Демонстрационный сайт » ЦЕНТР КВАНТОВОГО МЫШЛЕНИЯ » İranlı ilə ünsiyyət şətrənc oyunu kimidir, yaxud iranlıların psixoloji portreti

İranlı ilə ünsiyyət şətrənc oyunu kimidir, yaxud iranlıların psixoloji portreti

image

Gülnara İnanc, «Etnoqlobus» Beynəlxalq analitik mərkəzinin  direktoru, ekspert, etnopsixoloq

Məqalə müəllifin uzun illər apardığı çöl işləri və müşahidələri əsasında yazılıb.

 İran İslam inqilabının qələbəsinin 41 illik yubileyini yeni xarici və daxili şərtlərlə qeyd edir.  Bu illər ərzində İran islamı ixrac edən bir ölkədən islam mədəniyyətini yayan bir ölkəyə çevrilib və  bu, əslində  ölkənin və xalqın islamdan əvvələ uzanan maddi-mənəvi dəyərlərinin də təbliğidir.

İslam dövləti qurulandan bəri, xüsusilə «rəngli inqilablar» kimi tanınan Qərbin dünyada, o cümlədən şərq ölkələrində mövcud hakimiyyətləri dəyişmək cəhdləri İrandan yan keçib. Hər dəfə «İndi növbə İranındır»  deyənləri «İran İraq, Liviya deyil» qənaətində olanlar əvəz edib. İran deyəndə təbii ki, dövləti formalaşdıran xalq nəzərdə tutulur.

İrandan danışanda ilkin olaraq ağla islam gəlirsə, onda sonra mütləq zərdüştilik, çar Dara, Kuruş,Cəmşidin taxtı, Persopolis xatırlanır. İranı həmrəng , amorf , ucdantutma dindar şiə bir cəmiyyət kimi qəbul etmək yalnışdır.  İslam dini dövlət strategiyasına çevrildiyi son 41 ildə vətəndaşların milli iranlı şüuru daha da güclənib. Bunun səbəblərindən biri qloballaşma siyasətində bütün dünyada insanların özünü milli kimlik üzərindən təsdiqini güclənməsi ilə bağlıdır.

Digər səbəb isə budur ki, xarici təzyiqlərə qarşı məhz güclü milli birlik şüuru ilə dirənmək olar. Əgər inqilabın ilk illərində ideologiya dini kimlik üzərində qurulurdusa, büynəlxalq çağırışlara cavab olaraq bu, milli-dini kimliklə əvəz olundu. Son illər milli-dini kimlik vəhdətində birincisi ağır gəlir. İranın bölgədə yeridilən «rəngli inqilablardan» hələ də qoruna bilməsinin səbəblərindən biri də milli kimlik ətrafında birlik amilidir. Bu , təsadüfi deyil, çünki milli kimlik  daha alt şüurdadır, dini şüur isə daha üstdə. İnsanın hərəkətləri isə məhz şüuraltı ilə tənzimlənir. Blə olduğu halda , insanın hərəkətlərini və xasiyyətini formalaşdıran  milli şüuru görməzdən gəlmək mümkün deyil.

Oturaq imperiya mədəniyyətinin varisləri qonşularını bədəvi olaraq dəyərləndirir və özlərini bölgənin aparıcı dövləti və xalqı statusunda görürlər. İranlılar etnik kimliyindən asılı olmayaraq böyüyün bir hissəsi olmağı ( imperiya vətəndaşı ) seçir, nəinki parçalanıb kiçiyin hissəsi olmağı. Axı imperiya şüuru gəzdirən fərd sərhədlərinin ücunu-bucağını görmür.  Məsələ ondadır ki, tarixi imperiyaların sərhədləri get-gedə daralaraq bir dövlətə sığsa da, genetik yaddaş hələ də imperiya sınırlarında bənd olub. İranlı özünü proseslərin mərkəzində hiss edir, hər şeyin ən yaxşısının ona aid olduğuna əmindir.

Onun   nə düşündüyünü və həqiqətdə nə edəcəyini bilmək çətindir.  İlk baxışdan siz onun qərarlar üzərində çox düşünməsini zəiflik kimi dəyərləndirdiyiniz bir vaxtda,əslində o,  fikirlərini qələbə qazanmaq üçün istifadə edə biləcəyi variasiyalara cəmləşdirib. Bu xüsusiyyəti iranlı idmançıların çıxışlarında əyani müşahidə etmək olar. İdmançı dəfələrlə çıxış etdiyi sahədə konsentrasiya olur. Bütün emosiyalar daxildə gizlədilir. Rəqibinə qarşı açıq aqressiya sezilmir. Bununla da rəqibini çaşdırır və qarşısındakı iranlının güclü, yaxud zəif olduğunu, qorxduğunu, yaxud çağırış etdiyini anlaya bilmir.  Psixoloji çaşqınlıq yaranır. İranlı sağa baxıb, sola getdiyi üçün onun hansı addımı atacağını təhmin etmək asan deyil.

İmperiya şüuru iralının işini daha həcmli və geniş parametrli , çoxfunksiyalı edir. Birotaqlı evdə özünü imarətdəki kimi hiss edir. İmperiya şüuru insanın baxışlarını uzaqlara yönəldib, o, kiçik məsələləri böyük işlərə qurban verə bilər.  Oturaq həyat, xoş iqlim onu astagəl etsə də, neft bumu nəticəsində  inert olan ərəblər kimi tənbəlləşdirməyib.

Düşündüyünü insanın üzünə demək iranlıya aid deyil. O, sizin simanızda düşmən qazanmaq niyyətində deyil. Çünki bu halda o, arxasını sizə çevirmiş olur və kürəkdən zərbə almaq üçün meydan yaradır. İranlının beli həmişə nəyəsə dayanmalıdır, bu halda onun düşünərək hərəkət etmək imkanı var. Çox düşünməyi sevdiyi üçün, o, riskə meylli deyil. Məsələn, təzyiqlər  və təhdidlər artdıqca İranın daha qəliz manevr etdiyini görürük.

Daxili fitri çeviklik, baha satmaq bacarığı. İran ticarət ölkəsidir. Tacir isə ucuz alıb baha satmağı, nəyi nə vaxt alıb, nə vaxt satmağı bilməli, bazarın tələbatından xəbərdar olmalıdır. Əslində tacir bir diplomatdır. Vaxtında manevr etmək, böyük iğtişaşlardan az itki ilə çıxmağı bacaran diplomat.

İranlı ikinci plan aktyoru kimi çıxış etməyə məcbur olubsa belə, o, rolunu baş rol kimi təqdim edə bilir.

Nə qədər təzadlı olsa da  , meydan iranlı üçün ən sevimli bir alandır. İranlı şüuru meydanı imperiya ilə eyniləşdirir.  Meydanda sən daim hərəkət etməli və ətrafdakı hər kəslə kontaktda olmalısan. Meydanda səni hami eyni zamanda eyni cür görə bilməz. Sənin daim manevr etmək, mimikanı, emosiyalarını növbəti insan qrupuna uyğun olaraq dəyişmək imkanın var.  Unutmayaq ki, iranlı sağa baxıb sola gedir.  Metaforanı sevir. Məsələn, İran kanallarının birində səsləndirilmiş»nədən dəlilər və bayquşlar viranəni sevir?»  eyniləşdirməsində  əslində iranlıların özü var. Bir az dəlisov, bir az müdrik, kütlə içində özünə fokuslanan, dağıdıb yenidən qurmağa meylli.

O, həmçinin vurğunluq halında olmağı-ərəfəni sevir. Açılacaq sabahı bu gün bayramlaşmaq, hiss etmək.  Lənglikdən irəli gələn zamanı tələsdirmək çəhdi də iranlılara məxsusdur.

Belə bir mürəkkəb psixoloji portret ilə ünsiyyət  şətrənc oyunu kimidir.

 


ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
08:22“AĞILLI” ADAMLARIN AĞILSIZ İDDİALARI07:48Соглашение по морским зонам: вклад в суверенитет Турции и Ливии18:25İranda dünyəvi inqilab16:12Ташкент готовится к ярмарке «Туризм на Шелковом пути»15:20Ильхам Алиев: Баку отвечал и продолжит отвечать на любые антиазербайджанские шаги11:44В Турции началась сборка прототипа отечественного военного самолета12:40Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi-ənənəvi kökləri varmı... (2-ci yazı)12:07یادداشت ولایتی درباره مسائل اخیر بین ایران و جمهوری آذربایجان: من هم یک آذری هستم11:57В Баку состоялся праздник в честь святого архистратига Божия Михаила и всех небесных сил бесплотных - престольный день13:03Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi-ənənəvi kökləri varmı... (I yazı)12:21FİRUDİN İBRAHİMİ MÜASİR TƏDQİQATLAR KONTEKSTİNDƏ12:01Xamenei nə türkdür,nə də farsdır17:18США вернулись к покорению Луны16:52Iran hakimiyyəti bəhailəri casus elan edib16:37Возможен ли мир в Украине?13:01Почему Иран против Зенгезурского коридора16:54Если у деспота есть его гнёт, то у угнетаемого есть Бог16:40İranda türklərə qarşı ayrı-seçkilik17:52“İran xərab şod...”22:47KÖLƏ SƏDAQƏTİ18:25ارتباط با یک ایرانی مثل یک بازی شطرنج است18:18Мнение других – что это означает?18:10“Məhkum qadınlara dəstək tədbirləri” layihəsi çərçivəsində tədbir keçirilib.14:43Tehran hakimiyyəti Azərbaycanla münasibətlərini fars-türk deyil, türk-türk müstəvisində formalaşdırır14:28“Dəyərlərimizi Unutmayaq” adlı sənədli filmin təqdimatı keçirilib14:25“Günahsız qan” sənədli filminin ilkin təqdimatı baş tutub.19:428 noyabr 2022-ci il tarixində İrandakı etirazlarla bağlı məlumat18:35Президент Ирана предупредил об угрозе «гибридной войны» против страны18:23İRAN SAYTI CƏNUBİ AZƏRBAYCAN SİYASİ TƏŞKİLATLARI HAQQINDA16:29Şuşa Azərbaycan xalqının milli təfəkkürünü, mədəniyyətini, tarixini özündə təcəssüm edən məkanlardan biridir16:18Bu gün Katolik Kilsəsi Romada Lateran Bazilikasının (kilsəsinin) təqdis edilməsi gününü qeyd edir.15:04Елена Косолапова: Зачем уезжать из Баку, где тебя любят и ценят16:12Террористы РКК контролируют 80% наркотрафика в Европе14:48Nə monarxiya, nə teokratiya, ancaq demokratiya16:11Radif Mustafayev: ученый и воин карабахской войны15:54«Культурной столицей тюркского мира» станет туркменский город Анев15:45Как агенты влияния Запада руководят российскими университетами17:34Açıq və gizli niyyətli İran17:28İran ruhanisi ölkədə siyasətin dəyişməsi ilə bağlı referendum keçirilməsini tələb edib11:41Шушинская декларация является вершиной отношений между Азербайджаном и Турцией19:10Iranda dünyəvilik inqilabı11:28В Анкаре пройдет конференция "Победа в Карабахе: Обретшая свободу историческая Родина"11:14İranın xarici siyasətindəki "din"14:54Начались учения воинских частей Сил специального назначения на южных границах Азербайджана– ВИДЕО14:49İran xüsusi xidmət orqanının nəzarəti altında yaradılmış qanunsuz silahlı birləşmə ifşa edilmişdir14:29XTQ-nin Azərbaycanın cənub sərhədində təlimi başlayıb( Video)20:11Беспилотная зона: Турция построит на Украине завод по производству дронов17:27Культурная депрессия14:08Южный Кавказ как новое поле борьбы Запада и России12:54ÖMƏR FAİQ NEMANZADƏ – 15009:01NASA опубликовало «улыбку» Солнца13:28“TÜRK DÜNYASI- 2040 VİZİONU”. Məqsədlər, gözləntilər, reallıqlar...01:43LƏZGİ QIZI - ЛЕЗГИ РУШ20:46Вступление Швеции и Финляндии в НАТО и роль Турции20:35Президент Эрдоган принял министра обороны Израиля Бени Ганца20:01Учащиеся бакинской средней школы №175 посетили католический приход святого Иоанна Павла II.16:26Блицвизит Ильхама Алиева в Грузию может оказаться историческим16:14ANA DİLİ,YOXSA HƏMŞƏRİ VƏZİR20:25Амбициозный прагматик Риши Сунак возвращается, чтобы возглавить тори19:58SEPAH-ın azərbaycanlılara hədə və məsləhətləri haqda bir neçə söz19:41İranın daxili "düşmənləri" kimdir?16:55ПРОВЕДЕНИЕ ЦЕНТРАЛЬНО-АЗИАТСКИХ ИГР БУДЕТ ВОЗОБНОВЛЕНО16:34İrandakı narazılıqlara Azərbaycanı səbəbkar kimi görən Rusiya ekspertləri14:05Единый тюркский алфавит и политическая субъектность13:54Тюркские государства обсуждают в турецкой Бурсе создание единого алфавита10:43Главы Азербайджана и Турции открыли новый международный аэропорт в Зангилане23:11Şərqşünas-alim Əkrəm Rəhimlinin 90 illiyi qeyd edilib22:39Аэропорт в Зангилане, который откроют Эрдоган и Алиев, построен за 1,5 года13:20Iranın Azərbaycandakı səfirliyinin bəyanattı16:35İranın ümumdövlət siyasəti bütün istiqamətlərdə fiaskoya uğrayıb...20:35Lənkəran şəhərində Fövqələqdəs Məryəm Ananın Örpəyi şərəfinə kilsə bayramı qeyd edilib20:26В Ленкорани, отметили храмовый праздник в честь Покрова Пресвятой Богородицы.16:13"Я вижу мертвецов". Почему многие из нас верят в призраков15:10Россия поддержит инициативу Казахстана по продвижению русского языка в СНГ19:36Белоруссия и Молдавия — новый фронт в украинском конфликте?19:20Глобальная архитектура безопасности должна формироваться заново21:47FARSLAR MİLLƏT,İRANIN DİGƏR XALQLARI QÖVMDÜRLƏR\ETNİKLƏRDİRLƏR15:48ƏMİRƏLİ TİHİRCALVİ (Ləzgi şairlərinin Azərbaycan dilində yaradıcılığı)18:41Протесты в Молдове обостряются18:33Израиль и Ливан поделили морские газовые месторождения
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. ارتباط با یک ایرانی مثل یک بازی شطرنج است
  2. В Баку состоялся праздник в честь святого архистратига Божия Михаила и всех небесных сил бесплотных - престольный день
  3. İRAN SAYTI CƏNUBİ AZƏRBAYCAN SİYASİ TƏŞKİLATLARI HAQQINDA
  4. Возможен ли мир в Украине?
  5. Елена Косолапова: Зачем уезжать из Баку, где тебя любят и ценят
  6. “Məhkum qadınlara dəstək tədbirləri” layihəsi çərçivəsində tədbir keçirilib.
  7. Президент Ирана предупредил об угрозе «гибридной войны» против страны
  8. Мнение других – что это означает?
  9. KÖLƏ SƏDAQƏTİ
  10. Tehran hakimiyyəti Azərbaycanla münasibətlərini fars-türk deyil, türk-türk müstəvisində formalaşdırır
  11. Bu gün Katolik Kilsəsi Romada Lateran Bazilikasının (kilsəsinin) təqdis edilməsi gününü qeyd edir.
  12. “AĞILLI” ADAMLARIN AĞILSIZ İDDİALARI
  13. Если у деспота есть его гнёт, то у угнетаемого есть Бог
  14. Şuşa Azərbaycan xalqının milli təfəkkürünü, mədəniyyətini, tarixini özündə təcəssüm edən məkanlardan biridir
  15. 8 noyabr 2022-ci il tarixində İrandakı etirazlarla bağlı məlumat
  16. “İran xərab şod...”
  17. Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi-ənənəvi kökləri varmı... (I yazı)
  18. İranda dünyəvi inqilab
  19. “Dəyərlərimizi Unutmayaq” adlı sənədli filmin təqdimatı keçirilib
  20. Почему Иран против Зенгезурского коридора
  21. Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi-ənənəvi kökləri varmı... (2-ci yazı)
  22. Iran hakimiyyəti bəhailəri casus elan edib
  23. “Günahsız qan” sənədli filminin ilkin təqdimatı baş tutub.
  24. İranda türklərə qarşı ayrı-seçkilik
  25. В Турции началась сборка прототипа отечественного военного самолета
  26. США вернулись к покорению Луны
  27. یادداشت ولایتی درباره مسائل اخیر بین ایران و جمهوری آذربایجان: من هم یک آذری هستم
  28. Xamenei nə türkdür,nə də farsdır
  29. FİRUDİN İBRAHİMİ MÜASİR TƏDQİQATLAR KONTEKSTİNDƏ
  30. Ильхам Алиев: Баку отвечал и продолжит отвечать на любые антиазербайджанские шаги
  31. Ташкент готовится к ярмарке «Туризм на Шелковом пути»
  32. Соглашение по морским зонам: вклад в суверенитет Турции и Ливии
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Декабрь 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 
ГАЛЕРЕЯ