaya bilmir, çünki ondan qeyd edilən sahələrdə istifadə olunmur.


Ana dilinin xilası yalnız və yalnız onun statusunun yüksəldilməsindən keçir.Bunun üçün bir çoxlarının düşündüyü kimi İranı parçalamağa ehtiyac yoxdur, sadəcə olaraq qabaqda gedən azərbaycanlıların azərbaycanlı olduqlarını onlara xatırlatmaq və dünyada şəxsi  maraqlardan başqa qrup\ellik,etnik maraqların olduğunu da vurğulamaq lazımdır.Onlar əmin olmalıdırlar ki, fars şovinistlərinin hay-həşirinə baxmayaraq, türk dili İranın bütövlüyü əleyhinə yönəlməyib.Türk dili fars millətçilərinin  İranın ərazi bütövlüyü və suverinliyi üçün təhdid olan ağalığına son qoymağın bir vasirəsidir.Türk hökmdarlarının danışdığı Türk dili necə ki 1000 il  türklərin qılıncı ilə birlikdə bu ərazinin siyasi birliyini qoruyubdur, bundan sonra da, statusu yüksəldiyi halda öz funksiyasını yenə də yüksək səviyyədə yerinə yetirməkdə  davam edəcəkdir.Bu məsələnin mahiyyətini fars millətçilərinə deyil, təəssüf ki onların təsiri altında onlar kimi düşünən qabaqda gedən azərbaycanlılara aydınlatmaq lazımdır.Azərbaycan elitası hər zaman mövcud sisyasi sistem çərçivəsində  onu qorumaq və möhkəmləndirmək istiqamətində hərəkət edərək öz dilinin də təəssübünü çəkməsə, dil  məsələsinin həlli həm çətinləşir ,həm təxirə salınır və o zaman ölkənin ərazi bütövlüyü və müstəqilliyi üçün,deməli onların da şəxsi maraqları üçün, təhdid ünsürünə çevrilir.Həm azərbaycanlıların, həm də sistemin maraqları Azərbaycan dili məsələsinin mövcud sistem çərçivəsində həllini tələb edir.

Şəhriyarın nümunəsi göstərdi ki, böyük şairin ana dilində yazması İranın müstəqilliyi,ərazi bütövlüyü üçün heç bir təhlükə yaratmadı,əksinə fars və türk  nəzmini ideya-bədii vasitələrlə daha da zənginləşdirdi.

İranın məşhur türk  ədəbi, elmi, dini, ictimai, siyasi xadimlərinin anaları vaxtilə və indi nə qədər gec deyil Şəhriyarın anasından nümunə götürüb  öz övladlarından ana dilinə hörmət tələb etsə idilər və  tələb etsələr, Azərbaycan dili məsələsi çox tez və asanlıqla həll edilə bilər.

Şəhriyarın türkcə şer yazmağa başlamasında anasının rolu haqqında qəti bir söz deyə bilməsək də, iki yazıda həmin məsələnin ön plana çıxarılması və ayrıca  vurğulanması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Yazılarda keçən ana obrazına simvolik yanaşsaq, görərik ki ANA burada VƏTƏNİN-Cənubi Azərbaycanın, bir valideyn kimi həm də Azərbaycan xalqının simvoludur.Bu gün də həmin ANA-VƏTƏN və XALQ  daha yüksək  səviyyədə, şəraitə uyğun olaraq eyni problemlə- zamana və tarixi roluna uyğun olmayan rəsmi statussuzluq ilə  üz-üzə qalıbdır.Deməli ANANIN-VƏTƏNİN öz görkəmli,nüfuzlu, yüksək vəzifəli,dəyərli övladlarına ana dilini qorumaq və statusunu yüksəltmək çağrışı bu gün də aktualdır və əgər bu çağırış eşidilsə və ona cavab verilsə, ananın dərdinə əlac edilmiş olar.

İran Azərbaycanına bu gün Şəhriyarın anası kimi qeyrətli və öz dilinin, mədəniyyətinin qeyrətini çəkən analar,ana istəyinə  dərhal əməl edən Şəhriyar kimi  oğullar  gərəkdir.

XANIMNƏNƏ Xanımın və oğlu ŞƏHRİYARIN  RUHLARI ŞAD olsun.


ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
17:32Туркменская литература. Попытка исторической биографистики17:05Праздник "Тун пайрам" прошел в Хакасии16:04Bir İranlıyla İletişim Kurmak Şatranç Oyununa Benzer Veya İranlıların Psikolojik Portresi15:57Стремление к совершенству – естественное желание09:58İranda 14-cü prezident seçkiləri18:36Крымскотатарская поэзия ханского периода. Опыт исторической биографистики12:49ЧЕРКЕСЫ МЕЖДУ ТЮРКАМИ И РУССКИМИ19:04İRANDA İSLAHATÇILAR İSLAHATÇI OLSALAR, MƏSUD MƏSUD OLAR19:18Суть еврейских праздников. Шавуот: обретение свободы19:15Суть еврейских праздников. Шавуот: Тора жизни23:4412 ИЮНЯ-ДЕНЬ НЕЗАВИСИМОСТИ РОССИИ15:03Социально-философское наследие Махтумкули Фраги: преемственность идей мира, гуманизма и национального единства13:50КАБАРДИНЦЫ МЕЖДУ ТЮРКАМИ И РУССКИМИ16:57Bəhai icması və Dini Komitənin birgə “Qlobal sülh: Elm və dinin vəhdəti” mövzusunda elmi-praktik konfransı keçirilib16:01DÖVLƏT KOMİTƏSİNİN SƏDRİ BEYNƏLXALQ BƏHAİ İCMASININ BMT-DƏKİ BAŞ NÜMAYƏNDƏSİ İLƏ GÖRÜŞÜB15:01КРЫМСКИЕ ТАТАРЫ И КНЯЖЕСТВА ЦЕНТРАЛЬНО-ВОСТОЧНОЙ ЕВРОПЫ 1538-1713.09:06Bozkır insanının "farklı" bilinci zamanı ve mekanı tanımlar18:52ТАЛАНТ, ПРЕДАННОСТЬ И СОСТРАДАНИЕ ХИРУРГА КАМИЛЯ АБДУЛЛАЕВА15:32Татары под властью русских 1552-1913 гг.10:08Qüds, Azərbaycan və Dağlıq Qarabağ17:01“ANAJ” saytının beynəlxalq məsələlər qrupu Azərbaycan Respublikasını Şah İsmayıl Xətaiyə sahib çıxmaq əzmində ittiham edir.15:32«АЗ ХУРОСОНАМ КАШИДӢ, ТО БАРИ ЮНОНИЁН…». Ба гиромидошти хотираи мутафаккири бузурги тоҷик мавлоношиносони ҷаҳон дар Париж ҷамъ меоянд15:00Изучение этнических стереотипов в среде грузинской молодежи («свои – чужие” в обществе)13:53Məqtəl ədəbiyyatının nümunəsi kimi Məhəmməd Füzulinin “Hədiqətüs-süəda” əsərinə metodoloji yanaşmanın özəllikləri09:27Osmanlı dövlətində qeyri-müsəlmanlara qarşı münasibət09:17Раскрытие сокровенного: Общее и частное при даровании Торы09:06Недельная глава «Бемидбар». Лиминальное пространство21:21«КОХИ НАВРУЗ» – СОВРЕМЕННОЕ ТУРИСТИЧЕСКОЕ ЧУДО ТАДЖИКИСТАНА22:43В Таджикистане заблокированы сайты террористических и экстремистских организаций, также запрещён ввоз их литературы21:06В Азербайджане прошел прекрасный татарский национальный праздник "Карга боткасы".20:42İran prezident seçkilərinə hazırlaşır09:27როგორია აკაკი წერეთლისა და ნატალია ბაზილევსკაიას ერთადერთი ვაჟის ისტორია21:07İRAN ASSİMİLYASİYA SİYASƏTİNİ DAHA İSRARLA DAVAM ETDİRİR19:29Ləzgi-Azərbaycan ədəbi əlaqələrinin möhkəm dayaqlara söykənmiş zəngin tarixi əsrlərin dərinliklərinə gedib çıxır.19:21В Шуше состоялось заседание министров образования Организации тюркоязычных государств19:11Irak Türkleri – Azerbaycan İlişkilerinde Yeni Ufuklar18:33Azerbayacan’nın resmi olarak KKTC’yi tanımak için kendi ülke çıkarlarına uygun bir zamanı beklediğine işaret etmektedir.21:11Загрязненный воздух и шум в раннем возрасте увеличивают риск психологических расстройств20:28Bab və babilik: Bir tarixi hadisənin izi ilə17:37DOKUZ OĞUZ DESTANI BAZINDA TÜRK DESTANLARINDA VE KUTSAL KİTAPLARDA İNSANIN YARATILIŞI12:53Talış folklor mahnılarının tədqiqatçıları arasında xalq artisti və pedaqoq Zümrüd xanım Məmmədovanın rolu12:39Политическая ситуация в Иране после гибели Раиси15:13SÜLEYMAN STALSKİ "DƏRƏYƏ SU GƏLDİ DEYƏ"-СТIАЛ СУЛЕЙМАН "КlАМУ САДРА СЕЛНА ЛУГЬУЗ"15:06Dahi rus şairi haqqında yeni kitab - “Bəşəri poeziyanın əbədiyyət günəşi”12:26MƏHƏMMƏD HÜSEYN ŞƏHRİYARIN ANASI20:53“Ekoloji mədəniyyət, mənəvi dəyərlər və vətəndaş cəmiyyətinin həmrəyliyi”» mövzusunda respublika kulturoloji seminar keçirilib.11:55Derheqa nivîskar Şamîlê Sêlim Esgerov (1928-20.05.2005)09:53Zümrüd Məmmədovanın yubileyinə həsr olunmuş elmi-seminar keçirilmişdir.19:58Европейские страны и палестинское государство: на пути к коллективному признанию?19:44İRADƏ MƏLİKOVANIN “MƏN FƏXR EDİRƏM Kİ, AZƏRBAYCANLIYAM” KİTABININ TƏQDİMATI KEÇİRİLİB20:13Бронзовый медальон Султана Мехмета Фатиха продан на аукционе в Лондоне за 1,4 миллиона фунтов стерлингов13:28Çöl adamının “fərqli” şüuru zamanı və məkanı müəyyən edir00:31İRANDA HAKİMİYYƏTİN YENİ SOSİAL BAZA AXTARIŞI19:15Türkiye, Greece strengthening mutual understanding on fighting terrorism: President Erdogan18:58Сможет ли Греция правильно оценить видение Турцией перспектив сотрудничества?18:48AZERBAYCAN DEMOKRAT FIRKASININ DEVLETÇİLİK SİYASETİ (1945-1946)18:25AZƏRBAYCAN DEMOKRAT FİRQƏSİNİN DÖVLƏTÇİLİK SİYASƏTİ (1945-1946-CI İLLƏR)19:41RUSİYA ATOM BOMBASI ATMAQLA, İRAN DA ONU YARATMAQLA TƏHDİD EDİR19:44Пробуждение природы в Турции отмечают традиционным цыганским фестивалем Какава21:20Güney Azerbaycan folklorunda halkın hayatı ve ulusal kimlik işaretleri21:123.Mikro Dünya Savaşı16:46Şərqşünaslıq İnstitutunda “44 günlük Vətən müharibəsi İran mediasında” kitabı çapdan çıxıb14:42MİLLİ ADƏT-ƏNƏNƏLƏRİN QORUNMASI MULTİKULTURALİZMİN BAŞLICA ŞƏRTİDİR14:35FARS SÖZÜ FƏ BU SÖZ OLAN SÖZ BİRLƏŞMƏSİ FARSLARIN MİLLİ KİMLİYİNİN QORUYUCUSUDUR17:21KANT VƏ TANRI MÖVCUDLUĞUNU SÜBUT ÜÇÜN PRAKTİKİ SƏBƏB17:09İRANIN DOSTU KİM, DÜŞMƏNİ KİM19:31ASELSAN меняет ситуацию в области радиоэлектронной борьбы13:21Новые горизонты в отношениях Турции и Ирака16:38В Центральной Азии появился запрос на новое региональное объединение10:59Закрыли ли Иран и Израиль вопрос взаимного противостояния?21:30Təzadlı İran19:52«Неожиданный шаг»: почему Таджикистан и Турция отменили безвизовый режим?13:46Иракские езиды отмечают Чаршама Сарсале (Çarşemа Serê Salê) «Праздник красной среды», в тяжелых лагерных условиях09:13Китайская философия: влияние на современную культуру и общество09:07Взгляды некоторых курдских писателей в отношении концепции Ницше о морали09:02Что можно ожидать от конфронтации Израиля с Ираном?20:17Экологи: Афганский канал Кош-Тепа ударит по водоснабжению всех стран в бассейне Амударьи18:15İranın əsl üzü22:59В Иране произошло нападение на военный объект КСИР и полицейские участки19:43ТЕОРИЯ КВАНТОВОГО СОЗНАНИЯ, ТРАНСЦЕНДЕНТНОСТЬ, КВАНТОВАЯ ПСИХОЛОГИЯ И КОРАНИЧЕСКИЕ АЯТЫ18:54İRANDA XALQ HÖKUMƏTİNİN XALQI VƏ ONUN "DÜŞMƏNLƏRİ"- DAXİLİ İSTİKBARI12:33«Пурым не свято, а троска не хвароба»: март 1924-го14:13Езиды отмечают праздник наступления нового года «Клоча Саре Сале»13:19Астрономы создали новую карту Вселенной с 1,3 млн сверхмассивных черных дыр18:13LƏZGİ ÇÖRƏYİ - ХЬРАН ФУ11:13Alagöz kəndində XIII əsrə aid Yəhudi (Xəzər?) qəbiristanlığı.21:38Что стоит за решением США построить порт в Газе?19:06İRAN ÖZ AMPLUASINDA20:44Цифровая зависимость ухудшает как физическое, так и психическое здоровье20:15Fransanın İrana qarşı tarixi düşmənçiliyi20:25С грустью вдыхая людей безразличие, Ангел страдает в собачьем обличии…21:58«ТРАДИЦИОННЫЕ КАЛЕНДАРНЫЕ ОБРЯДЫ ТАТАРСКОГО НАРОДА»21:12TATAR XALQININ BAHAR BAYRAMLARI22:59В Баку состоялся Фестиваль татарской кухни18:03Qonşun İran olsa12:35«Новруз» и «Эргенекон» в понимании наших предков11:30Русский праздник Навруз19:28Гагаузия меж двух огней: почему автономия оказалась в центре конфликта с Кишиневом.13:41Мэрцишор – мартовское очарование. О празднике, его символе, исторических находках, легендах и традициях13:18Казахстанский каллиграф, обучавшийся мастерству в Турции, представил свои работы в Астане20:55Армения, созданая как антиосманский и антиперсидский проект для современной России полностью утратил свое значение00:1528 февраля отмечается Всемирный день татарской кухни.16:24İRANIN SEÇİMSİZ SEÇKİLƏRİ16:18Межэтнические брачные союзы: чем они хороши или плохи16:41Novruzun ilk çərşənbəsi - Su çərşənbəsi günüdür16:05Казахстан превратился в важного торгового партнера ЕС в Центральной Азии17:50Айдар - особая традиция в Казахстане сохранять прядь волос на макушке у мальчиков14:06Англо-аргентинский территориальный спор вновь стал актуальным13:48İKİ TƏBRİZ ÜSYANI16:42Искусственно деформированный череп из некрополя Кухуроба22:02Ильхам Алиев: Тюркский мир - это наша семья21:50SEPAH MƏNTİQİ18:49İRAN DÜŞMƏNLƏRƏ “KİŞ(ŞAH)” DEYİB, “MAT” ETDİ16:31Турецкие ученые: Рост числа айсбергов в Южном океане - свидетельство изменения климата16:49ВРЕМЯ ЦВЕТЕНИЯ ЛЮБВИ16:37Почему Караван идет, ... или oбращение к российским ученым09:01Узбекистан создаёт новую национальную систему общественной безопасности09:00Узбекистан укрепляет основы политической стабильности, укрепляя межэтническое согласие и дружественную обстановку в Центральной Азии16:03Слово о Великом Устаде кумыкского народа15:04Праздник Саде в Иране: победа над силами тьмы, мороза и холода18:36Сагаалган (Цаган Сар) 2024: история и традиции буддийского праздника18:13Президент Монголии издал указ о продвижении музыкального инструмента морин хуур14:50Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 140 (I yazı): Rəsulzadə və İran inqilabı11:28İran’da Türk Kimliği10:22Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Mavi Vatan’daki önemi nedir18:49გულნარა ინანჯის ცხოვრება საზღვრების გარეშე08:52KİÇİK ÇİLLƏ –YALQUZAQ ayı başlayır18:33Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (ЧастьIII)18:20Будет снят узбекско-азербайджанский фильм о Максуде Шейхзаде13:33LAZLAR KİMDİR?18:41В античном городе Дара в Турции найден канал возрастом 1500 лет13:37Фильм иранских режиссеров номинирован на премию «Золотой медведь» Берлинского кинофестиваля17:12Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней (Часть II)16:50Отношения Ирана и России: от исламской революции до наших дней ( I часть)18:22Традиционные шоу в лесу баобабов в Сенегале предлагают туристам красочные фрагменты культуры страны18:42Первая пилотируемая космическая миссия - национальная гордость Турции15:38Страны Центральной Азии заявили о поддержке принципа «одного Китая»14:07Как талибы уничтожают память о самом известном полевом командире хазарейцев17:44RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 2.17:42RƏSULZADƏ – 140 “II Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri” 1.14:50Власти Казахстана исключили «Талибан» из списка запрещенных в стране организаций13:09Azər Cəfərov: Müasir İran cəmiyyəti iqtidarın bəhailərə qarşı talan və təzyiqlərinə qatılmır22:00İranda "Aşıqlar incəsənət ensiklopediyası"nın təqdimat mərasimi olacaq22:32В Украине ПЦУ впервые отмечает Рождество 25 декабря – а не 7 января11:29Gazze'deki savaşın Doğu Akdeniz'deki gaz sahalarının gelecekteki gelişimi üzerinde uzun vadeli sonuçları olabilir11:20Лефкоша отреагировала на шаги Южного Кипра по «Национальному морскому пространственному планированию»18:39İran milli kimliyində fars dili üçün yaranan təhlükə22:16Более 19,4 тысячи этнических казахов получили статус кандаса с начала года12:59TÜRKLERDE GÜNEŞE SAYGI: ÇİLE GECESİ19:31Разница империи и многонационального государства очень разительна с либеральным прочтением19:21Доходы Монголии от туризма впервые составили $1 млрд19:12Çılə id19:06“QARAQIŞ”, YƏNİ “BÖYÜK ÇİLLƏ” BAŞLAYIR20:28Pope Francis approves Catholic blessings for same-sex couples, but not for marriage20:04Papa Fransisk eyni cinsli izdivaclara İCAZƏ VERMƏYİB19:03Навруз как феномен мировой культуры. Часть II19:02Навруз как феномен мировой культуры. Часть I19:00Еврейская культура не всегда была ответом на нееврейскую культуру18:45Mossad's assassination threat and the reaction of Turkish intelligence16:30Vision of ‘Türkiye's century’: Türkiye as a system-building actor16:10В Москве прошла конференция: «Народы Молдовы в России - дружба на века».18:25Türkiye'nin ilk uzay yolcusu Gezeravcı'nın 9 Ocak'ta uzaya gönderilmesi planlanıyor16:10Sovet-İran danışıqlarının müvəffəqiyyətlə başa çatdırılması12:24В турецкой Конье чтят наследие великого поэта-мистика «Мевляны»12:19Никто из официальных лиц и спортивных чиновников России и Беларуси на Олимпиаду не будут приглашены16:15Узбекистан устремлен к «зеленой» экономике16:08Обеспечение конституционных прав граждан - основной вектор реализации социальной политики Узбекистана15:57Конституционные основы развития свободной рыночной экономики в Узбекистане15:46Усиление конституционных основ деятельности национальных институтов по правам человека в Узбекистане15:30Конституция Узбекистана в новой редакции — правовая основа устойчивого развития18:24Enhancing the Guarantees of Human Rights Protection in the New Constitution of Uzbekistan18:16Усиление гарантий защиты прав человека в новой Конституции Узбекистана11:13Uzbekistan is fortifying the foundations of political stability by strengthening interethnic harmony and friendship in Central Asia11:04Uzbekistan is creating a new national public security system21:40TÜRK BOYLARINDA KAMÇI21:50Президент Молдовы: Наш путь с Румынией общий – наше место вместе в ЕС21:41Klaipėdos I. Kanto viešosios bibliotekos direktorė Renata Rudienė: „Gimtasis Lazdijų kraštas visada užims dalelę širdies“13:44Xanlar Həmidin yeni şerləri "Ethnoglobus.az"-ın təqdimatında12:59Qarabağ xanlığı və ləzgilər11:21Антропологические материалы из Хошбулага (Азербайджанская Республика)18:08İnqilabçılar diyarı İran20:23Смерть и эволюция человека16:02Захватчики "Галактики": станут ли хуситы новой военной силой в Красном море17:00УРАРТСКАЯ «ДВОРЦОВАЯ КЕРАМИКА» НА ПОСЕЛЕНИИ ХУДУТЕПЕ (АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ РЕСПУБЛИКА)17:0640 yıllık varlık mücadelesi: KKTC dimdik ayakta11:46В Тегеране спорят о вариантах участия в войне против Израиля20:01İSLAM VƏ ƏRƏB DÜNYASININ HƏMAS- İSRAİL MÜHARİBƏSİNƏ MÜNASİBƏTİ14:38ИЗ ИСТОРИИ ИЗУЧЕНИЯ ТАЛЫШСКОГО ЯЗЫКА13:58Чи чIалан куьгьне къатар18:39Влияние Мирзы Фатали Ахундова на судьбу родного народа оказалось безмерным.18:28“EGYPTIAN STATUE”, REVEALED IN THE SOUTH-EASTERN REGION OF AZERBAIJAN, IN THE SYSTEM OF ANCIENT CULTURAL AND TRADE RELATIONS12:42Şöhrətpərəstlik bəladır20:14TALIŞ - MUĞAN BÖLGƏSİ ARXEOLOJİ TƏDQİQATLARDA11:10В Таджикистане официально и одновременно работают посольства двух афганских правительств10:56İsrail -Həmas qarşıdurması və fürsətcil İran14:34Институт Гэллапа признал Таджикистан самой безопасной страной в мире14:27Ташкентский саммит: новые перспективы для широкого сотрудничества стран ОЭС14:06Ethnic Russian Men Disappearing in Heartland and Being Replaced by Immigrants, Demographers Say13:58Ashgabat May Soon Follow Baku in Defining Ties with Turkey with the Formula ‘One Nation, Two States,’ Turkish and Russian Commentators Say15:43История жизни героя первой Карабахской войны издана в виде книги в Казахстане
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. Talış folklor mahnılarının tədqiqatçıları arasında xalq artisti və pedaqoq Zümrüd xanım Məmmədovanın rolu
  2. FARS SÖZÜ FƏ BU SÖZ OLAN SÖZ BİRLƏŞMƏSİ FARSLARIN MİLLİ KİMLİYİNİN QORUYUCUSUDUR
  3. Бронзовый медальон Султана Мехмета Фатиха продан на аукционе в Лондоне за 1,4 миллиона фунтов стерлингов
  4. В Азербайджане прошел прекрасный татарский национальный праздник "Карга боткасы".
  5. İRANIN DOSTU KİM, DÜŞMƏNİ KİM
  6. Социально-философское наследие Махтумкули Фраги: преемственность идей мира, гуманизма и национального единства
  7. KANT VƏ TANRI MÖVCUDLUĞUNU SÜBUT ÜÇÜN PRAKTİKİ SƏBƏB
  8. MİLLİ ADƏT-ƏNƏNƏLƏRİN QORUNMASI MULTİKULTURALİZMİN BAŞLICA ŞƏRTİDİR
  9. Güney Azerbaycan folklorunda halkın hayatı ve ulusal kimlik işaretleri
  10. İRANDA HAKİMİYYƏTİN YENİ SOSİAL BAZA AXTARIŞI
  11. Пробуждение природы в Турции отмечают традиционным цыганским фестивалем Какава
  12. Şərqşünaslıq İnstitutunda “44 günlük Vətən müharibəsi İran mediasında” kitabı çapdan çıxıb
  13. AZƏRBAYCAN DEMOKRAT FİRQƏSİNİN DÖVLƏTÇİLİK SİYASƏTİ (1945-1946-CI İLLƏR)
  14. Zümrüd Məmmədovanın yubileyinə həsr olunmuş elmi-seminar keçirilmişdir.
  15. Çöl adamının “fərqli” şüuru zamanı və məkanı müəyyən edir
  16. Türkiye, Greece strengthening mutual understanding on fighting terrorism: President Erdogan
  17. AZERBAYCAN DEMOKRAT FIRKASININ DEVLETÇİLİK SİYASETİ (1945-1946)
  18. Сможет ли Греция правильно оценить видение Турцией перспектив сотрудничества?
  19. 3.Mikro Dünya Savaşı
  20. В Таджикистане заблокированы сайты террористических и экстремистских организаций, также запрещён ввоз их литературы
  21. RUSİYA ATOM BOMBASI ATMAQLA, İRAN DA ONU YARATMAQLA TƏHDİD EDİR
  22. Derheqa nivîskar Şamîlê Sêlim Esgerov (1928-20.05.2005)
  23. DOKUZ OĞUZ DESTANI BAZINDA TÜRK DESTANLARINDA VE KUTSAL KİTAPLARDA İNSANIN YARATILIŞI
  24. MƏHƏMMƏD HÜSEYN ŞƏHRİYARIN ANASI
  25. İRADƏ MƏLİKOVANIN “MƏN FƏXR EDİRƏM Kİ, AZƏRBAYCANLIYAM” KİTABININ TƏQDİMATI KEÇİRİLİB
  26. Европейские страны и палестинское государство: на пути к коллективному признанию?
  27. Azerbayacan’nın resmi olarak KKTC’yi tanımak için kendi ülke çıkarlarına uygun bir zamanı beklediğine işaret etmektedir.
  28. DÖVLƏT KOMİTƏSİNİN SƏDRİ BEYNƏLXALQ BƏHAİ İCMASININ BMT-DƏKİ BAŞ NÜMAYƏNDƏSİ İLƏ GÖRÜŞÜB
  29. SÜLEYMAN STALSKİ "DƏRƏYƏ SU GƏLDİ DEYƏ"-СТIАЛ СУЛЕЙМАН "КlАМУ САДРА СЕЛНА ЛУГЬУЗ"
  30. Политическая ситуация в Иране после гибели Раиси
  31. Məqtəl ədəbiyyatının nümunəsi kimi Məhəmməd Füzulinin “Hədiqətüs-süəda” əsərinə metodoloji yanaşmanın özəllikləri
  32. Dahi rus şairi haqqında yeni kitab - “Bəşəri poeziyanın əbədiyyət günəşi”
  33. ЧЕРКЕСЫ МЕЖДУ ТЮРКАМИ И РУССКИМИ
  34. «КОХИ НАВРУЗ» – СОВРЕМЕННОЕ ТУРИСТИЧЕСКОЕ ЧУДО ТАДЖИКИСТАНА
  35. “Ekoloji mədəniyyət, mənəvi dəyərlər və vətəndaş cəmiyyətinin həmrəyliyi”» mövzusunda respublika kulturoloji seminar keçirilib.
  36. İRAN ASSİMİLYASİYA SİYASƏTİNİ DAHA İSRARLA DAVAM ETDİRİR
  37. Bab və babilik: Bir tarixi hadisənin izi ilə
  38. İran prezident seçkilərinə hazırlaşır
  39. ТАЛАНТ, ПРЕДАННОСТЬ И СОСТРАДАНИЕ ХИРУРГА КАМИЛЯ АБДУЛЛАЕВА
  40. Osmanlı dövlətində qeyri-müsəlmanlara qarşı münasibət
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    İyun 2024    »
B.e.Ç.a.ÇC.a.CŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
ГАЛЕРЕЯ