AZ | EN | RU     


 




















Опрос
  • Живу религиозной жизнью
  • Вспоминаю только по мере необходимости
  • Не религиозен


Дискусс клуб
Книги не сушествует
emil
 
Çavgirtonek
11.5.2013
 

Ahmedê Hepo 

Endamê Yekîtîya Nîvîskarên Azerbaycanê



Çavgirtonek-ew leystîkeke zarane. Zar beravî cîkî dibin, peşkê davêjin, xwera hoşkê kivş dikin. Yek çavên xwe digire, yên din xwe vedişêrin, kê hat dizîngava destê xwe hoşkê xist, ew çavên xwe nagire. Dewir bi dewran, sal bi salan neyar, dujminên gelê kurd, nehiş, şevkor, çeşên me doran xwe beşter kirine û bi hezar delîk-dolava, bi qirêça male dunêva ew xapandine, ew derxistine holê û wana dijî gelê xwe çavgirtonek lîstine û bi wedelî hoşka wan xap-xapokan jî neyar, nexwestîyên me bûne.


Bi dil kovanî ji sedan minaka, ser qewmandinekê, ser kirineke reşe îroyîn rawestin. Van salên dawîyêda li Ermenîstanê kurdekî êzdî, yê bi nave Ezîzê (heyfa vî navî) Tamoyan derxistine rastekê û wîra dibêjin: 
- Tu gelê kurdî pirr mîlyonra çavgirtonekê bilîze, em hoşka te, em piştovanê te. Pêşnîyar-çavgirtoneka neyar çîye? Ezîz Tamoyan gotî çi bike, wekî nexwestîyê kurdan hinek kut bide wî?
Kurt dibên: - Tu rabe bêje, binivîse, “Em ne kurdin, em gelekî cuda-êzdîne, êzdî jî ne kurde”. Çawa eyane, çawa zelale, wekî gelê kurd beş-beş kirine. Beşek kurdê muselmane, yek êzdîye. Muselmanî hatinê kurdan payê pirr-pirr muselmanî qebûl kir, par, beşeke kêmjimar ser ola xwe-êzdîtîê ma. Hema dest xweda, bi lez, bi ecele bêjim ku, muselmanî jî, êzdî jî ole, dîne, ne netewîye, ne millete, ne gele! Ole, ol! 
Sedemên din jî ser yekbûna gelê kurd bûne hasêge: zaravên kurmancî, soranî, zazakî, goranî û bi dehan qebîl, êl, eşîr! 

Çawa me jorê anî serzaran dewir bi dewir neyarê gelê kurd, çawa mûrustank ketine nava gelê kurd, ketine nava mêjûyê hinek kurdan, ew xapandine û ew mêjûsivikana, ew ceşana, ew xwefirotîyana bona kêrhatina xwe dane xebatê û destê sar kirine nava gelê pirmîlyon, nehîştine yekîtîya wan hebe û bibine xwedanê ax-welatê xwe. 
Rûyê vê yekêda dujminê gelê kurd timê xwîna neheq daye rêtinê, bira bi birê daye kuştinê û ev kirinên reşqetiran îro jî didomin.

Belê, naha gava, hişîyar bûna gelên dunyayê gihîştîye erşê-ewzmîn, hinek kurdên meye femkor, yên ku hişên wan weke hişê mirîşka kore, dîsa destê neyaranda bûne leystîka çavgirtonekê. 

Bi gilîkî, ev derd derdekî girane, nayê kişandinê. Naha gava beşeke kurdan, çarenûsa xwe çareser dikin, gava parekê serbestî destanîye, tolezekî mîna Ezîz Temoyan bi destî sîyasetzanên ermenîya rabûye dewa kirê nekirî, mixenetîyê dike. Lê nişkêva çawa bû, wekî ew bû berpirsîyarê wa gotî “millet”, gelê ku tune, ne eyane. 
Him ulumdar, zanîyarên kurdan, him jî yên mayîn hetanî roja îroyîn nenivîsîne, wekî “êzdî” gele. Timê nivîsîne, gotine “êzdî” ole! 

Berîya wê, wekî zelalîyê têkine nava pirsa pêşta kişandî, ewê bêjin, ku ermenîya zûva derbi ser derba li gelê Kurd xistine. 

Wana dest avîtîye wekokên zargotina me, cuda kilam, qamên me dizîne û dane kivşê çawa yên ermenîya. Vê yekêra girêdayî gellek çavkanî henin, lê çavkanîya iroyîn, ew pirtûka ya sedrê avtonomîya çanda-netewîyên kurdên Krasnodarê-Ankosî Aslanovîç, ya bi nave “Nêrînên çandê di heleqetîyên ermenîya û kurdan”-e. 
Hevoka wîye yekemîn awaye: 
Heleqetîyên ermenîya û kurdan ya nûhdem, payê pirr hê jî bin sîya berêdaye. Van salên dawîyê da, ermenî daha bi hewaskar çand, sazbendî, zargotin, erf-edetê kurdanva mijûl dibe, lê bi nêrîn û daxweza ermenîyava. Ermenî sal bi sal dîskên sazbendîyê berdidin, kilam-qamên kurdan didine kivşê wa gotî, yên gelê ermenî.

Awa, kilamên kurdaye govendê, yên mîna “Oy, Nazê”, “Malî”, “Dîlan”, “Nazo”, “Kalo”, “Meyrokê”, qamên mîna “Cirîd”, “Koçerî”, “Sêpê” û yên mayîn, dibên ev gişk kilam-qamên ermenîyaye hênin. Kilama “Meyrokêda” tê gotinê, wekî “Meyro, Meyrokê ji êla Hekakîyaye”. Lo ermenî, mala we kavila kulêbe, qe qebîl-êla ermenîya Hekakî heye? 

Na, hezar carî na! 

Pêwîste bêjin, ermenîya ne ku, naha lê bi sedsalava, çanda kurd, navê xurekên wan, navê kincên wan, kilam-miqamên wan dizîne û ser navên xwe dane belakirinê. Xêncî vê maltepbûnê, ermenîya naha dest avîtine mixenetîke daha bi xof û gellekî giringe bêjin, wekî gotî, hemû kurd rabin dijî wê mixenetîya ermenîya şerkarîyê bikin.
Çawa me jorê got, naha ermenî bi her alî karê dikin, çapemenîyên xwe û yên dunêda dinivîsin, wekî kurdên êzdî ne kurdin. 

Ermenîya çanda me dizîye, îro jî didizin, sala 1937-a em dane nefîkirinê, pirsa Qerebaxa Çîyara girêdayî bere hemû kurdên muselman kirin, ji Ermenîstanê dane derxistinê û gellek qewmandinên ne qenc heta naha anîne serên kurdan, lê naha ev çi leystîke, dibên wekî, kurdên êzdî ne kurdin. Ji pêda ermenî dibên kurdên zaza, elevîya jî ne kurdin, ew êzdîne. Dîsa pirskin: Çima naha ermenî bi van çavgirtinekava dileyîzin? Dor bi dor, ser qewmandina rawestin û bersîva pirsan bidin. 

Sala 1991-ê deste rewşenbîren kurdên êzdî-sîyasetzan Ankosîyê Eslan, ulumdar Çerkezê Reş, helbestvan Tosinê Reşîd bi hezar dijwarî dikebine pejirandin-qebûla prêzidêntê Ermenîstanêyî wê demê, Lêvon Têr-Pêtrosyan.

Çerkezê Reş pirsê dide wî:- Hûn çawa rohilatzan, çima nizanin, êzdî tenê bi ola xwe ji kurdên mayîn têne cuda kirinê û ewana beşekî gelê Kurdanin. Sîyaseta we ber bi olên kurdan çawa çivîn hatîye rasteserkirinê. Têr-Pêtrosyan bê şerm li çavên hatîya dinhêre û dibêje:
- Em bona kêrhatina gelê ermenî çalekîyên xwe dimeşînin. 
Lê sala 1994-a Lêvon Têr-Pêtrosyan li mîtîngekêda jî awa dibêje: Ew çi ku, me nava du-sê salada kirîye, yên mayîn nava şeşsid-hevsid salada nekirine. Me Ermenîsran ji gelên mayîn daye paqişkirinê.

Naha keremkin, binihêrin, ermenî çi dikin û hûn bi xwe hafîyê derxin. 
Meremê ermenîya ewe, wekî hemû gelên hindikjimar, yên ku li Ermenîstanê bi hezar salava jîne wir bidine derxistinê, yên mayîn asimlîyasîya bikin, wekî jimara ermenîya bidine zêdekirinê. Çawa eyane ermenî zûva wê nexaşîyê ketine, ku axa gelê cîran zeftkin, wekîlên gelên ku, nava wanada dijîn bêgavbikin, yanê barkin herin, yanê bêjin em “ermenînin”, usa bikin binelîyê Ermenîstanê bigihîne 8 mîlyona, wekî “ji behrê hetanî behrê “Ermenîstaneke” nûh, “Ermenîstana Mezin” bidine damirazandinê”. Vira mesele-metelokeke gel dikebe bîra mirovan: “Mirîşk xewêda den duxwe”. Ermenî wê sîyeseta xweye dijî mirovayê, îro li ser 1500-2000 kurdên êzdî yên ku, hê Ermenîstanêda mane didine meşandinê, wekî paşdemîyê wana jî bidine kivşê, çawa ermenî. 

Bila wekilandin nîbe, ermenîya pirsa Qerebaxa Çîyara girêdayî, bere hemû azerbaycanîya û kurdên muselman kirin. Merem çi bû, merem ew bû, wekî bila li Ermenîstanê tenê ermenî bijîn, him jî cî-warên Azerbaycanîa dîrokî û yên kurdan, bidine kivşê çawa yen xwe, usa jî merzelên wan dane hilweşandinê. Çavkanî didine kivşê, wekî ermemîya merzel, tirb, bîrdar dane ber bûldozêran,erdêva kirine yek. Lê ermenî çima vê hovîtîyê mîyaser dikin? Ewana bi dûrdîtina xweva van kirinên nekirî dikin. Salê bên derbaz bin, ermenîyê rabin bêjin, bi hezar-hezar salava li van der-doran, li van navberîyan her tenê ermenî jîne. Kî bawerneke bila bê binihêre qe nîşaneke gelê mayîn li Ermenîstanê heye?

Emê wê jî dizanin, naha Ermenîstanêda ew kurdên êzdîye ku berê, li wir dijîn naha tunenin. Pey hilweşandina Sovêtêra du menî bûne sedem, wekî Kurdên êzdî ji Ermenîstanê derketin.Yek ew bû, wekî ermenîya hemû rewşenbîr, ulumdar, nivîskar, bi gilîkîva mirovên ku, dikaribûn bona neheqîya dijî ermenîya şerkin, yeko-yek, du-dudu ji kar dane derxistinê.

Îro ew kurdên êzdî, yê ku li Ermenîstanê dijîn 90 selef gundî, palene, ewana her dicedînin karekî bibînin, parî nan qezenckin, wekî birçîda nemirin. Maqûl Ankosî vê pirsêra girêdayî dinivîse, wekî pey hilweşandina Sovêtêra hemû kurdên êzdî, Ermenîstanêda bûne kefîlê jîyanê. Ewana bê hêzin, bê alîkarin, bê piştin û ewana ne xwedanê jîyana xwenin, çawa civakî, qe netiştekin. Îro herdu destê kurdên êzdî girêdayîne, ermenî çawa dixweze usa jî dike.

Ev kirinên reşe ku, ermenîya anîye û tîne serê Kurdan û Azerbaycanîa, rojeke usa wê bê, ev gişkê dijî ermenîya bê pêkanînê. 

Ermenî xwe dişêvîne çawa gelê herî bi hiş. Lê ermênî nizanin, wekî ewana bi ruhê xweva nexweşin, nexweşê netewîyê. Ewana di nava cîranê xweda her tenê tiştê xirab dibînin. Warên em wêje, dîroka ermenîya rûpêl bi rûpêl serhevda welgerînin, tu dema tu rastî rêzekê nayêyî, wekî ermenî nivîsîbe, ku filan gelê cîranê me yekî qenc, doste, mera bûye bira. 

Em minekekê jî bînine holê. Tiştekî eyane Rûsîyayê berê jî, naha jî alîkarîke mezin daye ermenîya, îro jî didin. 

Rûsîyayê rêspûblika Ermenîstanê daye damirazandinê. Lê destpêbûna salên nodî, yên sedsalîya darbazbûyî, li mîtîngan, meşan ermenî diqîrîyan, digotin: “Rûs mîna pêzin, ewana kîne wekî rabin, li me mezintayê bikin. Em-gelê herî hişkûrin. Wana tiştek nedaye me, her tenê em talan-tajan kirine. Wekî em avên xwe yên xurusr biftoşin, emê usa bijîn çawa li cinetê”. 

Îro her kurdek gotî bizanbe ermenî dijî gelê kurd gelqirîyê, komkujîyê dide meşandinê.
Gelqirî ne tenê ewe, hinek rabin hineke mayîn bi çeka qirkin. Na!. Îra ermenî dixweze pareke gelê me-Kurdên êzdî ji me cudake, Îro ermenî mîna cerdevan, diza ketîye nava çanda me, nava zargotina me, xwera dike malê bavên xwe, dike hebûna xwe. Ev gelqirî, ji ya gelqirîya çekê xirabtire. 

Dawîyêda ewê bêjin, wekî gellek rewşenbîr, ulumdar, nivîskar, helbestvanên kurdên êzdî rabûne dijî hovîtîya ermenîya şerkarîyê dikin. 



Dengê Kurd

Новости
17.8.2014 12:11
Если евреям негде жить, пусть приезжают в Азербайджан
12.8.2014 04:47
В Баку обсудили правовое положение российских соотечественников Азербайджана
15.7.2014 09:26
Выдуманный талышский вопрос
9.10.2014 12:02
Еще раз о так называемом "геноциде армян"
29.9.2014 03:16
Опыт уничтожения финансов Украины
14.7.2014 04:14
Геноцид и события в Карабахе
30.3.2014 12:59
Люди мира на минуту встаньте ... и не стесняйтесь творить добро
24.9.2013 08:47
Иран может быть альтернативным посредником в нагорно-карабахском конфликте
5.8.2013 04:08
Центр "Этноглобус" - острые темы без прикрас
1.2.2010 12:03
Стать частью Вселенной
1.2.2010 12:02
Мы рядом с нашим государством
1.2.2010 11:58
Национал-шовинизм есть комплекс неполноценности
22.7.2014 07:52
Имам Али (а) единственный человек , который родился внутри Дома Каабы
2.6.2014 03:18
Божественная любовь и покаяние
21.4.2014 01:24
Чьи пути прикрываются - суннитов, или радикальных ваххабитов?
12.10.2014 09:35
Французский взгляд на историю Кавказа
15.9.2014 07:05
Освобождение Баку 15 сентября 1918 года
8.7.2014 09:49
ИДЕНТИФИКАЦИЯ ВЕРСИИ ПРОИСХОЖДЕНИЯ И МИГРАЦИИ «ЦАРСКИХ СКИФОВ» (II)
5.10.2014 10:19
ДАНИИЛ ДОНДУРЕЙ: «В БАКУ ДЕЙСТВИТЕЛЬНО ПРИСУТСТВУЕТ МУЛЬТИКУЛЬТУРНОСТЬ»
5.10.2014 09:45
У великий объектов замедляется время-Абдуррахман Джами-600
21.9.2014 04:36
Шахрияр - мастер слова
3.6.2014 05:53
НПО: «гордые и независимые» или зависимые и продажные?
8.1.2014 11:13
Лейла Алиева - лидер нового поколения
1.7.2013 08:25
Просветительское движение в Азербайджанe в начале XX века
21.1.2014 09:44
"Justice for Khojaly" в Акко
5.1.2014 02:47
Знакомьтесь - Фирудин Абдулабур
16.12.2013 10:35
В "АзИз"е прошёл День открытых дверей
5.10.2014 09:13
Дипломату-ветерану, бакинцу Сафару Бабаеву сегодня - 75!
17.1.2013 07:04
Азербайджан — родина социальных движений
2.1.2013 05:12
Бакинец из Швейцарии
15.10.2014 07:30
В Баку прибывает польская делегация
5.10.2014 12:02
Конференция на тему проблемы языка и образования этнических меньшинств Азербайджана
11.9.2014 09:12
В Баку пройдет Международная конференция , посвященная Абдурахмани Джами
1.2.2010 10:09
Потребность заниматься благотворительностью
1.2.2010 09:34
В Иране исторически не были гонения против евреев
1.2.2010 07:27
Новый год деревьев
11.9.2014 08:27
Нагорный Карабах: хроника конфликта в записках бакинского еврея
1.7.2014 12:17
Террор Армении против Азербайджана продолжается
1.6.2014 08:14
Азербайджан отметил День Республики
15.6.2014 10:24
Чему Израиль учиться у Азербайджана
24.4.2014 02:29
В Баку проходит Кубок Толерантности
31.1.2010 10:19
Хачмасские легкоатлеты
23.9.2014 03:19
Азербайджан образец толерантности, в том числе к евреям
20.6.2014 09:11
Приоритеты Израиля в Азербайджане
26.9.2013 07:35
«Хезболлах», ХАМАС, «Исламский джихад» чинят препятствия на пути мирных переговоров
30.7.2014 02:24
Рухани протянул руку Путину в решающий момент
23.6.2014 04:08
США : друзья или приоритеты
15.6.2014 12:04
Афганистану нужен новый железнодорожный план
21.9.2014 07:38
“Иранский круг” этнокультур: проблемы конфессиональной специфики
30.7.2014 10:19
Медицинское "паломничество " в Иерусалим
29.6.2014 04:22
Запоздалый идеолог "единой иранской нации" (Часть VI)
21.9.2014 07:26
Пару слов об Азербайджанцах в Иране
1.7.2014 12:22
Пишевери в Касри-Гаджаре
5.1.2014 02:21
«ХАКИКАТ» (Истина) –пишет об Иранской реальности
27.8.2014 09:02
Выборы в Абхазии выиграла Москва
30.3.2014 09:39
Северо-Восточный Кавказ, его география, население и феодальная элита
11.2.2014 09:29
Иран предлагает создать свободную экономическую зону в Дагестане
27.11.2013 04:20
В Дербенте прошла конференция «1700-летие принятия христианства в Дербенте как государственной религии Кавказской Албании»
22.5.2013 08:15
Албания и албанский этнос (Часть II)
22.5.2013 08:12
Албания и албанский этнос (Часть I)
8.5.2014 11:53
Влияние специфики образа мышления на демократическую ситуацию
1.12.2013 05:48
Этнические аспекты межличностных отношений в процессе трудовой деятельности (II)
1.12.2013 05:44
Этнические аспекты межличностных отношений в процессе трудовой деятельности (I)
21.9.2014 07:43
Вопросы этнической идентичности башкир рода Гирей
29.6.2014 07:10
Место быка, волка, барса и змеи в тюркской мифологической традиции
10.12.2013 09:05
Ямские жрецы
29.5.2013 10:35
Каланкатук – взгляд в историю (Часть 2)
22.5.2013 08:47
Каланкатук – взгляд в историю (Часть 1)
6.5.2013 05:19
Воздействия на природу определяет характер, а не степень культуры
26.3.2014 09:10
В Азербайджане прошел первый фестиваль "Новруз"
5.1.2014 03:25
Зула Хурал - калмыкский Новый год
28.12.2013 07:50
С Новым Годом! Дед Мороз, приходи!
30.7.2013 07:34
Происхождение азербайджанцев по данным археологии (Часть II)
30.7.2013 07:32
Происхождение азербайджанцев по данным археологии (Часть I)
10.4.2013 02:01
Самоназвание азербайджанлылар, а для соседей тэрэкэмэ
17.3.2014 12:17
Международный день татарской кулинарии прошел в Баку
1.2.2014 04:31
Кряшены - потомки монгольских христиан-кераитов или татары?
17.4.2013 04:50
Голүмең бакчасында... и Абдулла Тукай
4.6.2014 08:04
Евреи Азербайджана гордятся своей родиной
12.4.2014 01:20
Евреи Азербайджана стремятся стабильности и миру
12.4.2014 01:10
Горско-еврейские ашуги – магIани хундегоргьо
12.3.2014 07:41
Далдам алай ярдин мехъер...
15.12.2013 05:53
Лезгинская книга на международной выставке в Баку
11.12.2013 12:28
«Самур» газетдин «элкъвей стол»
4.5.2014 10:54
1836 году был вбит последний гвоздь в гроб удинской духовной культуры
5.1.2014 04:09
Удины Азербайджана скоро обретут своего теолога
27.11.2013 04:25
Удины — аборигенный народ в Азербайджане
15.12.2010 05:26
Цахуры перейдя Кавказский хребет основались в Азербайджане
11.9.2010 05:59
Ассори – приближенные сасанидских царей
23.8.2010 09:56
Ингилойцы Алазанской долины
25.12.2012 06:14
Аварская музыка зажигала в Баку
12.7.2010 04:13
Традиционное питание аварцев Гунибского района
16.3.2010 04:14
Этнография Джаро-Белоканских аварцев
4.5.2014 10:36
Политический тренд черкесского вопроса
13.4.2014 05:06
Национальная одежда черкес - сквозь религиозную призму
22.1.2014 05:20
Украина давит на черкесский вопрос
2.8.2010 07:39
Этногенетические коды персов (Часть II)
11.5.2010 04:31
Этногенетические коды персов (Часть I)
24.11.2013 07:13
Объединение "Азери-талыш" отмечает юбилей
20.9.2013 08:38
В Баку обсудили роль женщины в сохранении талышского языка и культуры
28.8.2013 08:32
Misibət bə vədəye
9.10.2014 12:49
Pîrozbahî Ahmede Hepo ra!
17.7.2014 02:32
Во благо ли езидам воссоединение в единный курдский народ?
24.5.2014 04:44
Ахмеде Апо -80
11.3.2010 03:10
О татах, Ануширване, Ширване и других
12.2.2010 08:10
О татах, Ануширване, Ширване и других
30.1.2010 11:24
Из Афганистана в Азербайджан
12.10.2014 12:02
Перед историческим знаменем Полоцкого корпуса кадетам нужно принимать присягу
6.8.2014 04:50
Немного о тюркских корнях украинцев
12.4.2014 12:58
Благотворительный Пасхальный базар в Баку
26.8.2010 06:15
Ара Гехецик - умирающее и воскрешающее божество
7.8.2010 04:44
24 Армении
19.2.2010 07:51
Хаи присвоили все армянское
10.12.2012 05:37
Лазы в водовороте событий
7.7.2010 05:34
Грузинский Прометей-богоборец Амирани
29.1.2010 08:36
Грузины потомки государств Урарту и Наири
29.6.2010 04:25
Имитация миротворчества
4.2.2010 05:11
Армяне заложники больного национализма
2.2.2010 05:09
Армяне присваивают Холокост
30.9.2014 03:49
Геополитическая концепция «Южный Кавказ»
1.11.2013 07:13
По какому пути идет Турция?
6.12.2012 05:58
Как только Запад находится в кризисе, начинает войну
13.6.2014 01:17
После праздника «Caspian Oil & Gas 2014»
1.12.2013 04:09
Интеграция и этнокультурная идентификация: характер взаимосвязи
11.8.2013 02:02
Азербайджан и Иран определили религиозные и политические приоритеты
3.3.2010 07:58
Аура – невидимое тело
4.2.2010 03:16
Что такое Джйотиш ?
12.10.2014 09:42
Политические партии представили документы
9.10.2014 11:57
Подписаны соглашения
7.10.2014 11:41
Политические партии - в процессе модернизации государства и общества
27.8.2014 09:16
Загадочная духовная культура народа люли
21.10.2013 07:24
Почему к цыганам определяют устоявшийся стереотип?
1.6.2013 08:31
Цыганское население Республики Татарстан
15.10.2014 07:45
Обеспечения региональной безопасности на Каспии в современных условиях
30.9.2014 04:12
Даже если конвенция по статусу Каспия будет принята…
30.9.2014 03:46
Новый проект Назарбаева - Каспийский таможенный союз
1.12.2013 05:54
Трагедия в Дейр-Ясине как историографическая проблема
17.2.2013 04:05
Созданием Палестинского государства, Ближний Восток обретет мир
12.5.2013 06:55
Турция готова окончательно решить проблему Северного Кипра
12.5.2013 06:47
Мы не откажемся ни от тюркского национализма, ни от своего государства
1.2.2014 05:39
Ислам как инструмент протестных настроений на Северном Кавказе
22.1.2014 06:10
Опрос общественного мнения в Абхазии