NƏRİMAN QASIMOĞLU:İNSAN YERDƏMİ YARADILMIŞDIR? MƏNCƏ, YOX!

image

Foto:pixabay.com

Nəriman Qasımoğlu

Ənənəvi islami baxışdan fərqli olaraq, ilk insan kimi qəbul edilən Adəm OXU mətnində, belə görürəm, ümumiləşmiş insan obrazı kimi də qələmə verilir.
İnsanın yaradılmasına aid bir ayədə bu, açıq ifadə olunur: “Biz sizi yaratdıq, sonra şəklə saldıq, sonra da mələklərə söylədik: “Adəmə səcdə qılın”... (7:11). Mələklərin Adəmə səcdəyə dəvət edilməsi, göründüyü kimi, insan çoxluğunun ("siz" müraciətinə diqqət yetirin!) yaradılmasından sonrakı hadisə kimi vurğulanır.
İlk insanların harada yaradılması (Yer kürəsində, yoxsa başqa bir məkanda) məsələsinə gəlincə, buna fərqli yanaşmalar olsa da, məncə, aşkardır ki, OXU mətni onların Yer kürəsində yaradılmadığı fikrini təlqin edir.
Ayələrə diqqət edək:
“…Şeytan büdrətdi, oradan saldı, daldıqları haldan aldı onları. Dedik: “Bəziniz bəzinizə düşmən olaraq enin. Yer üzündə sizdən ötrü bir müddətə qərar tutmaq yeri var, zamanı var, barınmaq imkanı var”. Və Rəbbindən kəlmələr aldı Adəm. Qəbul etdi tövbəsini. Şübhəsiz, tövbələri qəbul edən, rəhim Odur, O! Dedik: “Enin hamılıqla oradan. Məndən bir yönəltmə gələcək sizə. Kimlər Mənim yönəltməmə tabe oldusa, onların nə qorxusu var, nə də üzülər onlar” (2:36-38).
Adəmin əhvalatına dair bu ayələrdə Rəbdən iki dəfə “enin” əmri var.
Birincisi sanki Adəmlə Həvvaya aid “enin”dir. Çünki öncəki cümlənin sonundakı “onları” sözü, həqiqətən, mətnin orijinalında ərəbcənin qrammatikasına görə təsniyədədir, yəni iki nəfəri bildirir. Məntiqə görə, ilk baxışda “enin” müraciəti də bu iki nəfərə olmalıdır, amma deyil, insan cəminədir, yəni çoxluğa ünvanlanıb: orijinalda ərəbcə feilin qrammatik tələbinə görə. Bu qrammatik tələbi “bəziniz bəzinizə düşmən olaraq” ifadəsi də gücləndirir. “Bəziniz” orijinalda ikinci şəxsin cəmindədir. Digər yandan, həm də absurd olar Adəmlə Həvvanı bir-birinə düşmən kimi anlayasan.
Ənənəvi şərhlərdə bunu belə qələmə verirlər ki, guya bu cəm məsələsi Adəm-Həvva-iblis üçlüyünə aiddir. Ancaq belədə onların məntiqini aciz qoyan “bəziniz” sözüdür. Ərəbcə “ba’d” sözündən aldığımız “bəzi” eyni tayfaya, dəstəyə mənsubların bir qismini bildirir. “Bəziniz bəzinizə düşmən olaraq” – “sizin bir qisminiz digər bir qisminizə düşmən olaraq” anlaşıldığı üzdədir. Adəmlə Həvvaya müraciət ərəbcənin qrammatik məntiqinə görə “siz ikiniz” olmalıdır, “bəziniz” yox. İblis isə bu “bəzinizə”, ümumiyyətlə, daxil deyil, ayrı substansiyadır.
İkinci “enin” də eləcə insan cəminə müraciət olaraq səslənir. Üstəlik də “hamılıqla”. Bu sonuncu ərəbcəni bilməyənlər üçün dediyimi bir növ qüvvətləndirir. Sözün orijinalı /cəmi:’an/-dır, cəm olaraq anlamında.
Ayələrdə insan cəminin Yer kürəsinə enişindən sanki mərhələ-mərhələ bəhs edilir. İlkində insan cəmində Adəmlə Həvva yer alır, növbətilərdə onların dəstəsinin ardınca başqaları.
“İlk insan” – ilk peyğəmbərdir, yəni Adəm ilk peyğəmbərdir – bunu ənənəvi islami görüşlər də qəbul edir!
Bununla belə, onu ilk yaradılışda insan çoxluğunun ümumiləşmiş obrazı kimi də qəbul etmək lazım gəlir.
.
Qeyd etdiyim yanaşma ənənəvi islamın cavab verməkdə aciz qaldığı bir suala rahatlıqla aydınlıq gətirir: əgər müqəddəs Yazı bacı-qardaşın evlənməsini yasaqlayırsa, onda Adəmdən sonra insanların Yer üzündə artımı necə baş vermişdir?
Bu sualı ənənəvi islam, çoxlarının bildiyi kimi, uydurma hədislə cavablandırmağa çalışır. Guya Həvvanın bədənində bir-birindən ayrı iki bətni varmış və ayrı-ayrı bətnlərdən çıxan bacı-qardaşların evlənməsi caiz olubmuş.
İnsanın Yerdə yaradıldığı barədə ənənəvi fikrə OXU-dan dəstək almaq üçün torpaqdan yaradıldığı barədə ayələrə istinad edirlər. İstinad “torpaqdan yaradılıb, torpağa qaytarılacaq və torpaqdan da çıxarılacaq” ifadəli müvafiq ayələrədir.
Həmin ayələrdə ilk insanın, yaxud ilk insanların Yer üzündə yaradıldığı vurğulanmır. Bu bir yana, həm də necə iddia etmək olar, torpaq yalnız Yer kürəsinin materialıdır?! Başqa planetlərdə, hansısa işıq illəri uzaqlığının göy cismində ola bilməzmi?
ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
23:03Mossad casuslarına MİT operasyonu: 15 kiralık casus...22:51Мосад обезвредил в Турции три иранские террористические группировки22:15Hamas and Hizballah fear potential Turkish crackdown on terror20:40В Кыргызстане прошло XI пленарное заседание ТюркПА20:25Ramiz Qusarçaylı: Qusarım22:34Azərbaycanda hökumət dini düzgün əsaslar üzərində cəmiyyətdə yenidən bərqərar olmasını istəyir.20:50Угроза РКК в отчетах разведслужб Германии14:48Бухара: жемчужина исламской архитектуры18:03Шедевр османской архитектуры: мечеть Селимийе в Эдирне16:33Кто владеет Луной (и её полезными ископаемыми), … тот владеет миром?16:17TƏBRİZİN BAŞ MOLLASI NƏ İSTƏYİR14:58BMT-nin Azərbaycandakı rezident əlaqələndiricisi Vladanka Andreeva Nifrət nitqinə qarşı beynəlxalq mübarizə günü münasibətilə müraciəti10:34Россия продолжает сокращать поставки газа в Европу10:30Террористы РКК прорыли тоннель на границе между Ираком и Сирией22:03В Стамбуле задержаны сотрудники спецслужб Ирана, готовившие атаки на туристов из Израиля21:56"Qərb diplomatları iranlı kürd qrupların təmsilçiləri ilə ölkənin gələcəyi haqda müzakirələr aparıb.13:50Неожиданная отставка депутатов-садристов грозит повергнуть страну в хаос20:18Azərbaycanın daş yaddaşı18:33Ливан и Израиль: новый виток напряженности на фоне разногласий по морским границам18:12В Монголии отмечают новый государственный праздник - Весак18:04Plastik yeyən superqurdlar təkrar emalda dönüş yarada bilərmi?22:23Таинственные смерти в Иране: офицер КСИР и ученый погибли при странных обстоятельствах22:1510 июня в Стамбуле стартовал V Фестиваль культуры этноспорта22:06Warning to Israelis to leave Turkey reiterated. Iranian hit-gangs still at large10:55OXU-DA KOMANDA-NƏZARƏT MƏNTƏQƏSININ VURULMASINA DAIR10:48Quran ayələrində yəhudi düşmənçiliyi deyə bir məsələ bəzi hallarda ictimai fikrə təqdim olunan sayaq qəbul edilmir.12:15Из-за чего исламский мир рассорился с Индией13:52NƏRİMAN QASIMOĞLU:İNSAN YERDƏMİ YARADILMIŞDIR? MƏNCƏ, YOX!17:57Чингиз Айтматов: Золотое наследие Тюркского мира17:49Гран-при Азербайджана "Формула-1"17:42V Фестиваль культуры этноспорта в Стамбуле14:10Дастан о пахлаве (Часть I)19:06Отмывание денег: трансграничный сценарий памирского вопроса18:53Дворец "Долмабахче": символ реформ в Османской империи18:39Страны, охваченные "Арабской весной": 11 лет нестабильности18:22Sevil Kərimova: Sənət zehnimin, ruhumun, həyatımın bir hissəsidir.18:12Eltən Törəçi: Köçəri bir kimlikdir, köçərinin bir davranış biçimi, törəsi və oyunu var.15:20День турецкого завтрака состоялся в Варшаве15:11Чего добился Азербайджан в туристической сфере19:56Турция не так просто мешает расширению НАТО — Project Syndicate17:35Стамбул примет V Фестиваль культуры этноспорта00:11Frustrated West beginning to turn up heat on Iran – Israeli official21:25Israelis visiting Turkey face real threats of Iranian revenge21:04Эрдоган ставит НАТО на колени20:57İran:ŞEYTANLARIN İŞİDİR20:41Rusiya-ukrayna müharibəsi20:30Наследный принц Ирана Реза Пехлеви обратился к народу из Вашингтона09:19Турецкий учебно-боевой самолет Hürjet09:00Бухара объявлена «Молодежной столицей тюркского мира»22:33Серия странных смертей в Иране: погибли двое ученых из военных проектов19:16Азербайджанская песня прозвучала на грузинском детском музыкальном конкурсе ВИДЕО18:56İranla Azərbaycan arasında uçuşların sayı və turizm axını artırılacaq14:21"Иное" сознание степного человека определяет пространство и время14:14НАРОДНАЯ ДИПЛОМАТИЯ КАК ФАКТОР МЕЖДУНАРОДНЫХ ОТНОШЕНИЙ: ИСТОРИЧЕСКИЙ ОПЫТ КАЗАХСТАНА23:03Küftə haqqında dastan.22:38Новая политическая антропология: возвращение теории Поршнева–Диденко18:32В Турции продолжается подготовка к IV Всемирным играм кочевников18:12Кризис зерна в Черноморском регионе и его влияние на мир10:23Sən gündəmə başqalarının etmədiyini gətirmək istəyirsənsə, risk etməlisən...-Gülnara İnanc13:44DÜNYANIN ƏN İTİ RƏQSİ13:40На западе Турции проходит фестиваль моды Modafest12:43Iράν-Τουρκία, μια «φιλία» που θα αντέξει στον χρόνο;12:35САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ XXI ВЕКА (К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) ЧАСТЬ V12:25САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ XXI ВЕКА (К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) ЧАСТЬ IV12:17Əhəd Qəzayi: İran xalqı və dövləti Azərbaycana hörmət və ehtiramla yanaşır12:08Möhsün Pakayin: İran-Azərbaycan münasibətləri səmimi olaraq qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıqdan ibarətdir20:43США стремятся снизить влияние России в Африке11:12ТАЛЫШСКИЕ ПОСЛОВИЦЫ И ИХ АНАЛОГИ В УСТНОМ НАРОДНОМ ТВОРЧЕСТВЕ ДРУГИХ МАЛОЧИСЛЕННЫХ НАРОДОВ, ПРОЖИВАЮЩИХ НА ТЕРРИТОРИИ АЗЕРБАЙДЖАНА09:27САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ ХХ1 ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА.) Часть III09:07"KİBRİT QUTUSU"21:13"Неделя турецкой кухни" в мире20:45Азербайджанский Шамахы избран «Туристической столицей тюркского мира»20:22Фестиваль TEKNOFEST вызвал большой интерес у жителей и гостей Баку19:26"İlahiyyatçılar üçün ərəbcə-azərbaycanca lüğət" işıq üzü görüb19:19ALLAH ALİ ŞƏXS VEDA ƏDƏBİYYATINDA AŞAĞIDAKI KİMİ TƏSVİR EDİLİR...!18:32Vətəndaş cəmiyyətləri də “Konflikt və post-konflikt ölkələrin media şəbəkəsi”nə qoşulur22:03Media tərəfsiz, qərəzsiz və obyektiv ola bilərmi? - Təcrübəli jurnalistlərin baxışı21:33Башня Бурана - историческая достопримечательность севера Кыргызстана21:22Об отношении Турции к политике расширения НАТО11:06Azərbaycan-İraq Mədəni Əlaqələr İB-nin “Yalnız İrəli” filminin İctimai baxışı və Təqdimat Mərasimi
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. ТАЛЫШСКИЕ ПОСЛОВИЦЫ И ИХ АНАЛОГИ В УСТНОМ НАРОДНОМ ТВОРЧЕСТВЕ ДРУГИХ МАЛОЧИСЛЕННЫХ НАРОДОВ, ПРОЖИВАЮЩИХ НА ТЕРРИТОРИИ АЗЕРБАЙДЖАНА
  2. Sən gündəmə başqalarının etmədiyini gətirmək istəyirsənsə, risk etməlisən...-Gülnara İnanc
  3. "Иное" сознание степного человека определяет пространство и время
  4. САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ XXI ВЕКА (К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) ЧАСТЬ V
  5. Азербайджанский Шамахы избран «Туристической столицей тюркского мира»
  6. САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ ХХ1 ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА.) Часть III
  7. Iράν-Τουρκία, μια «φιλία» που θα αντέξει στον χρόνο;
  8. САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ XXI ВЕКА (К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) ЧАСТЬ IV
  9. Küftə haqqında dastan.
  10. Дастан о пахлаве (Часть I)
  11. На западе Турции проходит фестиваль моды Modafest
  12. DÜNYANIN ƏN İTİ RƏQSİ
  13. Новая политическая антропология: возвращение теории Поршнева–Диденко
  14. "KİBRİT QUTUSU"
  15. "Qərb diplomatları iranlı kürd qrupların təmsilçiləri ilə ölkənin gələcəyi haqda müzakirələr aparıb.
  16. Азербайджанская песня прозвучала на грузинском детском музыкальном конкурсе ВИДЕО
  17. В Турции продолжается подготовка к IV Всемирным играм кочевников
  18. НАРОДНАЯ ДИПЛОМАТИЯ КАК ФАКТОР МЕЖДУНАРОДНЫХ ОТНОШЕНИЙ: ИСТОРИЧЕСКИЙ ОПЫТ КАЗАХСТАНА
  19. Кризис зерна в Черноморском регионе и его влияние на мир
  20. İranla Azərbaycan arasında uçuşların sayı və turizm axını artırılacaq
  21. NƏRİMAN QASIMOĞLU:İNSAN YERDƏMİ YARADILMIŞDIR? MƏNCƏ, YOX!
  22. США стремятся снизить влияние России в Африке
  23. Möhsün Pakayin: İran-Azərbaycan münasibətləri səmimi olaraq qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıqdan ibarətdir
  24. Стамбул примет V Фестиваль культуры этноспорта
  25. Azərbaycanın daş yaddaşı
  26. Турецкий учебно-боевой самолет Hürjet
  27. День турецкого завтрака состоялся в Варшаве
  28. Бухара объявлена «Молодежной столицей тюркского мира»
  29. Наследный принц Ирана Реза Пехлеви обратился к народу из Вашингтона
  30. Sevil Kərimova: Sənət zehnimin, ruhumun, həyatımın bir hissəsidir.
  31. В Стамбуле задержаны сотрудники спецслужб Ирана, готовившие атаки на туристов из Израиля
  32. "Неделя турецкой кухни" в мире
  33. Чего добился Азербайджан в туристической сфере
  34. Страны, охваченные "Арабской весной": 11 лет нестабильности
  35. Турция не так просто мешает расширению НАТО — Project Syndicate
  36. Отмывание денег: трансграничный сценарий памирского вопроса
  37. Неожиданная отставка депутатов-садристов грозит повергнуть страну в хаос
  38. İran:ŞEYTANLARIN İŞİDİR
  39. Ливан и Израиль: новый виток напряженности на фоне разногласий по морским границам
  40. Эрдоган ставит НАТО на колени
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Июнь 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930 
ГАЛЕРЕЯ