KAFKAS HALKLARINDAN ÇERKES Ubıhlar: Yerli Azınlık Halklar yolunda

image

Ubıhların Yerli Azınlık Halklar listesinde olması veya olmaması. İşte bütün mesele bu!

Bu problem günümüzde güncellik kazandı. Meseleye Kabardey-Balkar Cumhuriyeti yönetimi, Güney Federal Bölge ve Kuzey Kafkasya Federal Bölge cumhuriyetleri başkanları, federal yürütme organları, ülkenin tanınmış araştırma merkezleri el attı. Bu yüzden biz de konuya ilgisiz kalmayacak ve analiz etmeye çalışacağız. Ubıhları ne gibi bir gelecek bekliyor, listede yer alacaklar mı? Ubıhlar kimlerdir sorusunu göz önünde bulundururken Rusya Bilimler Akademisi Kabardey-Balkar Araştırma Merkezi Beşeri Bilimler Enstitüsünün bakış açısını dikkate alacağız. Onların sunduğu bilgilere göre, Ubıhlar’ın kendilerini adlandırmaları “Tuahı”, “Ubıh” etnonimi ise Çerkesçe. Dilleri Çerkes-Abaza dil grubu içinde yer alıyor. Atalarının, yazılı kaynaklarca Karadeniz kıyısında antik zamanlardan itibaren Şahe nehrinden Hosta nehrine kadar hatta, Büyük Kafkas sıradağları güney yamacındaki dağlık bölgelerinde (Soçi, Lazarevski ve Adler arasındaki bölge) yaşadığı kaydediliyor.

Komşu Çerkes ve Abaza (Abhaz-Abazin) etnik gruplarıyla ortak bir yaşam formunu paylaştıkları ve çok dilli oldukları ifade ediliyor. Tarihçilere göre Ubıhların çoğu üç dilli idi, Ubıhça, Çerkesçe ve Abazaca konuşuyorlardı. Ubıhlar kendi dillerini, kendi adlandırmalarını, ve etnik kimliklerini Kafkasya savaşları (1763-1864) bitinceye kadar korumayabildi. Son olarak Ubıhlar yok edildi. 1864’de Ubıhlar, liderlerinin kontrolünde, düzenli ve organize biçimde, deniz yoluyla Türkiye’ye gitti. İki hafta içinde tamamı (25-74,5 bin kişi) oraya ulaştı ve ardından hızlı bir şekilde orada asimile olmaya başladılar. Kalan 100 aile Kuban ve Abhazya’daki Çerkes köylerine yerleştirildi. Daha sonra da Kuzey-Batı Kafkasya’nın bütün cumhuriyetlerine dağıldılar.

Bugün, akraba halklar arasında, az sayıdaki Ubıh soyadlarını taşıyan nesiller köklerinin hatırasını korumaya devam ediyorlar. Bunun yansıması da 2010’daki Rusya nüfus sayımı oldu. 33 kişi milliyet hanesine “Ubıh” yazdırdı. (16 kişi Kabardey-Balkar’da, 12 kişi Krasnodar Kray’da, 2 kişi Adıgey’de, 2 kişi Moskova’da, 1 kişi Stavropol Kray’da). Bu arada 2002’deki nüfus sayımında sadece bir Rusya Federasyonu vatandaşının milliyetini Ubıh olarak gösterdiğini belirtmek gerekir. 1926 sayımında kendisini Ubıh olarak adlandıranlar sadece 9 kişi idi.

Rusya İstatistik Kurumu bilgilerine göre, son nüfus sayımındaki Ubıhlar, Adıgeyce [Resmi adlandırma ile Çerkesçe’nin Batı lehçesi] (8 kişi), Çerkesçe [Resmi adlandırmayla Karaçay-Çerkes’te kullanılan Çerkesçe] (2 kişi), İngilizce (4 kişi), Ermenice (1 kişi), Yunanca (1 kişi), Kabardeyce [Çerkesçe’nin Doğu lehçesi] (14 kişi), Almanca (1 kişi), Lehçe (1 kişi), Rusça (31 kişi), Türkçe (2 kişi) gibi farklı dillere sahip olduklarını belirttiler.

Ubıhça konuşan olmamasına rağmen (1992’den beri “ölü” dil) dilleri dil bilimcilerin çabaları ile korundu. V. Tomaşek, A. Dirr, G. Dumezil, M. Kumahov, S. Starostin Ubıhça ile ilgilenen dilbilimcilerden bazıları. 1928’de A. Dirr tarafından hazırlanmış olan Ubıh alfabesi ve gramerinin kullanım tecrübesi var. Alfabede 84 ünsüz, –bunların dördü sadece yabancı dillerden gelen kelimelerde kullanıldı– ve sadece iki ünlü bulunuyor: uzun “a” ve kısa “a”. Abaza yazar Bagrat Şinkuba’nın, 1960’ların sonu, 70’lerin başında Ubıhça konuşan son kişiyle görüşmesini anlattığı “Son Ubıh” adlı ilginç kitabı dikkat çekiyor. Muhtemelen, bu kişi Türkiye’de yaşayan Tevfik Esenç’di ve kendisi 1992’de öldü.

Şu anda Kabardey-Balkar Cumhuriyetinde, Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes, Adıgey, Abhazya, Krasnodar, Stavropol Kray ve Türkiye’de yaşayan dört akraba sülaleyi birleştiren Ubıh Berzek Vakfı adlı bir vakıf var. Bunlar: Kabardey-Balkar (70 kişi) ve Türkiye’deki (140 kişi) Berzekov (Berzek)*; Adıgey, Krasnodar Kray ve Türkiye’deki (500’den fazla kişi) Berzegov (Burzeg); Karaçay-Çerkes’teki (800’den fazla) Kişmahov; Abhazyada’ki (400’den fazla kişi) Kişmariya (Kişmaria) sülaleleri.

Kabardey-Balkar Parlamentosu milletvekili Muayed Dadov “Kabardey-Balkar Beşeri Bilimler Araştırma Enstitüsü bilim adamları, Ubıhların ayrı bir etnik topluluk olarak yeniden entegrasyonunun olumlu bir süreç olduğunu belirtiyor. Etnik grubun RF Yerli Azınlık Halklar Listesine dahil edilmesi, yeniden canlanmasına yardımcı olacak” düşüncesinde.

Kabardey-Balkar Cumhuriyeti yönetiminin Ubıhların Rusya Federasyonu Yerli Azınlık Halklar Listesine dahil edilmesi konusundaki yaklaşımı kesinlikle olumlu. Kabardey-Balkar Cumhuriyetinin yaklaşımına göre, listeye alınmaları beraberinde hiç bir siyasi ve maddi zorluk yaratmayacak. Adıgey Cumhuriyeti Parlamentosu da aynı yaklaşımı paylaşıyor ve söz konusu listeye dahil edilmelerinin kimliklerinin canlanışına yardımcı olacağına inanıyor. Moskova hükümetinin Kafkasya Bakanlığı da aynı kanaati paylaşıyor.

Fakat Ubıhların tarihsel yurdunu kapsayan Krasnodar Kray yönetiminin bakış açısı daha farklı. Ubıh topraklarının son derece değerli bir turizm şehri (Soçi) olması onları endişelendiriyor ve bu bölgenin tarihsel olarak Ubıhlara ait oluşunu tartışmalı bir tez olarak görüyorlar. Ubıhların Yerli Azınlık Halklar Listesine dahil edilmesi, 30 Nisan 1999 tarihli 82 nolu Federal Kanunun verdiği “yerli azınlık halkların haklarının garantisi” bağlamında ait oldukları yerlere topluca yerleşmeleri ve masrafların Krasnodar Kray bütçesinden sağlanması zorunluluğunu beraberinde getirebilir. Bu yüzden şu anda bu konunun görüşülmesi için erken olduğuna karar verdiler. Rusya Bilimler Akademisi Rusya Tarih Enstitüsü de Ubıhların çok dağılmış halde olmasının 82 nolu federal kanunun öngördüğü önlemlerin hayata geçirilmesine engel olacağını düşünüyor. Rusya Bilimler Akademisi Mikluho-Maklaya Etnoloji ve Antropoloji Enstitüsü de aynı safta yer alıyor ve Ubıhların Yerli Azınlık Halklar Listesine dahil edilmesi halinde Ubıhlara yönelik devlet garantisinin uygulanmasının, Kabardey-Balkar’da bir köyde bir tek Ubıh yaşadığı için mümkün olmadığını düşünüyor. Rusya Bilimler Akademisi Antropoloji ve Etnoloji Müzesi (Kunstkamera) ise şu anda Kafkasya cumhuriyetlerinde ve Abhazya’da soyadlarına dayanarak kendilerini Ubıhlarla bağlantılandıranların sadece bireyler olduğundan hareketle Ubıhların listeye dahil edilmesinin mümkün olmadığını savunuyor.

Yaklaşımlardaki uyuşmazlık ve farklı bakış açıları şimdilik Ubıhların Rusya Federasyonu Yeni Azınlık Halklar Listesine dahil edilmesine imkan vermiyor. Belki zamanla bu mesele çözülür.

(*) Tanınmış Fransız dilbilimci, araştırmacı G. Dumezil, 1975’de Ubıhlarla ilgili Paris Üniversitesince yayınlanan kitabında Berzek (Berzeg) sülalesinden bahsetti. Kazım Berzeg, Berzek soyunun tarihini, Mustafa Nevzat Pısak’ın anlatımına dayanarak kaydetti. Çeşitli anlatılara göre, yaklaşık 1500 yıl önce iki prens ailesi vardı, aralarında kıyasıya bir düşmanlık vardı. Nihayetinde bu iki aile karşı tarafın tüm erkeklerini yok etti. Sadece güçsüz yaşlılar ve genç kadınlar kaldı, içlerinden biri de hamile idi. Kazanan prens ailesi, eğer çocuk erkek olursa onu da öldürmeye karar verdi. Bu kadının oğlu oldu, annenin yakınları onu kaçırdı ve ot şiltenin içinde büyüttü, yabancı gözlerden uzak tuttu. Böylece hayatını kurtardılar, ardından anlamı bilinmeyen Berzek ismini verdiler. Onun oğulları oldu: Emin, Degu, Babuk ve Kanbulat. Soyadının dört kolunun başını onlar oluşturdu. Öyle ki günümüz araştırmalarında Berzeklere ait dört sülale damgası biliniyor. Böylece, Berzek sülalesi Kuzey Batı Kafkasya’daki en köklü soylardan biri olmuş oluyor. (Ubıhlar, Özgürlük Adına Yaşayanlar; M. Hafizova. http://www.natpressru.info/index.php?newsid=9214)

Kaynak: Kavkazavoved
Çeviri: Ajans Kafkas

Yazan: Anton Bredihin / TURKİSHFORUM – ABDULLAH TÜRER YENER

Ubıhlar – Turkish Forum (turkishnews.com)

ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
21:13"Неделя турецкой кухни" в мире20:45Азербайджанский Шамахы избран «Туристической столицей тюркского мира»20:22Фестиваль TEKNOFEST вызвал большой интерес у жителей и гостей Баку19:26"İlahiyyatçılar üçün ərəbcə-azərbaycanca lüğət" işıq üzü görüb19:19ALLAH ALİ ŞƏXS VEDA ƏDƏBİYYATINDA AŞAĞIDAKI KİMİ TƏSVİR EDİLİR...!18:32Vətəndaş cəmiyyətləri də “Konflikt və post-konflikt ölkələrin media şəbəkəsi”nə qoşulur22:03Media tərəfsiz, qərəzsiz və obyektiv ola bilərmi? - Təcrübəli jurnalistlərin baxışı21:33Башня Бурана - историческая достопримечательность севера Кыргызстана21:22Об отношении Турции к политике расширения НАТО11:06Azərbaycan-İraq Mədəni Əlaqələr İB-nin “Yalnız İrəli” filminin İctimai baxışı və Təqdimat Mərasimi22:47Россия впервые за войну в Сирии атаковала израильский истребитель – почему?19:01САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ ХХI ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) ЧАСТЬ II18:37САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ XXI ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) Часть I11:32ATİB-in ÜMUMİ YIĞINCAĞI KEÇİRİLDİ13:41Что хочет Турция за снятие вето на расширение НАТО13:38Приложила ли Россия руку к вето Турции относительно Финляндии и Швеции?13:17Мераб Чухуа: «Геноцид черкесов остается на повестке дня»12:45Седакьет КЕРИМОВА: ИТИМ20:52Турция отмечает 103-ю годовщину начала Национально-освободительной борьбы20:18Cəlilabad abidələri14:43Чем грозят властям Ирана голодные бунты?23:34რას წერდა კინტოებზე იაკობ გოგებაშვილი23:04Crisis in Ukraine and Iran national interests22:34KİJƏBƏ TOPONİMİ HAQDA17:08Çin Nereye? Çin’de Neler Oluyor12:51Крыло войны: власти Таджикистана дождались оппонентов с оружием в руках12:20نایب رییس مجلس شورای اسلامی در راه باکو10:03Tahirə Məmmədova – Şuşalının Şuşasız və Şuşalı ömrü09:54Şuşalı qəhrəmanlar haqda tammetrajlı sənədli film çəkilib22:33Планета, скрытая в глубинах Земли22:15Şuşada keçirilən “Xarıbülbül” Beynəlxalq Folklor Festivalı başa çatıb19:01В Шуше открылся V Международный фольклорный фестиваль «Харыбюльбюль»09:54Казахстан через интеграцию с Турцией порывает с Россией09:31Анкара развивает активную дипломатию в Центральной Азии22:52ARMENIAN LIES AND USA NEWSPAPERS FROM 1880 TO 1922 WITH ORIGINAL NEWSPAPER PHOTOS22:42KAFKAS HALKLARINDAN ÇERKES Ubıhlar: Yerli Azınlık Halklar yolunda17:04Heydər Əliyevə arxalanan gənc azərbaycanlı mütərcim12:509 May Qələbə günü, yaxud “Dövranın çərxi” düzgün dolanmayanda...19:08Поговорим о России и её роли во Второй мировой войне14:00İRAN TALİBLƏRLƏ ƏMƏKDAŞLIĞI DAVAM ETDİRƏRƏK DAHA DA GENİŞLƏNDİRƏCƏKDİR13:32Bizə hansı ilahiyyatçı lazımdır, yaxud məscid imamı necə olmalıdır?13:22Media və Mülki Cəmiyyət İctimai Birliyi şəhidlərin şərəfinə inşa etdiyi xatirə kompleksinin açılış mərasimini keçirib (FOTOLAR - VIDEO)09:24Исполняется 130 лет автору «Бушевало Черное море»22:06مغول ها می آیند21:33Откуда растут ноги у теории о том, что у Гитлера была «еврейская кровь»20:43SİPRİŞON SIXANON13:09Татарская община Азерюайджана отметила Рамазан Байрам09:38Противостояние не только Востока и Запада, но Севера и Юга21:45Израиль празднует День независимости, главная церемония проходит в Иерусалиме16:33გულნარა ინანჯი: ყარაბაღის 44-დღიანი ომის დროს, საქართველომ აზერბაიჯანს მხარი რეალურად და მორალურად დაუჭირა11:54Грузия и фактически и морально поддержала Азербайджан во время 44-х дневной войне15:37Sufilər niyə ət yemir14:32BİR DAHA MÜSƏLMANLARIN NƏZƏRİNƏ07:49Идеологический тупик казахского парт-строительства06:40Dostluq və qardaşlıq himni - Əhməde HƏPO15:02“Yaxşılıq Yarat” adlı xeyriyyə və əyləncə xarakterli tədbir keçirilib16:16Президент: Во время войны мы отслеживали направления поставок оружия из России в Армению12:04Отменить страдания18:09Напряженность в Приднестровье грозит выходом войны за пределы Украины16:52Qüds azadlıq yolunda16:32Vaşinqton Fələstin-İsrail münaqişəsini Fələstinin iştirakı olmadan həll edir?!16:21Сквозь его объектив: жизнь в гетто глазами заключённого там фотографа15:56Голоса Варшавского гетто: Мы пишем нашу историю03:05Тирасполь заявил о "террористических атаках", Кишинев и Киев - о провокациях.03:01Приднестровская провокация21:14Ученые выяснили, куда ходят домашние кошки, когда гуляют на улице20:37В Баку издан роман Курбана Саида "Али и Нино" на талышском, удинском и лезгинском языках19:28Народные легенды: Местность на Иссык-Куле, где обитала одичалая девушка (видео)13:44ИЗРАИЛЬ ЗАМЕНИЛ РОССИЙСКУЮ НЕФТЬ АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ13:38Израиль и Азербайджан: 30 лет спустя15:03Циклична ли история человечества?14:49Викинги поставляли в Киев черепа гренландских моржей14:27QAYANIN İÇİNDƏN GÖYƏRƏN PALID21:12Mardin’de Tesadüfen Bulunan Mağara, Devasa Yeraltı Şehri Çıktı21:03В Анатолии нашли подземный город христиан20:14Северные территории "незаконно оккупированы Россией", говорится в дипломатическом документе20:03Очередь - за Приднестровьем? Эксперты гадают о судьбе другой непризнанной республики12:40Расширение НАТО было ошибкой?18:03Кишинев оправдывается: «Мы не вводили мер экономической блокады Приднестровья»10:42Турция спустя годы может открыть новую страницу в тюркском мире, но...
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. Media və Mülki Cəmiyyət İctimai Birliyi şəhidlərin şərəfinə inşa etdiyi xatirə kompleksinin açılış mərasimini keçirib (FOTOLAR - VIDEO)
  2. გულნარა ინანჯი: ყარაბაღის 44-დღიანი ომის დროს, საქართველომ აზერბაიჯანს მხარი რეალურად და მორალურად დაუჭირა
  3. Qüds azadlıq yolunda
  4. Sufilər niyə ət yemir
  5. Tahirə Məmmədova – Şuşalının Şuşasız və Şuşalı ömrü
  6. Azərbaycan-İraq Mədəni Əlaqələr İB-nin “Yalnız İrəli” filminin İctimai baxışı və Təqdimat Mərasimi
  7. Грузия и фактически и морально поддержала Азербайджан во время 44-х дневной войне
  8. Dostluq və qardaşlıq himni - Əhməde HƏPO
  9. Голоса Варшавского гетто: Мы пишем нашу историю
  10. Vaşinqton Fələstin-İsrail münaqişəsini Fələstinin iştirakı olmadan həll edir?!
  11. Bizə hansı ilahiyyatçı lazımdır, yaxud məscid imamı necə olmalıdır?
  12. Сквозь его объектив: жизнь в гетто глазами заключённого там фотографа
  13. Напряженность в Приднестровье грозит выходом войны за пределы Украины
  14. Тирасполь заявил о "террористических атаках", Кишинев и Киев - о провокациях.
  15. Президент: Во время войны мы отслеживали направления поставок оружия из России в Армению
  16. Седакьет КЕРИМОВА: ИТИМ
  17. BİR DAHA MÜSƏLMANLARIN NƏZƏRİNƏ
  18. Отменить страдания
  19. İRAN TALİBLƏRLƏ ƏMƏKDAŞLIĞI DAVAM ETDİRƏRƏK DAHA DA GENİŞLƏNDİRƏCƏKDİR
  20. مغول ها می آیند
  21. 9 May Qələbə günü, yaxud “Dövranın çərxi” düzgün dolanmayanda...
  22. Противостояние не только Востока и Запада, но Севера и Юга
  23. Татарская община Азерюайджана отметила Рамазан Байрам
  24. Израиль празднует День независимости, главная церемония проходит в Иерусалиме
  25. Heydər Əliyevə arxalanan gənc azərbaycanlı mütərcim
  26. ARMENIAN LIES AND USA NEWSPAPERS FROM 1880 TO 1922 WITH ORIGINAL NEWSPAPER PHOTOS
  27. “Yaxşılıq Yarat” adlı xeyriyyə və əyləncə xarakterli tədbir keçirilib
  28. Анкара развивает активную дипломатию в Центральной Азии
  29. Казахстан через интеграцию с Турцией порывает с Россией
  30. Планета, скрытая в глубинах Земли
  31. نایب رییس مجلس شورای اسلامی در راه باکو
  32. Поговорим о России и её роли во Второй мировой войне
  33. Çin Nereye? Çin’de Neler Oluyor
  34. САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ ХХI ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) ЧАСТЬ II
  35. Şuşada keçirilən “Xarıbülbül” Beynəlxalq Folklor Festivalı başa çatıb
  36. Идеологический тупик казахского парт-строительства
  37. Приднестровская провокация
  38. Что хочет Турция за снятие вето на расширение НАТО
  39. Crisis in Ukraine and Iran national interests
  40. Мераб Чухуа: «Геноцид черкесов остается на повестке дня»
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Май 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 
ГАЛЕРЕЯ