Демонстрационный сайт » ЦЕНТР КВАНТОВОГО МЫШЛЕНИЯ » NƏRİMAN QASIMOĞLU:İNSAN YERDƏMİ YARADILMIŞDIR? MƏNCƏ, YOX!

NƏRİMAN QASIMOĞLU:İNSAN YERDƏMİ YARADILMIŞDIR? MƏNCƏ, YOX!

image

Foto:pixabay.com

Nəriman Qasımoğlu

Ənənəvi islami baxışdan fərqli olaraq, ilk insan kimi qəbul edilən Adəm OXU mətnində, belə görürəm, ümumiləşmiş insan obrazı kimi də qələmə verilir.
İnsanın yaradılmasına aid bir ayədə bu, açıq ifadə olunur: “Biz sizi yaratdıq, sonra şəklə saldıq, sonra da mələklərə söylədik: “Adəmə səcdə qılın”... (7:11). Mələklərin Adəmə səcdəyə dəvət edilməsi, göründüyü kimi, insan çoxluğunun ("siz" müraciətinə diqqət yetirin!) yaradılmasından sonrakı hadisə kimi vurğulanır.
İlk insanların harada yaradılması (Yer kürəsində, yoxsa başqa bir məkanda) məsələsinə gəlincə, buna fərqli yanaşmalar olsa da, məncə, aşkardır ki, OXU mətni onların Yer kürəsində yaradılmadığı fikrini təlqin edir.
Ayələrə diqqət edək:
“…Şeytan büdrətdi, oradan saldı, daldıqları haldan aldı onları. Dedik: “Bəziniz bəzinizə düşmən olaraq enin. Yer üzündə sizdən ötrü bir müddətə qərar tutmaq yeri var, zamanı var, barınmaq imkanı var”. Və Rəbbindən kəlmələr aldı Adəm. Qəbul etdi tövbəsini. Şübhəsiz, tövbələri qəbul edən, rəhim Odur, O! Dedik: “Enin hamılıqla oradan. Məndən bir yönəltmə gələcək sizə. Kimlər Mənim yönəltməmə tabe oldusa, onların nə qorxusu var, nə də üzülər onlar” (2:36-38).
Adəmin əhvalatına dair bu ayələrdə Rəbdən iki dəfə “enin” əmri var.
Birincisi sanki Adəmlə Həvvaya aid “enin”dir. Çünki öncəki cümlənin sonundakı “onları” sözü, həqiqətən, mətnin orijinalında ərəbcənin qrammatikasına görə təsniyədədir, yəni iki nəfəri bildirir. Məntiqə görə, ilk baxışda “enin” müraciəti də bu iki nəfərə olmalıdır, amma deyil, insan cəminədir, yəni çoxluğa ünvanlanıb: orijinalda ərəbcə feilin qrammatik tələbinə görə. Bu qrammatik tələbi “bəziniz bəzinizə düşmən olaraq” ifadəsi də gücləndirir. “Bəziniz” orijinalda ikinci şəxsin cəmindədir. Digər yandan, həm də absurd olar Adəmlə Həvvanı bir-birinə düşmən kimi anlayasan.
Ənənəvi şərhlərdə bunu belə qələmə verirlər ki, guya bu cəm məsələsi Adəm-Həvva-iblis üçlüyünə aiddir. Ancaq belədə onların məntiqini aciz qoyan “bəziniz” sözüdür. Ərəbcə “ba’d” sözündən aldığımız “bəzi” eyni tayfaya, dəstəyə mənsubların bir qismini bildirir. “Bəziniz bəzinizə düşmən olaraq” – “sizin bir qisminiz digər bir qisminizə düşmən olaraq” anlaşıldığı üzdədir. Adəmlə Həvvaya müraciət ərəbcənin qrammatik məntiqinə görə “siz ikiniz” olmalıdır, “bəziniz” yox. İblis isə bu “bəzinizə”, ümumiyyətlə, daxil deyil, ayrı substansiyadır.
İkinci “enin” də eləcə insan cəminə müraciət olaraq səslənir. Üstəlik də “hamılıqla”. Bu sonuncu ərəbcəni bilməyənlər üçün dediyimi bir növ qüvvətləndirir. Sözün orijinalı /cəmi:’an/-dır, cəm olaraq anlamında.
Ayələrdə insan cəminin Yer kürəsinə enişindən sanki mərhələ-mərhələ bəhs edilir. İlkində insan cəmində Adəmlə Həvva yer alır, növbətilərdə onların dəstəsinin ardınca başqaları.
“İlk insan” – ilk peyğəmbərdir, yəni Adəm ilk peyğəmbərdir – bunu ənənəvi islami görüşlər də qəbul edir!
Bununla belə, onu ilk yaradılışda insan çoxluğunun ümumiləşmiş obrazı kimi də qəbul etmək lazım gəlir.
.
Qeyd etdiyim yanaşma ənənəvi islamın cavab verməkdə aciz qaldığı bir suala rahatlıqla aydınlıq gətirir: əgər müqəddəs Yazı bacı-qardaşın evlənməsini yasaqlayırsa, onda Adəmdən sonra insanların Yer üzündə artımı necə baş vermişdir?
Bu sualı ənənəvi islam, çoxlarının bildiyi kimi, uydurma hədislə cavablandırmağa çalışır. Guya Həvvanın bədənində bir-birindən ayrı iki bətni varmış və ayrı-ayrı bətnlərdən çıxan bacı-qardaşların evlənməsi caiz olubmuş.
İnsanın Yerdə yaradıldığı barədə ənənəvi fikrə OXU-dan dəstək almaq üçün torpaqdan yaradıldığı barədə ayələrə istinad edirlər. İstinad “torpaqdan yaradılıb, torpağa qaytarılacaq və torpaqdan da çıxarılacaq” ifadəli müvafiq ayələrədir.
Həmin ayələrdə ilk insanın, yaxud ilk insanların Yer üzündə yaradıldığı vurğulanmır. Bu bir yana, həm də necə iddia etmək olar, torpaq yalnız Yer kürəsinin materialıdır?! Başqa planetlərdə, hansısa işıq illəri uzaqlığının göy cismində ola bilməzmi?
ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
17:19Росгазу остался единственный путь в Европу - Турция19:44Iran accused of massacre in South amid wave of protests19:19В Иране продолжается волна арестов на фоне масштабных протестов11:08İRAN PROFESSORUN YALAN VƏ İFTİRALARI20:30OXU AYƏSİNDƏ-AYNASINDA “HİCAB” MƏSƏLƏSİ19:50Член британской королевской семьи стала «лицом» дефиле турецкого модельера14:45Ustad Şəhriyar - İran və Azərbaycan arasında mədəni və ədəbi əlaqələrin qüvvətvericisi14:26واکاوی چرایی انتخاب روز بزرگداشتِ استاد شهریار، بعنوان روز ملی شعر و ادب پارسی14:16Смерть задержанной полицией нравов девушки привела к мощным протестам.14:06Контрнаступление под Харьковом, как фактор изменения хода войны10:57ЧВК Вагнера в Африке и других местах18:57The catwalk with a difference: adaptive fashion comes to Azerbaijan15:20Ceyhun Məmmədov: Müəyyən dini qruplar şəhid ailələri ilə işləməyə, onları öz adlarına çıxmağa çalışır.18:06Эрдоган и Алиев провели встречу в Самарканде17:42ПОЛОЖЕНИЕ о Международном конкурсе «ЛИДЕР НАРОДНОЙ ДИПЛОМАТИИ»17:351 августа 2022 года Ассамблея народов России объявила Международный конкурс «ЛИДЕР НАРОДНОЙ ДИПЛОМАТИИ»12:50Шанс на долгосрочное перемирие в Йемене минимален17:05В Туркменистане усиливают ограничения для женщин11:39В Баку обвинили Ереван в артобстреле приграничных районов20:57Российская система "Мир" в Иране18:28“XVIII-XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda əhalinin etnik tərkibi” adlı monoqrafiyası nəşr olunub.17:45НАТО объявляет "битву за Арктику"13:49МУЛЬТИКУЛЬТУРАЛИЗМ В АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ16:59В Азербайджане стартовали совместные с Турцией учения TurAz Qartalı-202214:29Salamankadan salamlar. Rəsulzadənin “Azərbaycan savaşı” (3-cü yazı)14:17Salamankadan salamlar “Azərbaycan” paneli. (2-ci yazı).14:04Salamankadan salamlar .Avqustun 31-i iranşünasların 13-cü Beynəlxalq Konqresi işə başladı. 1-ci yazı16:12Объявлен Международный конкурс «Лидер народной дипломатии»14:10Раскопки в Монголии пролили свет на историю государства Гёктюрков14:01В Грузии началась подготовка к празднику Тбилисоба18:00Победа 30 августа: поворотный момент в истории Турции18:38Храм Покрова Богородицы г. Ленкорани украсили новые иконы.18:22В православном храме Баку впервые было совершено богослужение на азербайджанском языке13:46Общение с иранцем идентична игре в шахматы13:37Avrasiya İttifaqı və Türk dilli dövlətlər birliyinin psixoloji portreti12:06İranlı ilə ünsiyyət şətrənc oyunu kimidir, yaxud iranlıların psixoloji portreti13:28Любовный-нелюбовный треугольник: Иран, Россия, США торгуются за персидскую нефть12:47Флаг Азербайджана водружен в центре города Лачин16:41Что на самом деле означает термин "тюрк" - сенсационное заявление ученых17:54Суицид, казахи, трансперсональная психология18:48Panzerkampfwagen IV немецких войск против советского Т-3421:49Впервые главой муниципалитета в Турции назначен член армянской общины15:25Исламская республика сможет в короткие сроки увеличить добычу на миллион баррелей в день15:14Цыгане-дом: бездомные, но у себя дома07:58Танец баруд – символ национального единства алжирского народа15:28Гагаузы — Санду: Мы не сепаратисты, это вам не нужна процветающая Молдавия12:40Царь Путин, «нацисты» румыны и предатель Додон. Главные темы последнего митинга в Гагаузии16:57«Сила Сибири — 2»: первое монгольское предупреждение11:44Саудовская Аравия планирует построить в Каракалпакстане крупнейшую в мире ветроэлектростанцию15:36Как кусочек шоколада влияет на ваш организм13:20Саудовская Аравия может потеснить Россию в Центральной Азии12:01Китай будет вынужден либо начать войну, либо признать свое бессилие11:02Нужен ли кыргызской школе предмет "История развития религий"?21:38Лидер Фронта национального сопротивления Афганистана Ахмад Масуд: «Нет иного пути, кроме борьбы с «Талибаном»*17:48На Каспии начали строить мост, который свяжет Туркмению с Казахстаном и сократит путь в Европу12:31Проклятие фараона: появились новые доказательства кражи сокровищ Тутанхамона17:09Иран и Россия – не конкуренты друг другу в области нефти17:12Становление либерального национализма в Европе17:01Станет ли казахский язык объединяющим фактором для казахстанцев?21:15КУДА СХОДИТЬ И ЧТО ПОСМОТРЕТЬ В ТАДЖИКИСТАНЕ18:32В Баку проходит фестиваль CultRural-2022 – творческий бизнес представителей Азербайджана и Болгарии18:06Турция может сыграть ключевую роль в диверсификации энергопоставок в ЕС23:379 Ава- День уничтожения Бейт Микдош12:54Когда Китай вернет Тайвань?12:42В Баку презентовали казахскую юрту10:54Устад Мамедли: ашугское искусство – это не "саз трясти на свадьбах"18:34Ликвидация на миллиарды долларов?16:27Во что выливается война России и Украины?15:07Главы МИД Узбекистана, Азербайджана и Турции подписали Ташкентскую декларацию14:45Новые реалии туризма: азербайджанцы не выезжают, зато приезжают иностранцы11:37Сегодня важно не допустить очередного скатывания многострадального Афганистана в пропасть вооружённого конфликта и формирования зоны нестабильности на юге Центральной Азии11:21Раскрывая потенциал «Ташкентского договора» в год его 30-летия11:04Казахстан. Миграционно-демографический тупик11:42Станет ли Узбекистан «буддистской Меккой»?17:49У талибов нарастают межэтнические проблемы17:37Слободизация страны Гардарики17:47Украина и возвращение многополярного мира17:13Жители Нукуса опасаются повторения беспорядков в случае проведения митинга 5 июля18:28Протесты в Каракалпакстане. Как это было18:09Узбекистан: президент сделал уступку по конституции, чтобы разрядить напряженность в Каракалпакстане
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. МУЛЬТИКУЛЬТУРАЛИЗМ В АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ
  2. OXU AYƏSİNDƏ-AYNASINDA “HİCAB” MƏSƏLƏSİ
  3. Контрнаступление под Харьковом, как фактор изменения хода войны
  4. Член британской королевской семьи стала «лицом» дефиле турецкого модельера
  5. Salamankadan salamlar. Rəsulzadənin “Azərbaycan savaşı” (3-cü yazı)
  6. Ustad Şəhriyar - İran və Azərbaycan arasında mədəni və ədəbi əlaqələrin qüvvətvericisi
  7. Salamankadan salamlar “Azərbaycan” paneli. (2-ci yazı).
  8. 1 августа 2022 года Ассамблея народов России объявила Международный конкурс «ЛИДЕР НАРОДНОЙ ДИПЛОМАТИИ»
  9. “XVIII-XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda əhalinin etnik tərkibi” adlı monoqrafiyası nəşr olunub.
  10. В Азербайджане стартовали совместные с Турцией учения TurAz Qartalı-2022
  11. Salamankadan salamlar .Avqustun 31-i iranşünasların 13-cü Beynəlxalq Konqresi işə başladı. 1-ci yazı
  12. Российская система "Мир" в Иране
  13. НАТО объявляет "битву за Арктику"
  14. ПОЛОЖЕНИЕ о Международном конкурсе «ЛИДЕР НАРОДНОЙ ДИПЛОМАТИИ»
  15. Смерть задержанной полицией нравов девушки привела к мощным протестам.
  16. Ceyhun Məmmədov: Müəyyən dini qruplar şəhid ailələri ilə işləməyə, onları öz adlarına çıxmağa çalışır.
  17. واکاوی چرایی انتخاب روز بزرگداشتِ استاد شهریار، بعنوان روز ملی شعر و ادب پارسی
  18. The catwalk with a difference: adaptive fashion comes to Azerbaijan
  19. Шанс на долгосрочное перемирие в Йемене минимален
  20. В Баку обвинили Ереван в артобстреле приграничных районов
  21. Эрдоган и Алиев провели встречу в Самарканде
  22. ЧВК Вагнера в Африке и других местах
  23. İRAN PROFESSORUN YALAN VƏ İFTİRALARI
  24. Iran accused of massacre in South amid wave of protests
  25. В Туркменистане усиливают ограничения для женщин
  26. В Иране продолжается волна арестов на фоне масштабных протестов
  27. Росгазу остался единственный путь в Европу - Турция
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Октябрь 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31 
ГАЛЕРЕЯ