Демонстрационный сайт » АНАЛИТИКА » NADIR DEVLET: TARIHTE TÜRK-RUS ILIŞKILERI

NADIR DEVLET: TARIHTE TÜRK-RUS ILIŞKILERI

image

Neredeyse son on yılda Moskova ile Ankara’nın ilişkileri hemen her alanda inanılmaz derecede sıklaştı ve gelişti. Sanki eski düşman en yakın dosta dönüştü.

İstiklal Savaşı döneminde Çarlık rejimini yıkan Bolşeviklerin destekleri ile başlayan ilişkiler neredeyse, 2016’daki tatsız olaylar hariç tutulursa, neredeyse yüzyıl çatışmasız olarak sürdü. Son on yılda ise argo tabir ile neredeyse “kanka” olduk.

Peki iyi hoş da 550 yıl süren husumeti, iki tarafın da insani ve bölgesel kayıplarını nasıl unutacağız? Bilhassa yeni Osmanlıcılar bu konuya nasıl bakacaklar?

Yüzyıllardır komşu hatta aynı topraklarda yaşayan Slav kökenli Ruslar ile Türki hakların kaderleri birbirlerine sıkıca bağlı olmuştu.

Tabi ikili ilişkiler her zaman dostane olmadı. Çünkü her iki taraf da diğerine baskı yaparak menfaat sağlamayı yeğledi.

İşte Rusya Çarlığı yöneticileri Romanovlar sülalesi ile Türk İmparatorluğu padişahları Osmanlıların tarihi ilişkileri bunun bir ispatı olarak karşımızda duruyor.

Diğer taraftan 1917 Bolşevik devriminden sonra yurtdışına kaçan entelektüel ve bilim adamlarının “Komünizm teorisine” panzehir olarak ortaya attıkları “Avrasyacılık” teorisi daha sonra bazı Rus bilim adamlarınca tekrar gündeme getirildi.

Başta Lev Gumilev (bir hayli eseri Türkçeye de çevrildi), günümüzde ise Putin’in de danışmanlığını yapan Aleksandr Dugin bu teorinin yeni mimarları olarak ortaya çıkıyorlar.

Gumilev, mesela, Rus, Türki ve Moğol kardeşliğini destekliyordu. O yazdığı eserleri ile Rusya’nın Cengiz’in torunu Batu Han tarafından kurulan Altın Orda’nın varisi olduğunu ve bir hayli Rus’un da zorla veya kendi istekleri ile vaftiz edilmiş Tatarlar neslinden geldiğini ispatlamaya çalıştı.

Gumilev aslında pek de haksız değil. Hatta Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin “Rus’un derisini kazısan, altından Tatar çıkar” demeyi sever.

Yeni dönemin Avrasyacılık teorisi lideri Aleksandr Dugin, “Bana göre, Rusya ile Türkiye’nin kaderleri ve kat edecekleri yol aynı. Biz ortak olmaya, anlaşmaya mecburuz” demektedir.

Hatta geçenlerde sürtüşmelere rağmen Türkiye ile Rusya arasında savaş çıkmaz şeklinde beyanda bulunmuştu. Dugin, İran’ı da bu birliğe dahil etmek istemektedir.

Son 10-15 yılda Rusya’nın İran ve Türkiye ile yakınlaşmasının bu teoriye dayandığını söyleyebilir miyiz?

Malum insani, ticari ve siyasi ilişkilerde taraflar kendi menfaatlerini kollarlar. İşte böyle bir iş birliğinden kim daha fazla fayda görecektir?

Gürcistan’ın iki özerk bölgesini koparan, Ukrayna’nın Kırım Özerk Cumhuriyeti’ni ilhak eden ve ülkede iç savaş çıkaran, Suriye’de esas askeri güce dönüşen Rusya’nın Türkiye’ye yönelik esas niyeti nedir?

Bu sorulara bir yanıt ararken geçmişe bakmanın yararı olacağını düşünüyoruz. Bir evlilikte bile taraflar birbirinin içyüzünü öğrenmeye çalışırlar. Çünkü sevdikleri evlatlarını geleceğini düşünürler. Dolaysıyla bizim bu ilişkileri çeşitli açılardan incelememiz yadırganamaz.

Osmanlılarla Romanovlar tarihin hemen her döneminde birbirleri ile savaşmışlar. Bu konular Rus ve Türk tarih kitaplarında çokça kaleme alındı. Nasıl olmasın ki, bilhassa o dönemde savaşlar büyük can ve mal kaybına neden oldular.

Bu ikili mücadele her ülkenin kendi ideolojisinin önemli bir unsuruna döndü, okulların tarih müfredatlarına alındı. Demek ki okula giden her Rus ve Türk genci bu konularla ilgili birçok şey öğrendiler.

Bu iki tarafın birbirine düşmanca ve şüphe ile bakmasına neden oldu. Aslında tarih ders kitaplarında bu olaylar yansıtılmasa idi, taraflar birbirinin geçmişini bilmeyeceklerdi.

Örneğin Almanya’da eğitim alanlar İkinci Dünya Savaşı, Hitler, soykırım gibi konuları bilmezler, çünkü müfredatta bunlar yoktur.

Tabii ki Rus dediğimizde biz Rusya Federasyonu vatandaşlarını kastediyoruz. Etnik Ruslar dışında bütün azınlıklar da kendi tarihlerini değil, doğrudan Rusların tarihini öğrenmekteler.

Neticede büyük Rus halkının tarihini en ince teferruatına kadar bilen, mesela Altın Orda dönemini “Tatar zulmü” dönem olarak öğrenen Tatar çocuklarında milli şuur hemen hemen yok olmaktadır.

Hele anadilini de bilmezlerse onlar için Tatar, Başkurt, Çuvaş veya başka azınlığa mensup olmanın hiçbir önemi kalmamaktadır.

Çünkü kendilerini büyük Rus ulusunun bir parçası addetmektedirler. Diğer etnik adlar birer teferruat olmaktadır.

Türkiye-Rusya ilişkileri tarihi geçmiş 9-10’uncu yüzyıllardan başlar. Henüz Moskova ortaya çıkmadan önce, Kiev Rusya’sı ile Bulgar, Suvar, Peçenek, Hazar, Kıpçak gibi Türki boylarla ilişkiler söz konusudur.

Mesela Türk tarihçisi Prof. Dr. Akdes Nimet Kurat’ın başta “Peçenek Tarihi”, daha sonra “4-18. asırda Kara Denizin kuzeyindeki Türk Kavim ve Devletleri” adlı eserleri bu dönemi aydınlatmaktadır.

13’üncü yüzyılda Doğu Slavları yukarıda sayılan Türki boylar dışında Cengiz Han’ın torunu Batu Han tarafından kurulan Altın Orda’nın hakimiyeti altına girerler.

İki buçuk asır süren bu dönemi Ruslar “Tatar zulmü” dönemi olarak anarlar. Aslında başkent Saray Rus knezliklerinin (beyliklerinin) iç işlerine, kültürel ve dini faaliyetlerine karışmamış, tek vergi almakla yetinmişti.

Altın Orda’nın zayıflama döneminde kurulan Kırım hariç, Kazan, Kasım, Astırahan ve Sibir Hanlıkları Moskova’nın güçlenmesi ile birbiri ardından onun boyunduruğuna girdiler.

Moskova onlardan vergi almakla yetinmedi, tersine gerçek zulmünü gösterdi. Fakat azınlıklar bu dönemlerini “Rus zulmü dönemi” diye hiçbir şekilde adlandıramadılar.

Böylece Ruslar için Türk dünyasında tek bir rakip -o da Osmanlı Devleti kalır. Zaman içinde Ruslar sıcak denizlere inmek için Karadeniz sahillerine, Kafkaslara yönelirler. İki ülke arasında ciddi çatışmalar, savaşlar başlar.

Karadeniz’in bir zamanlar Türk dünyasına ait olan kuzey kısımları Rusların eline geçer. Romanovlar hatta Konstantinapol’ü (İstanbul) kurtarma, hayaline kapılırlar.

Osmanlıların savaşlarda Ruslara karşı genelde başarısız olmalarının sebebi olarak batıdaki bilimsel ve teknolojik gelişmelerden uzak kalmaları, yurt dışında temsilcilik açmada gecikmeleri, komşuları hakkında yeterli bilgi alamamaları, ekonomilerinin yalnızca vergiye dayanması, eğitime gerekli önem verilmemesi gibi huşular gösterile bilir.

Ruslar ise geçmişte de şimdi de düşmanları, rakipleri ve ayrıca komşu halkları dikkatli bir şekilde gözlemlemektedirler. Bu bilhassa Büyük Petro döneminde çok gelişmeye başlamıştır.

İlginç bir bilgi olarak şunları göstermek mümkün: 1713 ile 1917 yılları arasında Rusya’da Türkiye (Osmanlı) hakkında toplam 4 bin 874 eser yayımlanmıştır, bunların yarısından fazlasını ise tarihi eserler teşkil etmektedir.

Bu da düşman ve jeopolitik rakip gördükleri Osmanlı’ya ne kadar önem verdiklerinin bir göstergesidir.

Prof. Dr. Nadir Devlet

Nadir Devlet: Tarihte Türk-Rus ilişkileri – KAFKASSAM – Kafkasya Stratejik Araştırmalar Merkezi

ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
17:19Росгазу остался единственный путь в Европу - Турция19:44Iran accused of massacre in South amid wave of protests19:19В Иране продолжается волна арестов на фоне масштабных протестов11:08İRAN PROFESSORUN YALAN VƏ İFTİRALARI20:30OXU AYƏSİNDƏ-AYNASINDA “HİCAB” MƏSƏLƏSİ19:50Член британской королевской семьи стала «лицом» дефиле турецкого модельера14:45Ustad Şəhriyar - İran və Azərbaycan arasında mədəni və ədəbi əlaqələrin qüvvətvericisi14:26واکاوی چرایی انتخاب روز بزرگداشتِ استاد شهریار، بعنوان روز ملی شعر و ادب پارسی14:16Смерть задержанной полицией нравов девушки привела к мощным протестам.14:06Контрнаступление под Харьковом, как фактор изменения хода войны10:57ЧВК Вагнера в Африке и других местах18:57The catwalk with a difference: adaptive fashion comes to Azerbaijan15:20Ceyhun Məmmədov: Müəyyən dini qruplar şəhid ailələri ilə işləməyə, onları öz adlarına çıxmağa çalışır.18:06Эрдоган и Алиев провели встречу в Самарканде17:42ПОЛОЖЕНИЕ о Международном конкурсе «ЛИДЕР НАРОДНОЙ ДИПЛОМАТИИ»17:351 августа 2022 года Ассамблея народов России объявила Международный конкурс «ЛИДЕР НАРОДНОЙ ДИПЛОМАТИИ»12:50Шанс на долгосрочное перемирие в Йемене минимален17:05В Туркменистане усиливают ограничения для женщин11:39В Баку обвинили Ереван в артобстреле приграничных районов20:57Российская система "Мир" в Иране18:28“XVIII-XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda əhalinin etnik tərkibi” adlı monoqrafiyası nəşr olunub.17:45НАТО объявляет "битву за Арктику"13:49МУЛЬТИКУЛЬТУРАЛИЗМ В АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ16:59В Азербайджане стартовали совместные с Турцией учения TurAz Qartalı-202214:29Salamankadan salamlar. Rəsulzadənin “Azərbaycan savaşı” (3-cü yazı)14:17Salamankadan salamlar “Azərbaycan” paneli. (2-ci yazı).14:04Salamankadan salamlar .Avqustun 31-i iranşünasların 13-cü Beynəlxalq Konqresi işə başladı. 1-ci yazı16:12Объявлен Международный конкурс «Лидер народной дипломатии»14:10Раскопки в Монголии пролили свет на историю государства Гёктюрков14:01В Грузии началась подготовка к празднику Тбилисоба18:00Победа 30 августа: поворотный момент в истории Турции18:38Храм Покрова Богородицы г. Ленкорани украсили новые иконы.18:22В православном храме Баку впервые было совершено богослужение на азербайджанском языке13:46Общение с иранцем идентична игре в шахматы13:37Avrasiya İttifaqı və Türk dilli dövlətlər birliyinin psixoloji portreti12:06İranlı ilə ünsiyyət şətrənc oyunu kimidir, yaxud iranlıların psixoloji portreti13:28Любовный-нелюбовный треугольник: Иран, Россия, США торгуются за персидскую нефть12:47Флаг Азербайджана водружен в центре города Лачин16:41Что на самом деле означает термин "тюрк" - сенсационное заявление ученых17:54Суицид, казахи, трансперсональная психология18:48Panzerkampfwagen IV немецких войск против советского Т-3421:49Впервые главой муниципалитета в Турции назначен член армянской общины15:25Исламская республика сможет в короткие сроки увеличить добычу на миллион баррелей в день15:14Цыгане-дом: бездомные, но у себя дома07:58Танец баруд – символ национального единства алжирского народа15:28Гагаузы — Санду: Мы не сепаратисты, это вам не нужна процветающая Молдавия12:40Царь Путин, «нацисты» румыны и предатель Додон. Главные темы последнего митинга в Гагаузии16:57«Сила Сибири — 2»: первое монгольское предупреждение11:44Саудовская Аравия планирует построить в Каракалпакстане крупнейшую в мире ветроэлектростанцию15:36Как кусочек шоколада влияет на ваш организм13:20Саудовская Аравия может потеснить Россию в Центральной Азии12:01Китай будет вынужден либо начать войну, либо признать свое бессилие11:02Нужен ли кыргызской школе предмет "История развития религий"?21:38Лидер Фронта национального сопротивления Афганистана Ахмад Масуд: «Нет иного пути, кроме борьбы с «Талибаном»*17:48На Каспии начали строить мост, который свяжет Туркмению с Казахстаном и сократит путь в Европу12:31Проклятие фараона: появились новые доказательства кражи сокровищ Тутанхамона17:09Иран и Россия – не конкуренты друг другу в области нефти17:12Становление либерального национализма в Европе17:01Станет ли казахский язык объединяющим фактором для казахстанцев?21:15КУДА СХОДИТЬ И ЧТО ПОСМОТРЕТЬ В ТАДЖИКИСТАНЕ18:32В Баку проходит фестиваль CultRural-2022 – творческий бизнес представителей Азербайджана и Болгарии18:06Турция может сыграть ключевую роль в диверсификации энергопоставок в ЕС23:379 Ава- День уничтожения Бейт Микдош12:54Когда Китай вернет Тайвань?12:42В Баку презентовали казахскую юрту10:54Устад Мамедли: ашугское искусство – это не "саз трясти на свадьбах"18:34Ликвидация на миллиарды долларов?16:27Во что выливается война России и Украины?15:07Главы МИД Узбекистана, Азербайджана и Турции подписали Ташкентскую декларацию14:45Новые реалии туризма: азербайджанцы не выезжают, зато приезжают иностранцы11:37Сегодня важно не допустить очередного скатывания многострадального Афганистана в пропасть вооружённого конфликта и формирования зоны нестабильности на юге Центральной Азии11:21Раскрывая потенциал «Ташкентского договора» в год его 30-летия11:04Казахстан. Миграционно-демографический тупик11:42Станет ли Узбекистан «буддистской Меккой»?17:49У талибов нарастают межэтнические проблемы17:37Слободизация страны Гардарики17:47Украина и возвращение многополярного мира17:13Жители Нукуса опасаются повторения беспорядков в случае проведения митинга 5 июля18:28Протесты в Каракалпакстане. Как это было18:09Узбекистан: президент сделал уступку по конституции, чтобы разрядить напряженность в Каракалпакстане
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. МУЛЬТИКУЛЬТУРАЛИЗМ В АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ
  2. OXU AYƏSİNDƏ-AYNASINDA “HİCAB” MƏSƏLƏSİ
  3. Контрнаступление под Харьковом, как фактор изменения хода войны
  4. Член британской королевской семьи стала «лицом» дефиле турецкого модельера
  5. Salamankadan salamlar. Rəsulzadənin “Azərbaycan savaşı” (3-cü yazı)
  6. Ustad Şəhriyar - İran və Azərbaycan arasında mədəni və ədəbi əlaqələrin qüvvətvericisi
  7. Salamankadan salamlar “Azərbaycan” paneli. (2-ci yazı).
  8. 1 августа 2022 года Ассамблея народов России объявила Международный конкурс «ЛИДЕР НАРОДНОЙ ДИПЛОМАТИИ»
  9. “XVIII-XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda əhalinin etnik tərkibi” adlı monoqrafiyası nəşr olunub.
  10. В Азербайджане стартовали совместные с Турцией учения TurAz Qartalı-2022
  11. Salamankadan salamlar .Avqustun 31-i iranşünasların 13-cü Beynəlxalq Konqresi işə başladı. 1-ci yazı
  12. Российская система "Мир" в Иране
  13. НАТО объявляет "битву за Арктику"
  14. ПОЛОЖЕНИЕ о Международном конкурсе «ЛИДЕР НАРОДНОЙ ДИПЛОМАТИИ»
  15. Смерть задержанной полицией нравов девушки привела к мощным протестам.
  16. Ceyhun Məmmədov: Müəyyən dini qruplar şəhid ailələri ilə işləməyə, onları öz adlarına çıxmağa çalışır.
  17. واکاوی چرایی انتخاب روز بزرگداشتِ استاد شهریار، بعنوان روز ملی شعر و ادب پارسی
  18. The catwalk with a difference: adaptive fashion comes to Azerbaijan
  19. Шанс на долгосрочное перемирие в Йемене минимален
  20. В Баку обвинили Ереван в артобстреле приграничных районов
  21. Эрдоган и Алиев провели встречу в Самарканде
  22. ЧВК Вагнера в Африке и других местах
  23. İRAN PROFESSORUN YALAN VƏ İFTİRALARI
  24. Iran accused of massacre in South amid wave of protests
  25. В Туркменистане усиливают ограничения для женщин
  26. В Иране продолжается волна арестов на фоне масштабных протестов
  27. Росгазу остался единственный путь в Европу - Турция
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Октябрь 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31 
ГАЛЕРЕЯ