MANTRA MEDİTASİYA.

Foto: google

"İnsan öz ağlını düşgünlük üçün deyil, qurtuluş üçün istifadə etməlidir. Ağıl məhdudlandırılmış cana həm dost, həm də düşməndir!"(mətn 5)

"Ağlını tabe etmiş adam üçün ağıl ən yaxşı dostdur, bunu bacarmadıqda isə, ağıl insanın ən böyük düşməninə çevrilir!"(mətn 6)

"Ağlını özünə tabe etmiş insan sakitliyə qovuşduğu üçün artıq Yüksək Cana(yəni qəlbdəki Tanrı) nail olmuşdur. Belə insan üçün xoşbəxtlik və bədbəxtlik, isti və soyuq, şərəf və şərəfsizlik arasında heç bir fərq yoxdur!" 

Gördüyümüz kimi insanın həyatında ağıl olduqca vaci rol oynayır. İnsanın həyatda tutduğu mövqedən asılı olaraq ağıl onun ən yaxın dostu, ya ən qatı düşməni ola bilər. Ağıl insanın əbədi(doğuluş, xəstəlik, qocalıq və ölüm bilməyən)fərdi ruhi şəxsiyyəti olan canı, onun tamamilə əks təbiətli, müvəqqəti cisminə "tikən" sapdır. İnsanın fərdi şəxsiyyətinin strukturasında ağıl cismani təbiətlə ruhani təbiət arasında orta mövqe tutur. Aşağıdan yuxarı insan beş elementdən(torpaq, su, od, hava və efir) ibarət maddi bədən, ondan üstün bu bədənə məxsus maddi hiss üzvüləri(gözlər, burun, qulqlar və.s), onlardan yuxarı ağıl, ağıldan yuxarı dərrakə, dərrakədən yuxarı ruhi can(insanın əzəli fərdi şəxsiyyəti) durur. Ruhi candan yuxarıda isə bütün canlıların qəlbində mövcud olan Ali Can, Paramatma(yəni Tanrı)durur. Məqaləmizin əvvəlində Tanrının ağılı insana hansı məqsədlə verildiyi və bu məqsədə çatmaq üçün ağıla nəzarətin nə dərəcədə vacibliyi barədə bəyan etdiyi fikirləri qeyd etmişik. 

Yoqa nəzəriyyəsinin əlifbası belə səslənir ki, "mən" od, su, torpaq, hava və efirin birləşməsindən ibarət müvəqqəti cisim deyil, əbədiyyət, bilik və həzzdən ibarət ruhi təbiətli Canam. Bu maddi bədəni məhz özünü ruhi can kimi unutmaq bahasına əldə etdiyi ucbatından və bu bədənə xas olan bütün dəyərlərin müvəqqəti xarakterli olması ucbatından insan hisslərinin vasitəsilə (özü də bilmədən) daim əbədi və tükənməz olan "özünün" özündən kənarda axtarışındadır. Bu insanın həyatda gördüyü bütün işlərin əsasını təşkil edir. Bu işlərə(özünü özündən kənarda axtarış) ağıl rəhbərlik edir, lakin axtarışın istiqaməti yanlış olduğundan əldə olunmuş nəticələr ağıla nəzarət etmək iqtidarına malik olmadığından onu getdikcə daha da həyəcanladıraraq tamamilı idarəolunmaz edir. Belə olan halda insan vəziyyətdən çıxış yolunu ağıla nəzarətin süni vasitələrinə (bihuşedici vasitələr, materialist biliklər, süni tələbatlar, pis vərdişlər, dünya malına hərislik, qumar oyunları, fahişəlik, pul mahinasiyaları, müxtəlif cür zorakılıqlar..və.s) əl atmaqda görür. 

Özünü özündən kənarda axtarmaq əbədiyyəti, biliyi və həzzi, xoşbəxtliyi fiziki bədənin və hisslərin vasitəsilə əldə etmək cəhdləridir. Buna deyilir neqativ MEDİTASİYA. Nə üçün neqativ? Çünki maddi bədən və ona məxsus hisslər(görmə, dad bilmə, iy bilmə, eşitmə və.s) ağıldan aşağı mövqe tutduqları ucbatından ona nəzarət etmək iqtidarına malik deyillər, əksinə ağılın qorxu və həyəcanlarının miqdarını dayanmadan artırırlar. Məhz belə ağıl insanı ona nəzarətin süni vasitələrinə əl atmağa vadar edərək onun qatı düşməninə çevrilir. Bəs ağıla nəzarətin, yaxud onu tabe etməyin vacibliyi nədədir və nə üçün ona nəzarəti Tanrı insanın öz ixtiyarına buraxıbdır...!? Bu olduqca vacib sualdır və buradan pozitiv MEDİTASİYA aydınlaşmağa başlayır. 

Ağıla nəzarətin, yaxud onu tabe etməyin vacibliyi onun, insanın gələcək taleyinin formalaşmasında oynadığı əlahiddə roludur! Yəni insanın hal-hazırkı həyatı və gələcək taleyi onun öz ağlını necə istifadə etməyindən bilavasitə asılıdır. Yoqa biliyi qeyd edir ki, insan düşüncəsinə, nitqinə və əməllrinə görə kainat qanunvericiliyi qarşısında tam məsuliyyət daşıyır, yəni onlara görə ona əks reaksiyalar gəlir. Buna deyilir Karma(tale, qismət, alın yazısı və.s) qanunu. Karma qanunu belə səslənir;" İndiki, keçmişin nəticəsi, gələcəyin səbəbidir!" İnsan əvvəl düşünür, sonra danışır, sonra isə buna uyğun əməllər həyata keçirərək, əldə etdiyi əks reaksiyalarla öz taleyini qurur. Yoqa elmində bu ardıcıllıq belə verilir:

-düşüncəni əkərsən, əməlini bicərsən!

-əməlini əkərsən, vərdişini biçərsən!

-vərdişini əkərsən, xasiyyətini biçərsən!

-xasiyyətini əkərsən, taleyini biçərsən!

Ortadakıları nəzərə almasaq, alınır;"düşüncəni əkərsən, taleyini biçərsən!" Məhz bu səbəbdən yoqanın əsas şüarı;"Necə düşünürsən, o cür də yaşayırsan!" kimi səslənir.

Gördüyümüz kimi insanın hazırkı və növbəti taleyi onun düşüncəsinin xarakterindən bilavasitə asılıdır. Düşüncənin ofisi ağıldır və ağıla nəzarətin vacibliyini vurğulayan Bhaqavad qitanın başqa bir(8.6) beytində Tanrı buyurur;"Ölüm anında, bədənini tərk edərkən, hansı hansı həyat tərzini yada salsan, sonrakı həyatında ona nail olacaqsan!" Yaddaş yenə də ağıl deməkdir. MEDİTASİYA, ağıla edilən nəzarətə deyilir. İndiyə qədər neqativ MEDİTASİYA barəsində izah verdik, indi isə pozitiv MEDİTASİYA nə olduğunu aydınlaşdıracağıq. Neqativ meditasiya özünü("mən"kiməm?!)özündən kənarda axtarış deməkdir. Bu zaman insan düzgün istiqamət seçmədiyi ucbatından ağıl süni nəzarət vasitələrinə əl atmağa vadar etməklə, belə insanın qatı düşməninə çevrilir. Hal-hazırkı sivilizasiya bunun olduqca parlaq nümunəsidir. Pozitiv MEDİTASİYA tamamilə fəqli olaraq, ağıldan üstün mövqeyə malik daha qüdrətli olanı aşkarlamağa çalışmaqdır. Ağıldan yüksəkdə duran ruhi candır və qəlbdə yerləşir, buna görə də pozitiv MEDİTASİYA ağılı zahiri (yəni cismani)proseslərdən ayıraraq, özünü öz daxilində axtarmağa yönəldən prosesdir. Beləliklə, öz daxilinə, ruhi canın ehtiyac və tələbatlarının onun irdaəsinə əsasən həyata keçirilməsinə konsentrasiya olunmuş ağıl fiziki bədənin və ona məxsus hisslərin fəaliyyətinə mükəmməl surətdə nəzarət həyata keçirməklə həyəcanlardan azad olaraq, yüksək məmnunluğa və rahatlığa nail olur, çünki öz üzərində özündən qüdrətlisinin(ruhun) hökmünü duyur. Beləcə pozitiv MEDİTASİYA ağlını zahiri proseslərdən ayırıb bir nöqtədə cəmləşdirərək öz daxilinə yönəltməklə özünün əbədiyyət, bilik və həzzlə dolu ruhi mahiyyətində uzun müddət daxlamaq qabliyyətinə deyilir. Bu halı KRİŞNA Bhaqavad qitada belə təsvir edir;"Yoqa praktikasının köməyilə insanın ağlı maddi əqli fəaliyyətdən tamamilə azad olur və bu mükəmməl pillə SAMADHİ, yəni trans adlanır. Bu mərhələdə insan özünü(cismani və hissi təsirlərdən azad)pak ağılla görür, öz daxilində həzz və sevinc hissi keçirir. Belə şən halda, o özünün transsendental hissləri ilə sonsuz transsendental xoşbəxtlik hissi keçirir. Bu səviyyəyə çatan insan heç vaxt həqiqətdən uzaqlaşmır və bilir ki, bu dan böyük uğur ola bilməz. Bu mövqeyi tutan insan hətta ən böyük çətinliklər qarşısında belə təşvişə düşmür. Bu, həqqiqətən materiya ilə təmasdan doğan bütün iztirablardan qurtuluşdur!"

İndiyə qədər biz ümumiyyətlə MEDİTASİYA nə olduğu barəsində izahlar verdik. Bütün deyilənlərə cavab olaraq Bhaqavad qitada Arcuna Tanrı Krişnaya müraciətlə deyir;"Ey Krişna, mənim ağlım narahat və səbatsız olduğuna görə, Sənin təsvir etdiyin bu yoqa sistemi mənim üçün həyatakeçirilməz və çox çətindir!" (6.33)

"Ağıl olduqca narahat, coşğun, inadkar və çox güclü olduğundan, ey Krişna, onu ram etmək, məncə, küləyi idarə etməkdən çətindir!" 

Bəli, məhz bu səbəbdən Şri Krişnanın Bhaqavad qitada (6-cı fəsil)təsvir etdiyi yoqa meditasiyası ilə müqayisədə hal-hazırkı, lazımi meditasiyasız həyata keçirilən yoqa məşğələləri əslində sadəcə gimnastikadan başqa bir şey deyildir.

Özlərinin fiziki bədəndən fərqli ruhi can olduqlarını gerçəkləşdirmədən belə üzdəniraq "yoqilər"sadəcə olaraq, az-çox cismani sağlamlığa nail olmaqla kifayətlənirlər.

Lakin VEDA elminin həqiqi yoqa ustadları müasir insanlara ən mükəmməl YOQA sistemini təklif edirlər. Bu MANTRA MEDİTASİYA ilə həyata keçirilən BHAKTİ-YOQA təlimidir.

MANTRA MEDİTASİYA nədir?

Bayaqdan MEDİTASİYA nə olduğu barəsində qısa da olmuş olsa, məlumat verdik. Ondi görək MANTRA nə deməkdir.

MANTRA sözü iki hissədən ibarətdir. MAN- ağıl, TRAYA- həyəcanlardan azad edən. MANTRA- ağlı həyəcanlardan azad edən səs vibrasiyasıdır. Səsin qüdrəti barəsində ayrıca deyilməli, yazılmalıdır. Qısaca olaraq onu qeyd edək ki, bütün mövcudiyyat məhz səs vibrasiyasının üzərində bərqərardır. Deyilir ki, Ulu Tanrı dünyanı səsin köməyilə yaradır, səsin köməyilə saxlayır və nəhayət, səsin köməyilə də dağıdır. Metafizika elmi də bu barədə məlumat verir. Səsin köməyilə ruh materiyaya, materiya isə ruha transformasiya olunur. Bu səsin mistik qüdrətə malik olmasından irəli gəlir. Bu nə deməkdir? YOQA biliyi  ÇAKRAVİDYA adlanan insan bədənindəki enerji mərkəzləri(çakralar) barəsində mükəmməl bilik verir. İnsanın bədənində energetik olaraq yeddi əsas mərkəz(çakra) ğmövcuddur. Aşağıdan yuxarı gedərək torpaq, su, od, hava, efir, ağıl və nəhayət dərrakə çakraları düzülmüşdür. Bundan yuxarı isə sırf ruhi təbiətdir. Yaranış prosesi nəcibdən(yəni ruhdan) kobuda doğru baş verdiyindən hər bir növbəti element özündən əvvəlkində daha da nəcib təbiətilə mövcuddur. Torpaq, su, od, hava elementlərinin tərkibində efir, efirdə isə onların daha nəcib formaları mövсuddurlar. Efir elementi məhz səsin mövcud olduğu məkandır. Yəni səs efirdə hərəkət edir. Bu səbəbdən məhz səsin vasitəsilə aşağıdakı dörd element(torpaq, su, od, hava)ilə manipulyasiya etmək mümkündür. Beləcə musiqi sədalarının altında insanın sümükləri oynayır, rəks edir. Neqativ səslə istənilən canlını(eləcə də insanı) məhv etmək, pozitiv səslə isə həyat vermək olar. Təhqiramiz ifadələrlə insanı sındırmaq, tərifli sözlərlə isə onu qanadlandırmaq olur. Hətta dibçəyin yanında təhqiramiz ifadələrlə onu soldurmaq, tərifli sözlərlə pöhrələndirmək olur. Məhz səsin vasitəsilə dünyanın məhşur möcüzələri inşa edilmişdir......! Səsin mistik qüdrəti barəsində bu siyahını sonsuz uzatmaq olar. Əgər Ulu Tanrı dünyanı səsin vasitəsilə yaradır, saxlayır və dağıdırsa, deməli yaradıcı, qoruyucu və dağıdıcı səslər var.Bu həmin səsin daşıdığı məlumatın təbiətindən asılıdır. Hər üçü maddi təbiətli səslərdir, çünki materiya məhz bu üç prosesə məruz qalır. Deməli, bu cür təbiətli səslər insanın yalnız cismani təbiətinə təsir edərək, onu ruhi təbiətinə nüfuz etmək iqtidarına malik deyillər. Buna deyilir insanın yalançı eqosuna(cisminə) xoş gedən, lakin həqiqi eqosuna(ruhuna) oxşamayan səslər. Ruha xoş getməyən səslərin canı bədənin köləliyindən azad eləmək imkanı yoxdur. Bizim həyatımızda mövcud səslərin demək olar ki, hamsı belə kateqoriya səslərdir. Ruha oxşamayan səslər. ( Bu ayrıca geniş bir mövzu olduğundan üzərində çox dayanmayacağıq.) 

Bütün bunlardan tamamilə fərqli transsendental (ruhi)təbiətli səslər mövcuddur. Belə səslər nə yaradan, nə qoruyan, nə də dağıdan səslərə aid deyillər, əbədi təbiətli səslərdir. Belə səslərin daşıdığı məlumat insanı əbədiyyətə qovuşdurur. MANTRA, məhz transsendental səs vibrasiyasıdır. MANTRA MEDİTASİYA ağıla səs vibrasiyasının köməyilə nəzarət etmək deməkdir. Səsin ağıla bilavasitə təsir etmək imkanı yoxdur. Səsi qəbul edən eşitmə hiss üzvü, qulaqdır. Deyilir ki, ruhani ustadı razı salmadan Tanrını, dili razı salmadan mədəni, qulağı razı salmadan ağlı məmnun eləmək qeyri-mümkündür. Bu səbəbdən yoqa biliyi ruhi canın(bizim fərdi şəxsiyyətimizin) maddi bədənin köləliyindən qurtuluşu prosesinin dinləmək ilə başladığını buyurur. Bu proses yoqa dilində ŞRAVANAM(dinləmək) adlanır. Yəni əvvəlcə bu səs vibrasiyasını kamilliyə çatmış şəxsin tərənnümüdən dinləmək. Sonra dinlədiyini təkrar eləmək, bu proses yoqa dilində KİRTANAM(tərənnüm)adlanır. Bu iki prosesin davamiyyətli təkrarı üçüncüsünə səbəb olur və o yadda saxlama, düşünmə, yoqa dilində MANANAM adlanır. Yenə  gəldik ağlın, düşünmənin üzərinə. Lakin bu halda da ağıl müqvimət göstərməyində davam edir. Bunu Krişna Bhaqavad qitada belə buyurur;" Qərarsız və səbatsız təbiəti üzündən ağıl harada dolaşırsa dolaşsın, buna baxmayaraq, insan onu geriyə qaytarmalı və öz nəzarəti altına almalıdır!"

Tanrı meditasiya zamanı ağılın yayınmasını təbii hal hesab edir, lakin buna baxmayaraq onu geri qaytarmağa çalışmaq ağıla maddiyyat çirkabından tədricən təmizlənmək imkanı verir.

 Mantranı təşkil edən səslərin daşıdığı məlumat transsendental, əbədi təbiətli olduğundan ruhi canın əbədi təbiətinə oxşayır və onu qidalandırır. Bu qayda ilə mütəmadi ruhunu qidalandıran insan üçün ağlına nəzarət tamamilə asanlaşır və o bundan yerdən, zamandan və şəraitdən asılı olmayan həzz və xoşbəxtlik duyur. 

HARE KRIŞNA 

HARE KRIŞNA 

KRIŞNA KRIŞNA 

HARE HARE 

HARE RAMA 

HARE RAMA 

RAMA RAMA 

HARE HARE 

MANTRA MEDİTASİYA nın həyata keçirilməsinə əvvəlcədən heç bir şərt qoyulmur. Xüsusi asanaların həyata keçirilməsi tələb olunmur. Onu yerdən, zamandan və şəraitdən tamamilə asılı olmayaraq həyata keçirmək mümkündür. Sonunda Yoqa Hökmdarı Şri Krişnanın Bhaqavad qitada iki yerdə düşünmənin ən kamil səviyyəsini bəyan edərək buyurur;"Daima Məni düşün, Mənə sadiq ol, Mənə ehtiram göstər və Mənə sitayiş et. Tamamilə Mənə qapıldıqda, hökmən Mənim yanıma gələcəksən!"(9.34)

"Həmişə Məni düşün, Mənə sadiq ol, Mənə sitayiş et, Mənə ehtiramlnı bildir. Bu yolla sən hökmən Mənim yanıma gələcəksən. Mən bunu səsə vəd edirəm, çünki sən Mənim əziz dotumsan!"(18.65)