NADIR DEVLET: TARIHTE TÜRK-RUS ILIŞKILERI

image

Neredeyse son on yılda Moskova ile Ankara’nın ilişkileri hemen her alanda inanılmaz derecede sıklaştı ve gelişti. Sanki eski düşman en yakın dosta dönüştü.

İstiklal Savaşı döneminde Çarlık rejimini yıkan Bolşeviklerin destekleri ile başlayan ilişkiler neredeyse, 2016’daki tatsız olaylar hariç tutulursa, neredeyse yüzyıl çatışmasız olarak sürdü. Son on yılda ise argo tabir ile neredeyse “kanka” olduk.

Peki iyi hoş da 550 yıl süren husumeti, iki tarafın da insani ve bölgesel kayıplarını nasıl unutacağız? Bilhassa yeni Osmanlıcılar bu konuya nasıl bakacaklar?

Yüzyıllardır komşu hatta aynı topraklarda yaşayan Slav kökenli Ruslar ile Türki hakların kaderleri birbirlerine sıkıca bağlı olmuştu.

Tabi ikili ilişkiler her zaman dostane olmadı. Çünkü her iki taraf da diğerine baskı yaparak menfaat sağlamayı yeğledi.

İşte Rusya Çarlığı yöneticileri Romanovlar sülalesi ile Türk İmparatorluğu padişahları Osmanlıların tarihi ilişkileri bunun bir ispatı olarak karşımızda duruyor.

Diğer taraftan 1917 Bolşevik devriminden sonra yurtdışına kaçan entelektüel ve bilim adamlarının “Komünizm teorisine” panzehir olarak ortaya attıkları “Avrasyacılık” teorisi daha sonra bazı Rus bilim adamlarınca tekrar gündeme getirildi.

Başta Lev Gumilev (bir hayli eseri Türkçeye de çevrildi), günümüzde ise Putin’in de danışmanlığını yapan Aleksandr Dugin bu teorinin yeni mimarları olarak ortaya çıkıyorlar.

Gumilev, mesela, Rus, Türki ve Moğol kardeşliğini destekliyordu. O yazdığı eserleri ile Rusya’nın Cengiz’in torunu Batu Han tarafından kurulan Altın Orda’nın varisi olduğunu ve bir hayli Rus’un da zorla veya kendi istekleri ile vaftiz edilmiş Tatarlar neslinden geldiğini ispatlamaya çalıştı.

Gumilev aslında pek de haksız değil. Hatta Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin “Rus’un derisini kazısan, altından Tatar çıkar” demeyi sever.

Yeni dönemin Avrasyacılık teorisi lideri Aleksandr Dugin, “Bana göre, Rusya ile Türkiye’nin kaderleri ve kat edecekleri yol aynı. Biz ortak olmaya, anlaşmaya mecburuz” demektedir.

Hatta geçenlerde sürtüşmelere rağmen Türkiye ile Rusya arasında savaş çıkmaz şeklinde beyanda bulunmuştu. Dugin, İran’ı da bu birliğe dahil etmek istemektedir.

Son 10-15 yılda Rusya’nın İran ve Türkiye ile yakınlaşmasının bu teoriye dayandığını söyleyebilir miyiz?

Malum insani, ticari ve siyasi ilişkilerde taraflar kendi menfaatlerini kollarlar. İşte böyle bir iş birliğinden kim daha fazla fayda görecektir?

Gürcistan’ın iki özerk bölgesini koparan, Ukrayna’nın Kırım Özerk Cumhuriyeti’ni ilhak eden ve ülkede iç savaş çıkaran, Suriye’de esas askeri güce dönüşen Rusya’nın Türkiye’ye yönelik esas niyeti nedir?

Bu sorulara bir yanıt ararken geçmişe bakmanın yararı olacağını düşünüyoruz. Bir evlilikte bile taraflar birbirinin içyüzünü öğrenmeye çalışırlar. Çünkü sevdikleri evlatlarını geleceğini düşünürler. Dolaysıyla bizim bu ilişkileri çeşitli açılardan incelememiz yadırganamaz.

Osmanlılarla Romanovlar tarihin hemen her döneminde birbirleri ile savaşmışlar. Bu konular Rus ve Türk tarih kitaplarında çokça kaleme alındı. Nasıl olmasın ki, bilhassa o dönemde savaşlar büyük can ve mal kaybına neden oldular.

Bu ikili mücadele her ülkenin kendi ideolojisinin önemli bir unsuruna döndü, okulların tarih müfredatlarına alındı. Demek ki okula giden her Rus ve Türk genci bu konularla ilgili birçok şey öğrendiler.

Bu iki tarafın birbirine düşmanca ve şüphe ile bakmasına neden oldu. Aslında tarih ders kitaplarında bu olaylar yansıtılmasa idi, taraflar birbirinin geçmişini bilmeyeceklerdi.

Örneğin Almanya’da eğitim alanlar İkinci Dünya Savaşı, Hitler, soykırım gibi konuları bilmezler, çünkü müfredatta bunlar yoktur.

Tabii ki Rus dediğimizde biz Rusya Federasyonu vatandaşlarını kastediyoruz. Etnik Ruslar dışında bütün azınlıklar da kendi tarihlerini değil, doğrudan Rusların tarihini öğrenmekteler.

Neticede büyük Rus halkının tarihini en ince teferruatına kadar bilen, mesela Altın Orda dönemini “Tatar zulmü” dönem olarak öğrenen Tatar çocuklarında milli şuur hemen hemen yok olmaktadır.

Hele anadilini de bilmezlerse onlar için Tatar, Başkurt, Çuvaş veya başka azınlığa mensup olmanın hiçbir önemi kalmamaktadır.

Çünkü kendilerini büyük Rus ulusunun bir parçası addetmektedirler. Diğer etnik adlar birer teferruat olmaktadır.

Türkiye-Rusya ilişkileri tarihi geçmiş 9-10’uncu yüzyıllardan başlar. Henüz Moskova ortaya çıkmadan önce, Kiev Rusya’sı ile Bulgar, Suvar, Peçenek, Hazar, Kıpçak gibi Türki boylarla ilişkiler söz konusudur.

Mesela Türk tarihçisi Prof. Dr. Akdes Nimet Kurat’ın başta “Peçenek Tarihi”, daha sonra “4-18. asırda Kara Denizin kuzeyindeki Türk Kavim ve Devletleri” adlı eserleri bu dönemi aydınlatmaktadır.

13’üncü yüzyılda Doğu Slavları yukarıda sayılan Türki boylar dışında Cengiz Han’ın torunu Batu Han tarafından kurulan Altın Orda’nın hakimiyeti altına girerler.

İki buçuk asır süren bu dönemi Ruslar “Tatar zulmü” dönemi olarak anarlar. Aslında başkent Saray Rus knezliklerinin (beyliklerinin) iç işlerine, kültürel ve dini faaliyetlerine karışmamış, tek vergi almakla yetinmişti.

Altın Orda’nın zayıflama döneminde kurulan Kırım hariç, Kazan, Kasım, Astırahan ve Sibir Hanlıkları Moskova’nın güçlenmesi ile birbiri ardından onun boyunduruğuna girdiler.

Moskova onlardan vergi almakla yetinmedi, tersine gerçek zulmünü gösterdi. Fakat azınlıklar bu dönemlerini “Rus zulmü dönemi” diye hiçbir şekilde adlandıramadılar.

Böylece Ruslar için Türk dünyasında tek bir rakip -o da Osmanlı Devleti kalır. Zaman içinde Ruslar sıcak denizlere inmek için Karadeniz sahillerine, Kafkaslara yönelirler. İki ülke arasında ciddi çatışmalar, savaşlar başlar.

Karadeniz’in bir zamanlar Türk dünyasına ait olan kuzey kısımları Rusların eline geçer. Romanovlar hatta Konstantinapol’ü (İstanbul) kurtarma, hayaline kapılırlar.

Osmanlıların savaşlarda Ruslara karşı genelde başarısız olmalarının sebebi olarak batıdaki bilimsel ve teknolojik gelişmelerden uzak kalmaları, yurt dışında temsilcilik açmada gecikmeleri, komşuları hakkında yeterli bilgi alamamaları, ekonomilerinin yalnızca vergiye dayanması, eğitime gerekli önem verilmemesi gibi huşular gösterile bilir.

Ruslar ise geçmişte de şimdi de düşmanları, rakipleri ve ayrıca komşu halkları dikkatli bir şekilde gözlemlemektedirler. Bu bilhassa Büyük Petro döneminde çok gelişmeye başlamıştır.

İlginç bir bilgi olarak şunları göstermek mümkün: 1713 ile 1917 yılları arasında Rusya’da Türkiye (Osmanlı) hakkında toplam 4 bin 874 eser yayımlanmıştır, bunların yarısından fazlasını ise tarihi eserler teşkil etmektedir.

Bu da düşman ve jeopolitik rakip gördükleri Osmanlı’ya ne kadar önem verdiklerinin bir göstergesidir.

Prof. Dr. Nadir Devlet

Nadir Devlet: Tarihte Türk-Rus ilişkileri – KAFKASSAM – Kafkasya Stratejik Araştırmalar Merkezi

ДРУГИЕ НОВОСТИ
ВСЕ НОВОСТИ
21:13"Неделя турецкой кухни" в мире20:45Азербайджанский Шамахы избран «Туристической столицей тюркского мира»20:22Фестиваль TEKNOFEST вызвал большой интерес у жителей и гостей Баку19:26"İlahiyyatçılar üçün ərəbcə-azərbaycanca lüğət" işıq üzü görüb19:19ALLAH ALİ ŞƏXS VEDA ƏDƏBİYYATINDA AŞAĞIDAKI KİMİ TƏSVİR EDİLİR...!18:32Vətəndaş cəmiyyətləri də “Konflikt və post-konflikt ölkələrin media şəbəkəsi”nə qoşulur22:03Media tərəfsiz, qərəzsiz və obyektiv ola bilərmi? - Təcrübəli jurnalistlərin baxışı21:33Башня Бурана - историческая достопримечательность севера Кыргызстана21:22Об отношении Турции к политике расширения НАТО11:06Azərbaycan-İraq Mədəni Əlaqələr İB-nin “Yalnız İrəli” filminin İctimai baxışı və Təqdimat Mərasimi22:47Россия впервые за войну в Сирии атаковала израильский истребитель – почему?19:01САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ ХХI ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) ЧАСТЬ II18:37САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ XXI ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) Часть I11:32ATİB-in ÜMUMİ YIĞINCAĞI KEÇİRİLDİ13:41Что хочет Турция за снятие вето на расширение НАТО13:38Приложила ли Россия руку к вето Турции относительно Финляндии и Швеции?13:17Мераб Чухуа: «Геноцид черкесов остается на повестке дня»12:45Седакьет КЕРИМОВА: ИТИМ20:52Турция отмечает 103-ю годовщину начала Национально-освободительной борьбы20:18Cəlilabad abidələri14:43Чем грозят властям Ирана голодные бунты?23:34რას წერდა კინტოებზე იაკობ გოგებაშვილი23:04Crisis in Ukraine and Iran national interests22:34KİJƏBƏ TOPONİMİ HAQDA17:08Çin Nereye? Çin’de Neler Oluyor12:51Крыло войны: власти Таджикистана дождались оппонентов с оружием в руках12:20نایب رییس مجلس شورای اسلامی در راه باکو10:03Tahirə Məmmədova – Şuşalının Şuşasız və Şuşalı ömrü09:54Şuşalı qəhrəmanlar haqda tammetrajlı sənədli film çəkilib22:33Планета, скрытая в глубинах Земли22:15Şuşada keçirilən “Xarıbülbül” Beynəlxalq Folklor Festivalı başa çatıb19:01В Шуше открылся V Международный фольклорный фестиваль «Харыбюльбюль»09:54Казахстан через интеграцию с Турцией порывает с Россией09:31Анкара развивает активную дипломатию в Центральной Азии22:52ARMENIAN LIES AND USA NEWSPAPERS FROM 1880 TO 1922 WITH ORIGINAL NEWSPAPER PHOTOS22:42KAFKAS HALKLARINDAN ÇERKES Ubıhlar: Yerli Azınlık Halklar yolunda17:04Heydər Əliyevə arxalanan gənc azərbaycanlı mütərcim12:509 May Qələbə günü, yaxud “Dövranın çərxi” düzgün dolanmayanda...19:08Поговорим о России и её роли во Второй мировой войне14:00İRAN TALİBLƏRLƏ ƏMƏKDAŞLIĞI DAVAM ETDİRƏRƏK DAHA DA GENİŞLƏNDİRƏCƏKDİR13:32Bizə hansı ilahiyyatçı lazımdır, yaxud məscid imamı necə olmalıdır?13:22Media və Mülki Cəmiyyət İctimai Birliyi şəhidlərin şərəfinə inşa etdiyi xatirə kompleksinin açılış mərasimini keçirib (FOTOLAR - VIDEO)09:24Исполняется 130 лет автору «Бушевало Черное море»22:06مغول ها می آیند21:33Откуда растут ноги у теории о том, что у Гитлера была «еврейская кровь»20:43SİPRİŞON SIXANON13:09Татарская община Азерюайджана отметила Рамазан Байрам09:38Противостояние не только Востока и Запада, но Севера и Юга21:45Израиль празднует День независимости, главная церемония проходит в Иерусалиме16:33გულნარა ინანჯი: ყარაბაღის 44-დღიანი ომის დროს, საქართველომ აზერბაიჯანს მხარი რეალურად და მორალურად დაუჭირა11:54Грузия и фактически и морально поддержала Азербайджан во время 44-х дневной войне15:37Sufilər niyə ət yemir14:32BİR DAHA MÜSƏLMANLARIN NƏZƏRİNƏ07:49Идеологический тупик казахского парт-строительства06:40Dostluq və qardaşlıq himni - Əhməde HƏPO15:02“Yaxşılıq Yarat” adlı xeyriyyə və əyləncə xarakterli tədbir keçirilib16:16Президент: Во время войны мы отслеживали направления поставок оружия из России в Армению12:04Отменить страдания18:09Напряженность в Приднестровье грозит выходом войны за пределы Украины16:52Qüds azadlıq yolunda16:32Vaşinqton Fələstin-İsrail münaqişəsini Fələstinin iştirakı olmadan həll edir?!16:21Сквозь его объектив: жизнь в гетто глазами заключённого там фотографа15:56Голоса Варшавского гетто: Мы пишем нашу историю03:05Тирасполь заявил о "террористических атаках", Кишинев и Киев - о провокациях.03:01Приднестровская провокация21:14Ученые выяснили, куда ходят домашние кошки, когда гуляют на улице20:37В Баку издан роман Курбана Саида "Али и Нино" на талышском, удинском и лезгинском языках19:28Народные легенды: Местность на Иссык-Куле, где обитала одичалая девушка (видео)13:44ИЗРАИЛЬ ЗАМЕНИЛ РОССИЙСКУЮ НЕФТЬ АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ13:38Израиль и Азербайджан: 30 лет спустя15:03Циклична ли история человечества?14:49Викинги поставляли в Киев черепа гренландских моржей14:27QAYANIN İÇİNDƏN GÖYƏRƏN PALID21:12Mardin’de Tesadüfen Bulunan Mağara, Devasa Yeraltı Şehri Çıktı21:03В Анатолии нашли подземный город христиан20:14Северные территории "незаконно оккупированы Россией", говорится в дипломатическом документе20:03Очередь - за Приднестровьем? Эксперты гадают о судьбе другой непризнанной республики12:40Расширение НАТО было ошибкой?18:03Кишинев оправдывается: «Мы не вводили мер экономической блокады Приднестровья»10:42Турция спустя годы может открыть новую страницу в тюркском мире, но...
САМОЕ ЧИТАЕМОЕ
  1. Media və Mülki Cəmiyyət İctimai Birliyi şəhidlərin şərəfinə inşa etdiyi xatirə kompleksinin açılış mərasimini keçirib (FOTOLAR - VIDEO)
  2. გულნარა ინანჯი: ყარაბაღის 44-დღიანი ომის დროს, საქართველომ აზერბაიჯანს მხარი რეალურად და მორალურად დაუჭირა
  3. Sufilər niyə ət yemir
  4. Qüds azadlıq yolunda
  5. Tahirə Məmmədova – Şuşalının Şuşasız və Şuşalı ömrü
  6. Azərbaycan-İraq Mədəni Əlaqələr İB-nin “Yalnız İrəli” filminin İctimai baxışı və Təqdimat Mərasimi
  7. Грузия и фактически и морально поддержала Азербайджан во время 44-х дневной войне
  8. Dostluq və qardaşlıq himni - Əhməde HƏPO
  9. Голоса Варшавского гетто: Мы пишем нашу историю
  10. Vaşinqton Fələstin-İsrail münaqişəsini Fələstinin iştirakı olmadan həll edir?!
  11. Bizə hansı ilahiyyatçı lazımdır, yaxud məscid imamı necə olmalıdır?
  12. Сквозь его объектив: жизнь в гетто глазами заключённого там фотографа
  13. Напряженность в Приднестровье грозит выходом войны за пределы Украины
  14. Тирасполь заявил о "террористических атаках", Кишинев и Киев - о провокациях.
  15. Президент: Во время войны мы отслеживали направления поставок оружия из России в Армению
  16. BİR DAHA MÜSƏLMANLARIN NƏZƏRİNƏ
  17. Седакьет КЕРИМОВА: ИТИМ
  18. Отменить страдания
  19. İRAN TALİBLƏRLƏ ƏMƏKDAŞLIĞI DAVAM ETDİRƏRƏK DAHA DA GENİŞLƏNDİRƏCƏKDİR
  20. مغول ها می آیند
  21. Татарская община Азерюайджана отметила Рамазан Байрам
  22. 9 May Qələbə günü, yaxud “Dövranın çərxi” düzgün dolanmayanda...
  23. Противостояние не только Востока и Запада, но Севера и Юга
  24. Израиль празднует День независимости, главная церемония проходит в Иерусалиме
  25. Heydər Əliyevə arxalanan gənc azərbaycanlı mütərcim
  26. “Yaxşılıq Yarat” adlı xeyriyyə və əyləncə xarakterli tədbir keçirilib
  27. ARMENIAN LIES AND USA NEWSPAPERS FROM 1880 TO 1922 WITH ORIGINAL NEWSPAPER PHOTOS
  28. Анкара развивает активную дипломатию в Центральной Азии
  29. Казахстан через интеграцию с Турцией порывает с Россией
  30. Поговорим о России и её роли во Второй мировой войне
  31. Планета, скрытая в глубинах Земли
  32. نایب رییس مجلس شورای اسلامی در راه باکو
  33. Çin Nereye? Çin’de Neler Oluyor
  34. САМОЕ КРУПНОЕ ВЫСТУПЛЕНИЕ ЮЖНОАЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ В НАЧАЛЕ ХХI ВЕКА( К МАЙСКИМ СОБЫТИЯМ 2006 ГОДА) ЧАСТЬ II
  35. Şuşada keçirilən “Xarıbülbül” Beynəlxalq Folklor Festivalı başa çatıb
  36. Идеологический тупик казахского парт-строительства
  37. Приднестровская провокация
  38. Что хочет Турция за снятие вето на расширение НАТО
  39. SİPRİŞON SIXANON
  40. Crisis in Ukraine and Iran national interests
ОПРОС

Где будете встречать Новый год?


 
«    Май 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 
ГАЛЕРЕЯ